Môi trường

Phát hiện cơ sở nuôi nhốt trái phép quy mô lớn

Tháng 11/2019, Cục cảnh sát phòng chống tội phạm về Môi trường (Bộ Công an) phối hợp với các cơ quan chức năng tại TP.HCM đã phát hiện và thu giữ 57 cá thể ĐVHD tại cơ sở nuôi của Tuấn (xã Xuân Thới Đông, huyện Hóc Môn). Trong số này, nhiều loài được pháp luật Việt Nam bảo vệ ở mức cao nhất, thuộc Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm ưu tiên bảo vệ (Nghị định 160/2013/NĐ-CP), Nhóm IB (Nghị định 06/2019/NĐ-CP) và Phụ lục I CITES.

Các loài động vật hoang dã nguy cấp gồm báo gấm (Neofelis nebulosa), beo lửa (Catopuma temminckii), cầy mực (Arctictis binturong), mèo cá (Prionailurus viverrinus), cầy vằn bắc (Chrotogale owstoni), rái cá vuốt bé (Aonyx cinereus). Ngoài ra còn có bồ nông chân xám (Pelecanus philippensis), vượn đen má vàng (Nomascus (Hylobates) gabriellae), công má vàng (Pavo muticus), cắt lớn (Falco peregrinus) và vượn pi-lê (Hylobates pileatus).

Theo lời khai của Tuấn, phần lớn số ĐVHD này do một số đơn vị kiểm lâm phía Nam giao sau khi người dân tự nguyện nộp. Một phần khác được Tuấn mua trôi nổi trên thị trường. Tuấn đã cung cấp bảng kê lâm sản có xác nhận của kiểm lâm để chứng minh nguồn gốc.

Tuy nhiên, cơ quan điều tra xác minh phần lớn các trường hợp giao nộp ĐVHD theo lời khai của Tuấn và các bảng kê lâm sản là không có thật. Do đó, cơ quan điều tra đã khởi tố vụ án “Giả mạo trong công tác” để làm rõ trách nhiệm của các cán bộ kiểm lâm liên quan.

Lợi dụng cơ sở nuôi thương mại để buôn bán ĐVHD

Trương Văn Tuấn được cho là đầu mối lớn trong việc mua bán, vận chuyển trái phép ĐVHD từ nước ngoài vào Việt Nam, sau đó "hợp pháp hóa" thông qua các cơ sở nuôi để tiêu thụ trong và ngoài nước.

Ngoài cơ sở đứng tên chính mình, Tuấn còn sở hữu nhiều cơ sở khác dưới danh nghĩa cá nhân khác. Những cơ sở này được kiểm lâm cấp phép nuôi thương mại một lượng lớn ĐVHD, bao gồm cả những loài mà các nhà khoa học đánh giá là không phù hợp để gây nuôi thương mại, như rùa đầu to.

Bà Bùi Thị Hà - Phó Giám đốc ENV chia sẻ: “Bản án 10 năm 6 tháng tù dành cho đối tượng Trương Văn Tuấn không chỉ cho thấy quyết tâm đấu tranh với tội phạm về ĐVHD của các cơ quan tiến hành tố tụng huyện Hóc Môn mà còn là lời cảnh tỉnh đanh thép với các đối tượng đang lợi dụng danh nghĩa ‘cơ sở nuôi hợp pháp’ để nuôi nhốt, buôn bán, vận chuyển ĐVHD trái phép”.

Cần siết chặt quản lý

ENV cho rằng tình trạng lợi dụng cơ sở nuôi thương mại để hợp pháp hóa ĐVHD trái phép không phải là cá biệt. Những bất cập trong quản lý hiện hành tạo điều kiện cho các đối tượng nhập lậu và buôn bán trái phép ĐVHD.

Do đó, ENV đề xuất cơ quan nhà nước cần sớm ban hành danh mục các loài ĐVHD được phép nuôi sinh sản thương mại. Việc này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng buôn bán trái phép, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời hỗ trợ mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học và đảm bảo sinh kế cho người dân.

Về lâu dài, việc hoàn thiện chính sách và nâng cao khả năng thực thi pháp luật là cần thiết để quản lý hiệu quả hoạt động nuôi thương mại ĐVHD, hướng đến mục tiêu bảo vệ các loài nguy cấp một cách bền vững.

P.V