Chính sách
Nông nghiệp xanh, tuần hoàn - qua rồi thời thử nghiệm
Không còn là những mô hình mang tính thử nghiệm, nông nghiệp hữu cơ và tuần hoàn đang trở thành hướng đi tất yếu tại khu vực phí Nam. Đó là thông điệp xuyên suốt tại hội nghị tổng kết năm 2025 của Chi hội Nông nghiệp tuần hoàn miền Nam vừa diễn ra tại Đồng Nai.
Chiều ngày 7/1, tại tỉnh Đồng Nai, Chi hội Nông nghiệp tuần hoàn (NNTH) miền Nam thuộc Hội NNTH Việt Nam đã tổ chức hội nghị tổng kết hoạt động năm 2025 và triển khai phương hướng nhiệm vụ năm 2026. Hội nghị không chỉ là dịp nhìn lại những con số tăng trưởng ấn tượng mà còn là diễn đàn để các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp cùng bàn thảo về câu chuyện "lòng tin" trong sản xuất nông nghiệp sạch với sự tham gia của gần 200 người.
Báo cáo tại hội nghị, bà Hồ Thị Tú Anh - Chi hội trưởng Chi hội NNTH miền Nam cho biết năm 2025 là giai đoạn ngành nông nghiệp đối mặt nhiều khó khăn do bão giá vật tư và thời tiết khắc nghiệt. Tuy nhiên, Chi hội cũng như đơn vị lòng cốt là Tập đoàn Quế Lâm vẫn kiên định mở rộng quy mô liên kết tại khu vực phía Nam và Tây Nguyên.
Theo bà Tú Anh, thách thức lớn nhất của nông nghiệp xanh hiện nay không nằm ở các yếu tố vật lý như kỹ thuật canh tác hay nguồn vốn đầu tư. Vấn đề cốt lõi nằm ở "lòng tin": niềm tin của nông dân vào hiệu quả kinh tế mang lại, niềm tin của người tiêu dùng vào chất lượng sản phẩm và sự tin cậy lẫn nhau giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị.
Chuyển dịch sang liên kết chặt chẽ
Số liệu tổng kết cho thấy tính đến hết năm 2025, chuỗi giá trị liên kết với Tập đoàn Quế Lâm đã hiện diện tại 8 tỉnh thành, bao gồm Đồng Nai, TP HCM, Cần Thơ, Đồng Tháp, Cà Mau, Tây Ninh, Lâm Đồng và Gia Lai. Trong đó, cây Lúa (có 9 chuỗi); cây ăn trái, cây công nghiệp (có 11 chuỗi); heo, gà (có 7 chuỗi).
Trong lĩnh vực trồng trọt, diện tích canh tác lúa trong chuỗi đạt gần 133 ha với tổng sản lượng 1.500 tấn. Các nhóm cây công nghiệp và cây ăn trái cũng ghi nhận sự tăng trưởng, lần lượt đạt 11,7 ha và 5,8 ha. Về thương mại, tổ kinh doanh phía Nam đã tiêu thụ hơn 150 tấn trái cây, gần 9 tấn thịt heo và hàng trăm kg gà hữu cơ.
Điểm sáng trong năm qua là sự chuyển dịch mô hình từ liên kết lỏng lẻo sang chặt chẽ, dựa trên cơ sở minh bạch về lợi ích và rủi ro. Năm 2026, Chi hội NNTH miền Nam đặt mục tiêu đưa công nghệ số vào mọi khâu của chuỗi giá trị. Các giải pháp bao gồm áp dụng nhật ký điện tử trong sản xuất, truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh thương mại điện tử. Đơn vị dự kiến tập trung đào tạo kỹ năng số cho nông dân, phối hợp với cơ quan truyền thông để đưa thông tin chính xác tiếp cận vùng sâu, vùng xa.
Nguồn tài nguyên từ phụ phẩm còn dư địa lớn
Tham luận tại hội nghị, ông Nguyễn Văn Thắng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai đánh giá nông nghiệp tuần hoàn là xu thế tất yếu trước áp lực về an toàn thực phẩm.
“Sau 4 năm hợp tác với Tập đoàn Quế Lâm, địa phương đã hình thành nhiều chuỗi liên kết hiệu quả trên cây lúa, bưởi và chăn nuôi heo hữu cơ”, ông Nguyễn Văn Thắng cho biết.
Tuy nhiên, lãnh đạo ngành nông nghiệp Đồng Nai chỉ ra một thực tế lãng phí khi tiềm năng từ nguồn phụ phẩm chưa được khai thác hết. Với tổng đàn heo khoảng 4 triệu con, gia cầm 36 triệu con và diện tích đất nông nghiệp hơn 1 triệu ha, lượng chất thải và phụ phẩm nông nghiệp tại Đồng Nai thải ra mỗi năm là rất lớn. Tỷ lệ thu gom và xử lý tái tạo phục vụ sản xuất hiện chỉ đạt mức khiêm tốn. Ông Thắng nhận định đây chính là dư địa lớn để phát triển kinh tế tuần hoàn, biến chất thải thành tài nguyên phân bón.
Để giải quyết bài toán này, ông Thắng nhấn mạnh vai trò của sự chung tay "4 nhà" (Nhà nước - Nhà nông - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp), với sự dẫn dắt của các tập đoàn lớn như Quế Lâm.
Về chính sách, Sở cam kết hỗ trợ tối đa để các hợp tác xã, doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực, xây dựng chuỗi giá trị trên các loại cây trồng chủ lực như sầu riêng, bưởi, măng cụt. Ngành nông nghiệp tỉnh cũng sẽ đổi mới phương thức tuyên truyền, chuyển từ vận động truyền thống sang các nền tảng số như Zalo, Facebook và nhân rộng mô hình theo nguyên tắc "người thật việc thật".
Đề xuất dưa mô hình sản xuất NNHC vào quân đội
Một đề xuất đáng chú ý được đưa ra tại hội nghị đến từ Trung tướng, PGS.TS Hoàng Văn Minh -nguyên Giám đốc Học viện Lục quân. Ông bày tỏ mong muốn đưa quy trình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn và công nghệ vi sinh vào áp dụng tại Sư đoàn 5 trong năm 2026.
Theo Trung tướng Minh, mục tiêu của đề xuất không chỉ dừng lại ở việc cải thiện bữa ăn sạch cho bộ đội hay bảo vệ môi trường doanh trại, mà quan trọng hơn là công tác đào tạo nghề. Ông cho biết, với quân số khoảng 10.000 người, mỗi năm Sư đoàn 5 có khoảng 3.000 quân nhân xuất ngũ. Nếu được tiếp cận và thực hành nông nghiệp hữu cơ – kinh tế tuần hoàn theo chuỗi giá trị liên kết trong thời gian tại ngũ, khi trở về địa phương, đây sẽ là lực lượng nòng cốt có kỹ năng để lan tỏa mô hình kinh tế xanh ra cộng đồng.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, ông Nguyễn Hồng Lam - Chủ tịch Hội NNTH Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Quế Lâm khẳng định không có con đường nào khác ngoài việc phải liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, cùng nhau lo đầu vào và đầu ra để phát triển một nền nông nghiệp sạch. Ông ví von rằng trong một chuỗi giá trị, chỉ cần một người làm dở, một mắt xích yếu kém sẽ khiến cả hệ thống bị tê liệt, ảnh hưởng đến thương hiệu chung. Do đó, các chủ thể tham gia cần nâng cao tinh thần trách nhiệm, cùng nhau phát triển nền nông nghiệp sạch để cung cấp sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
“Sự đoàn kết và trách nhiệm giữ gìn thương hiệu chính là chìa khóa của thành công”, ông Nguyễn Hồng Lam nhấn mạnh.