Chuyện làm ăn
THACO AGRI - Khát vọng tái thiết xuyên biên giới |BÀI 3: Gặp người Việt Biển Hồ bên cánh đồng sinh thái
Tôi đã gặp ở đó những đôi mắt thăm thẳm cái quá khứ nổi trôi nơi Biển Hồ. Mà danh xưng 'người Việt Biển Hồ Campuchia', giờ đã cũ...
Nếu máy móc làm nên diện mạo, công nghệ tuần hoàn làm nên sức sống, thì con người chính là linh hồn của THACO AGRI. Tại đây, tỉ phú Trần Bá Dương đang thực hiện một cuộc thí nghiệm xã hội học vĩ đại: Biến hàng vạn nông dân tự do thành một giai cấp lao động mới - công nhân nông nghiệp.
Tính đến cuối năm 2025, quân số lao động tại các khu liên hợp đã vượt mốc 32.000 người. Hai phần ba trong số họ là người dân địa phương. Họ là những người thợ có mã số nhân viên, có đồng phục, có quy trình thao tác chuẩn (SOP) và kỷ luật thời gian khắt khe như một công nhân lắp ráp ô tô.
Triết lý "phố trong rừng" và sứ mệnh an cư bền vững
Làm sao để giữ chân 32.000 con người ở những vùng biên giới xa xôi?
Câu trả lời của THACO AGRI không chỉ là tiền lương ổn định, mà là một hệ sinh thái an sinh trọn đời. Ông Dương đã cho xây dựng 15.000 căn nhà ở kiên cố, sạch sẽ và cấp miễn phí 100% cho gia đình công nhân; bao ăn uống ngày 3 bữa. Họ làm việc và được sinh sống ở môi trường chuyên nghiệp, từ chỗ làm đến những khu nhà này được quy hoạch như những khu dân cư hiện đại với điện, nước sạch và internet.
Có ai tin được không, ngay chốn đồng không mông quạnh này, lại mọc lên những điểm trường mầm non nội khu. Giữa đại ngàn Campuchia, tiếng trẻ thơ đọc bài vang lên mỗi sáng là minh chứng cho một tầm nhìn dài hạn. Khi con cái được học hành, được chăm sóc y tế tại chỗ, người công nhân mới có thể toàn tâm toàn ý với công việc.
Tôi vào lớp học, nhìn những đứa trẻ giương đôi mắt trong veo nhìn khách lạ, lòng không dấu được cảm kích. Có gì hơn việc “trồng và nuôi” một con người, dắt đường cho họ đi. Làm nhưng không cần biết họ có làm việc cho mình không, mà chỉ cần đó là hành động của trái tim, khi những đứa trẻ khắp nơi trên thế giới này, đều có quyền được sống, học hành và trưởng thành như nhau.
Rõ ràng THACO AGRI không chỉ khai thác đất đai, họ đang xây dựng một cộng đồng văn minh, tiếp sức cho thế hệ mới ngoài cha mẹ chúng.
Cán bộ quản lý ở đây tiết lộ thêm: Tại đây có phiên chợ 0 đồng, có khu bảo tồn rộng 250ha bảo tồn sếu, cấm sắn bắn chim, ăn thịt rừng; có quy hoạch thư viện để triển khai việc đọc sách, nhà đa năng thể dục thể thao. Họ tin rằng, chừng vài năm nữa, gần thôi, khách quay lại sẽ thấy một diện mạo như phố hiện ra.
Phố sinh thái giữa đồng sinh thái. Đó là câu chuyện có thực, không viển vông chút nào.
Ông Trần Bảo Sơn chia sẻ, việc khó nhất là chuyển đổi tư duy của người lao động địa phương. Từ những người vốn chỉ quen với việc canh tác theo bản năng, nay họ phải làm quen với các thông số kỹ thuật, biểu đồ drone và quy trình GlobalGAP.
THACO AGRI đã thiết lập những trung tâm đào tạo nghề ngay tại dự án. Mỗi công nhân trước khi ra đồng đều trải qua các khóa học về an toàn lao động và kỹ thuật chuyên môn. Họ bắt đầu hiểu rằng, một vết xước nhỏ trên trái chuối cũng là một lỗi kỹ thuật của cả dây chuyền. Một cuộc “thay máu” tư duy hoàn toàn.
Ông chủ cần gì ở họ? Câu trả lời là, THACO không cần và không thể biến một nông dân thành “bách khoa toàn thư”, mà cần ở họ một thợ chăn bò am hiểu kỹ thuật, một người thợ đóng gói sản phẩm nắm đúng quy trình và chuyên nghiệp nhất. Bởi là con ốc trong guồng máy, chỉ cần một sai sót nhỏ từ họ, cũng sẽ làm đổ vỡ cả dây chuyền. Ở đó không có cửa cho hành xử cảm tính, thói quen. 5 năm qua THACO liên tục đào tạo lao động địa phương, khi đây là tỉnh nghèo nhất vùng Đông Bắc Campuchia, lao động làm cho THACO có đến 40% người mù chữ. Vì thế họ phải mời thầy giáo về dạy học cho công nhân.
Có một chuyện mà lòng tôi như tháo được chút đỉnh nỗi day dứt lâu nay khi đọc được những bản tin về người Việt ở Biển Hồ Campuchia.
Chuyện là về những đứa con của mẹ Việt trôi nổi tha phương vì áo cơm, hoàn cảnh, không miếng giấy lận lưng. Khi dịch Covid-19 bùng phát, Đại sứ quán Việt Nam kêu gọi THACO đưa bà con Việt kiều về làm việc. Hai ngàn người. Sau một thời gian, nhiều người trong số họ lại làm công nhân cho THACO AGRI.
Tôi gặp ở Koum Mon giữa phút vội vã lên xe một gương mặt như thế. Chị Nguyễn Thị Em không nhớ được mình quê ở đâu, chỉ biết rằng đời ông nội thì ở Phnôm Pênh, cha mẹ thì Battambang, đến đời vợ chồng chị thì xô dạt trên Biển Hồ đã mấy chục năm. Trong cơn chạy loạn vì con vi rút kinh khủng, may mắn thay vợ chồng chị đã về đất mẹ, được nhận vào đây làm. Chồng ở khâu làm luống trồng chuối, vợ ở nhà ăn. “Sống yên đó em, mừng lắm”, giọng chị như nhòa đi trong nắng rát.
Tôi chạy cho kịp xe đang chờ, ngó đôi mắt người đàn bà như ngưng lại trong nắng chói chang một nguyện cầu bình yên. Với tôi, riêng việc này, THACO đã thay mặt nhà nước làm một việc mà không ai làm nổi...
