Câu chuyện nông nghiệp hôm nay
Gạo Việt Nam sắp trở lại Philippines: Coi chừng… mở hẹp, đóng nhanh!
Năm 2026, Philippines dự kiến nhập khẩu 3,6 triệu tấn gạo. Trong đó, Việt Nam tiếp tục là đối tác chiến lược khi cung ứng đến 2,5 triệu tấn thông qua một thỏa thuận sắp được ký kết. Tuy nhiên, đằng sau con số khổng lồ này là những thay đổi quan trọng về thuế quan và các tiêu chuẩn nhập khẩu mà doanh nghiệp Việt cần đặc biệt lưu ý.
Thỏa thuận 2,5 triệu tấn: Khẳng định vị thế số 1
Tại buổi làm việc mới đây với Tham tán Thương mại Việt Nam, Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines Francisco P. Tiu Laurel Jr. xác nhận kế hoạch nhập khẩu gạo năm 2026 sẽ tập trung 75 - 80% vào nguồn cung từ Việt Nam. Hai nước đang khẩn trương xúc tiến thỏa thuận cung ứng 2,5 triệu tấn, tạo "luồng xanh" cho gạo Việt Nam xâm nhập sâu hơn vào thị trường này ngay từ đầu năm.
Đọc thêm: Sắp có cơ chế mới quản lý thương hiệu quốc gia 'Gạo Việt Nam/VIETNAM RICE'
Biến động thuế suất và rào cản kỹ thuật
Dựa trên các sắc lệnh mới nhất (như Sắc lệnh số 105) và diễn biến thị trường đầu năm 2026, cho thấy: Thứ nhất, thuế suất không còn cố định. Philippines đã chuyển sang cơ chế thuế quan linh hoạt từ 15% đến 35%. Theo dự báo, mức thuế trong Quý I/2026 sẽ duy trì ở mức 15% - 20% để kiềm chế lạm phát thực phẩm. Tuy nhiên, mức thuế này sẽ được rà soát định kỳ mỗi 4 tháng và có xu hướng tăng lên khi giá lúa gạo nội địa của Philippines bị đe dọa.
Bộ Nông nghiệp Philippines (DA) sẽ siết chặt việc cấp phép nhập khẩu vào tháng 2 và tháng 3 theo chiến lược "Mở cửa hẹp - Đóng cửa nhanh" để bảo vệ vụ thu hoạch hè của nông dân trong nước. Do đó, lô hàng trong thỏa thuận 2,5 triệu tấn cần được thông quan trước cuối tháng 2/2026 để tránh các đợt tạm dừng nhập khẩu đột ngột.
Đồng thời, quy định gạo nhập khẩu phải cập cảng trong vòng 60 ngày kể từ khi cấp giấy phép kiểm dịch (SPSIC). Nếu trễ hạn, doanh nghiệp sẽ phải tự chịu chi phí tái xuất - một rủi ro rất lớn nếu gặp sự cố logistics.
Đọc thêm: 2026: Sân chơi của nông sản tri thức
Dự báo thị hiếu và chủng loại gạo năm 2026
Thị trường Philippines năm 2026 không còn "dễ tính". Dựa trên dữ liệu tiêu dùng, dự báo cơ cấu 2,5 triệu tấn gạo sẽ chia thành:
Phân khúc chủ lực (70%): Gạo trắng hạt dài, cơm mềm (DT8, OM5451, OM18). Đây là nhóm cạnh tranh trực tiếp về giá với gạo Thái Lan.
Phân khúc cao cấp (20%): Gạo thơm Jasmine và ST25. Nhóm này đang tăng trưởng mạnh tại các siêu thị ở Metro Manila do tầng lớp trung lưu tăng nhanh.
Nhóm còn lại (10%): Gạo tấm và gạo cấp thấp dùng cho chế biến thực phẩm.
Thách thức: Cạnh tranh từ Ấn Độ và vai trò Chủ nhà ASEAN
Philippines nắm giữ vai trò Chủ nhà ASEAN 2026, điều này vừa là cơ hội vừa là thách thức.
Việt Nam có thể tận dụng các diễn đàn đa phương để kiến nghị Philippines minh bạch hóa các chính sách thuế và phi thuế quan.
Nhưng sự trở lại mạnh mẽ của gạo Ấn Độ với mức giá rẻ hơn gạo Việt từ 15-20 USD/tấn sẽ là áp lực lớn. Việt Nam cần tập trung vào chất lượng và sự ổn định nguồn cung để giữ chân khách hàng.
Không chỉ dừng lại ở gạo, Bộ trưởng Philippines bày tỏ nhu cầu cấp bách đối với ớt tươi, tỏi, hành tây và cà rốt từ Việt Nam. Đây là "cửa ngách" giúp các doanh nghiệp nông sản đa dạng hóa danh mục, giảm bớt sự phụ thuộc vào duy nhất mặt hàng lúa gạo.