Chính sách
Tết áp sát: Thực phẩm minh bạch trả lời cho chuyện sinh tồn
Bước vào cao điểm mua sắm Tết Bính Ngọ 2026, thực phẩm Việt đang đứng trước một cuộc "sát hạch" chưa từng có. Từ những quy định khắt khe của Chính phủ trong nước đến "tối hậu thư" từ các thị trường tỷ đô như Mỹ và EU, luật chơi đã thay đổi: Minh bạch không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn.
Sức nóng từ thị trường nội địa: 70% người dùng kén chọn
Dịp Tết 2026, thị trường ghi nhận sự chuyển dịch mạnh mẽ trong tư duy tiêu dùng. Theo báo cáo mới nhất của Qandme công bố đầu tháng 2/2026, có đến 70% người tiêu dùng Việt khẳng định an toàn thực phẩm là yếu tố tiên quyết, tăng vọt so với mức 55% của hai năm trước đó. Đặc biệt, nhóm khách hàng chủ lực từ 40–49 tuổi tại Hà Nội và TP.HCM đang thể hiện sự khắt khe chưa từng thấy đối với các nhóm hàng thịt tươi và thực phẩm chế biến sẵn.
Khảo sát này cũng chỉ ra 64% người dân thừa nhận lo ngại về hóa chất và vệ sinh đang ở mức báo động. Đáp lại sức ép này, ngành An toàn thực phẩm TP.HCM và Hà Nội đã kích hoạt hệ thống giám sát 24/7 tại các chợ đầu mối, tập trung truy xuất nguồn gốc và xét nghiệm nhanh dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ngay tại điểm hạ hàng.
Gọng kìm quốc tế và danh mục "vùng đỏ" FSMA 204
Không chỉ áp lực trong nước, nông sản Việt xuất khẩu đang đối mặt với "bức tường lửa" lớn nhất từ trước đến nay. Ngày 20/01/2026 vừa qua, Quy tắc truy xuất nguồn gốc thực phẩm FSMA 204 của Hoa Kỳ chính thức có hiệu lực toàn diện, tạo nên một cuộc sàng lọc khốc liệt.
Theo danh sách cập nhật nhất, các loại nông sản Việt đang nằm trong "vùng đỏ" nguy cơ cao và bị giám sát đặc biệt bao gồm:
Nhóm rau lá xanh: Cải thìa, xà lách, rau gia vị (nguy cơ nhiễm vi khuẩn E. coli, Salmonella).
Trái cây tươi: Thanh long, xoài, bưởi (giám sát chặt dư lượng thuốc trừ sâu và mã số vùng trồng).
Thủy sản: Tôm, cá tra, các loại giáp xác (yêu cầu hồ sơ KDE – Key Data Elements chi tiết cho từng mắt xích vận chuyển).
Thực phẩm chế biến sẵn: Các loại hạt điều, mứt trái cây sấy (kiểm soát hàm lượng phụ gia và dị nguyên).
Ông Lâm Hoàng Quân, chuyên gia từ SGS Việt Nam, cảnh báo: "Theo FSMA 204, doanh nghiệp phải có khả năng cung cấp dữ liệu truy xuất cho FDA trong vòng 24 giờ kể từ khi có yêu cầu. Nếu 'phần chìm' của hồ sơ không khớp với 'phần nổi' của nhãn mác, toàn bộ lô hàng Tết sẽ bị tiêu hủy ngay tại cửa khẩu."
Nghịch lý "tảng băng" và cơ hội từ 80% niềm tin
Thực trạng thực phẩm hiện nay được ví như một tảng băng trôi. Trong khi "phần nổi" là bao bì bắt mắt và mã QR code bóng bẩy, thì "phần chìm" lại là hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm nghiệm dư lượng và chứng nhận bên thứ ba.
Bà Nguyễn Hoàng Thúy, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Thụy Điển, nhấn mạnh: "Chỉ những doanh nghiệp tiên phong trong công nghệ xanh và minh bạch hóa dữ liệu mới có thể tồn tại trong trật tự mới." Thực tế chứng minh, minh bạch mang lại phần thưởng xứng đáng: khoảng 80% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả thêm từ 15–20% chi phí cho những sản phẩm có chứng minh rõ ràng về nguồn gốc. Đây chính là "đòn bẩy" để các doanh nghiệp làm ăn chân chính bứt phá, chiếm lĩnh thị phần quà tặng cao cấp dịp Tết Bính Ngọ.
Thay lời kết: Minh bạch hay là… bay màu?
Thực phẩm Tết 2026 không còn chỗ cho những đơn vị chộp giật. Với việc siết chặt kỷ cương theo các quy định mới của năm 2026, thị trường đang bước vào giai đoạn "thanh lọc" tự nhiên. Phía sau mỗi mã QR code không chỉ là một đường link dẫn tới website, mà phải là một cam kết đanh thép về chất lượng.
Doanh nghiệp nào làm khớp được "phần nổi" của quảng cáo và "phần chìm" của dữ liệu, doanh nghiệp đó sẽ nắm giữ chìa khóa mở cửa trái tim người tiêu dùng trong mùa Tết này và những năm kế tiếp.