Chuyện làm ăn
Vũ Thị Thu Hằng - người định danh trà Việt giữa Paris
Đầu tháng 12 năm 2025, tại Lễ trao giải Trà Thế giới diễn ra trong không gian trang trọng của Đại sứ quán Pérou tại Paris, Sobica - danh trà Việt Nam do chị Vũ Thi Thu Hằng sáng lập, một lần nữa giành tổng cộng 5 giải thưởng – con số không chỉ mang ý nghĩa thành tích, mà còn cho thấy vị thế ngày càng rõ ràng của trà Việt trong bản đồ trà đương đại toàn cầu.
Danh trà Việt với hơn 5 giải trà thế giới
5 giải thưởng dành cho các dòng trà dưỡng sinh (thés composés) được nghiên cứu và phát triển trên nền trà Ô long GABA - sản phẩm áp dụng công nghệ lên men yếm khí, một công nghệ tiên tiến do Nhật Bản khởi xướng, nhằm làm gia tăng hàm lượng gamma-aminobutyric acid (GABA) - một hợp chất có lợi cho hệ thần kinh, giúp thư giãn, hỗ trợ giấc ngủ, tốt cho tim mạch và khả năng tập trung của não bộ.
Những sản phẩm này được tuyển chọn từ các vùng trà Mộc Châu (Sơn La), Lâm Hà (Lâm Đồng), Sobica nghiên cứu kết hợp cùng thảo mộc Việt Nam và thảo mộc quý hiếm của nhiều quốc gia để xây dựng một tuyến sản phẩm trà dưỡng sinh, đa dạng về hương vị và giàu lợi ích sức khỏe. Và không phải làm một mình, Sobica phối hợp cùng các đối tác khoa học, trong đó có Đại học Quốc gia Hà Nội, nghiên cứu và hoàn thiện sản phẩm.
Xem thêm: Nghệ sĩ xăm người Việt được tạp chí Tattoo nổi tiếng thế giới vinh danh
Danh tiếng của Sobica không chỉ mới có ở kỳ thi lần này, mà ngay tại “Cuộc thi Quốc tế lần thứ nhất Chè Thế giới - AVPA Paris 2018”, do AVPA tổ chức. Bà Barbara Dufrene, nguyên thư ký Ủy ban Chè của Liên minh châu Âu, người phụ trách công tác truyền thông và kiểm định chất lượng trà nhập khẩu vào EU, từng đánh giá về thương hiệu rằng: “Các bạn đã có một số sáng kiến thực sự nhằm quảng bá giá trị các sản phẩm trà chất lượng cao, nguyên gốc, các sản phẩm trà của các địa phương".
Xem thêm: Lễ hội Trà Quốc tế 2025: Tinh hoa Trà Việt tỏa sáng, kết nối năm châu
Còn bà Carine Baudry, chuyên gia trà hàng đầu của Pháp, thành viên Ban giám khảo nhiều lễ hội trà thế giới khi thưởng thức trà của Sobica đã nghiêm túc chúc mừng chị Vũ Thị Thu Hằng người sáng lập và dẫn dắt Sobica: “Bạn thật may mắn khi có những vùng trà tuyệt vời và những người làm trà tận tâm đến thế”.
Xem thêm: Địu con ra thế giới - thương hiệu BUBI từ căn phòng trọ đến Top 10 Việt Nam
Ngả rẽ không ngờ
Chị Thu Hằng sinh năm sinh năm 1975. Sau khi tốt nghiệp MBA CFVG – thuộc chương trình hợp tác cao học quản trị kinh doanh đầu tiên của Việt Nam với nước ngoài, chị sang Pháp với một lựa chọn mà khi nhìn lại, chính chị cũng thừa nhận là “giật mình”. Thời điểm đó, cơ hội việc làm dành cho những người có bằng MBA ở Việt Nam và Châu Âu rất rộng mở. Ngay từ năm thứ hai cao học, các ngân hàng, doanh nghiệp Pháp và quốc tế đã chủ động tuyển dụng. Nhưng Thu Hằng từ chối tất cả.
“Lúc ấy tôi chỉ muốn đi dạy”, chị nói. Không phải để làm quản lý, cũng không phải để thăng tiến. Chị quay về trung tâm đào tạo làm trợ giảng một năm, rồi tiếp tục sang Pháp học theo hướng nghiên cứu, hoàn thành luận án tiến sĩ, đi vào con đường giảng dạy. Ngay cả khi đã có đủ điều kiện thi ngạch công chức để giảng dạy trong hệ thống công lập tại Pháp, chị cũng dừng lại. Chị nói thêm: “Tôi không xác định ở lại lâu. Tôi nghĩ mình sẽ dạy một thời gian, tích lũy kinh nghiệm rồi về Việt Nam”.
Thế nhưng, cuộc đời, như chị nói, không bao giờ đi theo đường thẳng.
Trong những năm giảng dạy, chị Hằng làm thêm công việc phiên dịch cho các đoàn hợp tác quốc tế. Chính những chuyến đi ấy đưa chị đến gần hơn với các nhà sản xuất trà, cà phê Việt Nam. Chị không ngờ, từ đây mở ra một ngả rẽ không hề nằm trong kế hoạch.
Gặp những người trồng trà ở Yên Bái, Suối Giàng, những dự án hợp tác vùng miền có sự tham gia của chuyên gia Pháp, khiến chị lao lung. Chị kể: “Khi ấy tôi chứng kiến tận mắt những khó khăn của sản xuất trà Việt: chất lượng không đồng đều, lệ thuộc xuất khẩu thô, bị ép giá, thiếu thương hiệu, thiếu quyền quyết định. Ngay cả khi sản phẩm tốt lên, nếu mình chỉ xuất thô thì mình vẫn phụ thuộc. Người mua không bao giờ muốn mình bán giá cao”. Một điều căn bản “dán” vào tâm tư chị: muốn có giá trị thì phải có thương hiệu, phải bán trực tiếp cho người tiêu dùng, phải đứng ra chịu trách nhiệm cho chất lượng.
Xem thêm: Mai Tuyết Minh - Người phụ nữ bé nhỏ, vụ kiện lớn và một giấc mơ Việt không thể tước đoạt
Ban đầu, chị chỉ nghĩ mình hỗ trợ các bạn trẻ, các nghệ nhân làm cà phê và trà, không hề có ý định lập thương hiệu riêng. Nhưng khi sản phẩm ngày càng tốt, các nhà sản xuất và đối tác nghệ nhân lại đề nghị “chị đứng tên thương hiệu để phát triển thị trường Pháp đi, chị dẫn dắt đi.” Năm 2015, Sobica ra đời.
Không chỉ là sản phẩm
Ngay từ đầu, Sobica của chị Hằng đã chọn một nguyên tắc không thỏa hiệp: Nói “không” với hương liệu, tinh dầu, phụ gia tổng hợp!
Trong bối cảnh thị trường châu Âu quen với trà ướp hương liệu mạnh, trà công nghiệp, lựa chọn này là vô cùng rủi ro. Chị tâm sự: “Làm tự nhiên thì rất tỉ mẩn, chi phí cao, sản lượng thấp. Nhưng nếu không làm vậy thì mình không có gì khác biệt”. Chị quyết định Sobica sẽ không chạy theo số lượng, không làm trà đại trà. Mỗi dòng trà được xây dựng từ nền trà Việt Nam đặc biệt như trà cổ thụ, trà lên men tự nhiên kết hợp với thảo mộc là các nguyên liệu thơm tự nhiên từ nhiều vùng khác nhau. Sản phẩm của Sobica phải phát huy cộng dụng hỗ trợ tiêu hóa, cải thiện giấc ngủ, ổn định đường huyết, giảm tác động gây mất ngủ của caffeine.
Nhưng để làm được điều đó, không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm nghệ nhân. Chị Hằng nói: “Đã nói đến sức khỏe thì phải có nghiên cứu, có kiểm soát, có phân tích định lượng”. Đó là lý do Sobica hợp tác với Đại học Quốc gia Hà Nội trong các dự án nghiên cứu – phát triển trà lên men, trà GABA và vật liệu bao bì phân hủy sinh học cho trà túi lọc.
Chồng chị – một nhà hóa học, hiện giảng dạy và làm việc tại Đại học Quốc gia Hà Nội – đóng vai trò quan trọng trong các phân tích kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và phát triển vật liệu màng lọc sinh học đạt tiêu chuẩn châu Âu. Anh cũng là chủ một công ty bao bì, hỗ trợ rất nhiều cho hoạt động của vợ tại Sobica. Chị Hằng chia sẻ: “Ở châu Âu, trà túi lọc không thể dùng nylon, plastic. Nhưng giấy hay vải thông thường cũng ảnh hưởng đến hương vị. Muốn vào được kênh nhà hàng – khách sạn, phải có giải pháp vật liệu đúng chuẩn. Không đơn thuần là tạo ra sản phẩm, Sobica hướng tới xác lập tại Việt Nam thành nơi nghiên cứu – chế biến – kiểm soát chất lượng được kết nối chặt chẽ ngay từ đầu, từ giai đoạn giống cây, đến chăm sóc, thu hái, chế biến, đóng bao gói, thay vì “làm xong rồi mới kiểm tra”.
“Bão lòng" từ chén trà
Tôi hỏi: “Có khi nào Hằng tự hỏi mình có đang cố chấp không?". “Có”, chị Hằng đáp. Nhiều lần chị tự hỏi chính mình: tại sao bao nhiêu lời khuyên từ bỏ, bao nhiêu đề xuất đi theo lối dễ dàng hơn, mà mình vẫn không thay đổi? Tại sao mình chọn giữ lấy một con đường mà từ bên ngoài nhìn vào, ai cũng thấy quá nhiều rủi ro?
Cái giá phải trả không chỉ là tiền bạc, thời gian, công sức, mà là những năm tháng gia đình bị chia cắt, là sự thiếu vắng trong tuổi thơ của các con. Hằng giật mình khi nhận ra mình có thể nhớ rất rõ khách hàng hôm nay ra sao, nhưng lại lỡ hẹn không biết bao nhiêu bữa cơm với các con, nhất là những dịp lễ tết, thường lại là thời điểm tập trung mùa chế biến nguyên liệu và phục vụ khách hàng, sự kiện giới thiệu sản phẩm…Cũng may, những đứa trẻ của chị đều lớn lên sớm hơn tuổi, biết tự đi chợ, tự nấu ăn, tự thích nghi với sự vắng mặt của ba và mẹ.
Đó là một nỗi xót xa không dễ gọi tên. Nhưng cũng cũng chính những lúc như thế, lòng chị lại nghĩ đến những trẻ em chân trần, tấm áo phong phanh chạy chơi trong giá rét ở những vùng trà, cà phê Việt Nam, nơi mà những người nông dân còn gặp rất nhiều khó khăn. Và cũng như những người nông dân ở bao quốc gia khác đang ngày đêm cần cù và sáng tạo làm sản phẩm tự nhiên, chất lượng, nhưng họ thật khó trụ được với dòng xoáy của sản phẩm công nghiệp. NaturOthé Sobica chính là khát vọng làm cho giá trị lao động và sản vật được đánh giá đúng với giá trị.
Và chị nói, rằng hôm nay, nhìn về phía trước, vẫn thấy rủi ro, vẫn thấy con đường còn rất dài. Nhưng, nếu sợ mà dừng lại thì sẽ chẳng bao giờ đi tiếp được...
***
Khi giới thiệu về Sobica, Barbara Dufrene – Chuyên gia về trà - Nhà văn viết về trà ở Pháp đã viết: “Tại Sobica, bạn có thể thưởng thức những món chè Việt Nam, trà thảo mộc từ hoa và cây sen, có những món tráng miệng làm từ sen rất hợp với các loại trà… Nơi này tuy nhỏ nhưng sự đón tiếp rất nồng hậu. NaturOthé Sobica (số 25 Đại lộ de la Tour Maubourg, quận 7, Paris) chắc chắn là một địa điểm đáng khám phá khi đến thăm thủ đô Paris của Pháp.
Khách đến NaturOthé Sobica hay tham dự các sự kiện hay hỏi: “Có loại trà nào vừa tốt cho tiêu hóa, giúp thư giãn mà không gây mất ngủ không?”- Chị Hằng thường mỉm cười và trả lời dí dỏm: “Có chứ. Nhưng chúng tôi cũng đã mất ngủ rất nhiều năm để làm ra những dòng trà như thế đấy.”
Một câu nói vui, nhưng chứa đựng cả một hành trình lao động nghiêm túc, sáng tạo và đầy đam mê, cùng với khát vọng hợp tác đa đối tác để xây dựng chuỗi ngành – hành trình giúp trà Việt đang từng bước đi vững vàng trên con đường hội nhập, bằng chính bản sắc và chất lượng của mình.
Hơn một thập kỷ âm thầm đưa trà Việt vào đời sống văn hóa Pháp
Ra đời tại Việt Nam vào năm 2015, có mặt năm 2016 tại Paris, liên tục đó đến nay, Sobica đã ghi dấu ấn về trà và cà phê Việt Nam trên bản đồ thế giới, với một bảng thành tích ấn tượng tại các cuộc thi quốc tế thường niên do AVPA – Cơ quan Nâng cao Giá trị Nông sản Pháp tổ chức: 5 giải thưởng về cà phê và hơn 50 giải thưởng trà và trà thảo mộc (Vàng, Bạc, Đồng).
Trong nhiều năm liên tiếp, Sobica được lựa chọn là thương hiệu đại diện cho trà Việt Nam tại các sự kiện Việt – Pháp quan trọng:
- Lễ hội Trà Thế giới do UNESCO tổ chức tại trụ sở Paris (các năm 2022, 2023, 2024 và 2025)
- Tiệc Tết Việt Nam tại Tòa thị chính Paris
- Hội thảo thương mại Pháp – Việt tại Thượng nghị viện Pháp
- Tuần lễ hàng Việt Nam tại các hệ thống phân phối lớn như Casino (Lyon), Carrefour (Île-de-France)
- Các festival văn hóa Việt Nam tại Paris, vùng Ile-de-France, La Plagne và nhiều địa phương khác tại Pháp.
-Tham gia ban giám khảo tại các cuộc thế giới về trà, cà phê, dầu gia vị, mật ong
Diễm Chi