Chuyện làm ăn

Điều khiến tập đoàn Fresh Del Monte (Mỹ) - một đế chế có lịch sử hơn 100 năm trong ngành thực phẩm - phải kinh ngạc chính là khả năng liên kết tuần hoàn tuyệt đối của dự án này. Tỷ phú Trần Bá Dương đã biến mấy chục ngàn ha đất thành một thực thể sống khổng lồ, nơi "đầu ra của công đoạn này là tài nguyên quý giá của công đoạn kia".

Nông nghiệp tuần hoàn tại THACO AGRI không phải là một khẩu hiệu "xanh" để làm hình ảnh truyền thông. Đó là một phép tính kinh tế sòng phẳng và đầy trí tuệ. Trong bối cảnh giá phân bón và thức ăn chăn nuôi toàn cầu biến động phi mã, việc tự chủ hoàn toàn hệ sinh thái đầu vào - đầu ra đã giúp THACO AGRI kiểm soát giá thành ở mức tối ưu, tạo ra lợi thế cạnh tranh mà bất kỳ đối thủ nào cũng phải e dè.

Bản giao hưởng của sự cộng sinh

Như đã nói, mọi thứ ở đây là cơ giới hóa tối đa và hệ thống tuần hoàn này trước mắt là cây chuối. Tại THACO AGRI, giá trị của cây chuối không chỉ dừng lại ở nải, buồng. Mỗi bộ phận của cây từ gốc đến ngọn đều được định đoạt một "số phận" riêng trong chuỗi giá trị:

Chuối thượng hạng là những nải chuối hoàn hảo nhất sẽ được đóng gói dưới tiêu chuẩn khắt khe để lên tàu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Trung Á. Đây là nguồn thu ngoại tệ chính. Chuối trái thải loại hiếm khoảng 2 - 3% sản lượng), và phụ phẩm là đọt và lá chuối thay vì vứt bỏ như cách làm truyền thống, chúng được đưa vào dây chuyền băm trộn hiện đại, trở thành nguồn thức ăn giàu đường và năng lượng cho đàn bò thịt hơn 150.000 con - tạo ra hương vị đặc trưng và độ béo tự nhiên cho thịt bò. Thân cây chuối sau thu hoạch, phần thân cây được ép lấy sợi. Sợi chuối mịn, bền của THACO đã thâm nhập thị trường quốc tế làm nguyên liệu cho ngành dệt may cao cấp . Phần bã còn lại làm thức ăn thô cho gia súc.

Mọi người kéo nhau vào xưởng sản xuất đóng gói, phân loại chuối. Những công nhân Campuchia lặng lẽ làm việc. Tôi nhìn họ, nỗi ước ao trào dâng lên xứ sở quê mình. Quê tôi miền trung, lấy đâu ra những cánh đồng bất tận, những công xưởng mênh mông, hiện đại như thế này. Cây chuối trồng ra, lấy trái đi bán, thân thì cho heo ăn, còn lại đem bỏ, để mục nát. Nhìn những phân xưởng chế tạo lại phế phẩm, nhớ con số hơn 100 triệu tấn phế phẩm nông nghiệp ở Việt Nam mỗi năm bị bỏ đi, khác gì “cầm vàng mà để vàng rơi”. Mà điểm chốt hạ, như ông Dương nói, vẫn là tư duy mô hình. Chúng ta không có hoặc thiếu tư duy mô hình đúng, nên làm không được và làm thì chẳng tới đâu.

Tôi vốc một nhúm bã thân chuối lên tay, ngửi thấy mùi đường bốc lên. Tổng Giám đốc Trần Bảo Sơn nói nhanh: “Tụi em cho thêm mật mía vào, để bò ăn ngon miệng!”. Năm 2026, toàn bộ chuối đã có đơn hàng lấp kín. Hàng chưa có, nhưng sản phẩm đã được… lên kệ. Ở đây chuối loại A đạt đến 85%. Mô hình sản xuất tự động hóa hoàn toàn, từ phân xưởng sản xuất đến kho lạnh, vật tư. Tuy trồng trên vùng đất thấp, nhưng chất lượng chuối tiệm cận với nơi trồng là cao nguyên, và giá bán hơn Philippines ít nhất 0,5 đô la trên thùng 13 ký tại thị trường Trung Quốc.

Với tổng đàn bò ở 3 nơi 157 ngàn con, quản lý chăn thả ra sao? Anh Nguyễn Ngọc Anh Tú, phụ trách trang trại ở Snuol tiết lộ: cứ 3g chiều, nó tự động về, vì đã tập thành thói quen rồi. Còn Tổng Giám đốc Trần Bảo Sơn thì tính nhanh: Doanh nghiệp, nếu nhập thịt bò Úc về thì 1kg đã là 3,2 đô. Còn nuôi bò ở đây, khi đạt được khoảng 320kg, thì lời mỗi con đã là 6 triệu, vì đó là số tiền công vận chuyển nếu tính từ Úc. Chưa nói, chi phí thức ăn là quá lời, vì toàn bộ là thức ăn sản xuất tại chỗ. Phân bò, được thu gom từ các trang trại tập trung, đưa vào nhà máy sản xuất phân hữu cơ vi sinh ngay trong nội khu, sau đó bón ngược lại cho đất bazan.

Có thể nói, từng mét vuông hạ tầng ở đây, chẳng chỗ nào để trống. Thật thú vị, giữa đồng không mông mạnh mịt mùng bụi đất, lại có nhà yến! Ông Dương cho xây dựng hàng loạt nhà yến trên đỉnh các tháp nước và cột thu sét. Chim yến không chỉ mang lại nguồn thu yến sào "vàng trắng" mà còn đóng vai trò là "biệt đội bảo vệ thực vật" tự nhiên, tiêu diệt côn trùng gây hại xung quanh các trại bò mà không cần dùng hóa chất.

Dưới các hồ tích năng và kênh mương, cá sấu và các loại cá nước ngọt được nuôi để xử lý các phụ phẩm hữu cơ còn sót lại từ quá trình giết mổ hoặc chăn nuôi. Tư duy "tối ưu hóa diện tích" vốn chỉ thấy trong các nhà máy linh kiện điện tử nay đã được áp dụng triệt để trên đồng ruộng. Tại THACO AGRI, không có bất kỳ nguồn tài nguyên nào bị để lãng phí.

Tỷ lệ hư hao 3%: Bí mật của hệ thống ròng rọc cơ khí

Trong kinh doanh trái cây tươi, hư hao chính là con dao cắt đứt lợi nhuận. Với các trang trại truyền thống, chuối bị bầm dập do quá trình vận chuyển thô sơ thường lên tới 20%. THACO AGRI đã gây sốc khi đưa con số này xuống mức kỷ lục: dưới 3%.

Bí mật nằm ở hệ thống ròng rọc cơ khí. Chuối từ khi rời cây được treo ngay lên móc và "trượt" nhẹ nhàng về nhà máy. Tại xưởng chế biến tươi đặt ngay trung tâm các cụm nông trường, chuối được xử lý qua bể nước lạnh, làm sạch nấm hữu cơ và đưa vào kho lạnh chỉ trong vòng 60 phút. Khoảng thời gian "vàng" này giúp trái chuối giữ được trạng thái tươi ngon nhất, đảm bảo khi đến tay người tiêu dùng tại Tokyo hay Thượng Hải, nó vẫn hoàn hảo như vừa mới cắt tại vườn.

Fresh Del Monte không chọn hợp tác với THACO chỉ vì quỹ đất lớn. Họ chọn THACO vì tiêu chuẩn quản trị công nghiệp. Việc ký kết tiêu thụ 12 container chuối mỗi ngày trong năm 2026 này là sự công nhận quốc tế cho mô hình của ông Dương.

Ông Trần Bảo Sơn cho biết, tập đoàn đang hướng tới mục tiêu xuất khẩu hàng triệu tấn trái cây mỗi năm. Với nền tảng sản xuất ổn định, chất lượng đồng nhất và quy mô khổng lồ, THACO AGRI đã nắm quyền chủ động trong chuỗi cung ứng. Vẫn từ ông Dương, rằng nếu nắm được gốc là sản xuất tốt ở quy mô lớn, anh sẽ điều tiết được thị trường, nắm quyền trong tay chứ không phải đi bán dạo!

THACO ARGI - Khát vọng tái thiết xuyên biên giới | BÀI 1: Đặt thước đo cơ khí lên bản đồ địa hình

Lê Trung Việt