Môi trường

Kịp thời thích ứng

Theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024, chuyển đổi số trong lĩnh vực thủy lợi được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cụ thể hóa qua Quyết định số 3978/QĐ-BNNMT ngày 26/9/2025 về việc ban hành Kế hoạch “Phát triển hệ thống thông tin thủy lợi Việt Nam (VN-WIS)”. Qua đó, nâng cao năng lực phân tích - dự báo - cảnh báo sớm, tối ưu vận hành công trình thủy lợi.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Trưởng phòng Quản lý Vận hành và Tưới tiêu, Cục Quản lý và Xây dựng Công trình Thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, hệ thống thông tin thủy lợi Việt Nam (VN-WIS) là nền tảng dữ liệu dùng chung, số hóa thống  nhất, liên thông toàn cảnh; đồng thời tích hợp công nghệ hiện đại như AI, Machine Learning, GIS, viễn thám, Big Data, Digital Twins… trong quản lý, vận hành và ra quyết định.

Chuyển từ bị động sang chủ động

TS Lê Ngọc Hiếu (Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam) cho biết đơn vị này đang đưa vào ứng dụng mô hình Trí tuệ nhân tạo lai (Hybrid AI), có khả năng dự báo sớm dòng chảy thượng nguồn với tầm nhìn 7 - 30 ngày cùng với độ chính xác cao.

Mô hình cho phép các nhà quản lý chủ động hoạch định chiến lược phân bổ, tích trữ nước và vận hành công trình trước từ 1 đến 4 tuần. Song song đó, việc tích hợp các kết quả dự báo vào một ứng dụng di động (app) giúp thông tin được truyền tải một cách nhanh chóng, trực quan khoa học đến các cơ quan chức năng, địa phương và trực tiếp tới người dân; góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sản xuất ở mọi cấp độ.

Xem thêm: Gần nửa công trình nước sạch nông thôn đang ‘chết khát’

Tại Diễn đàn, Phân hiệu Trường Đại học Thủy lợi giới thiệu sản phẩm phát triển trên nền tảng cơ sở dữ liệu phân tán (Data Mesh) tiên tiến; cho phép tự động thu thập, chuẩn hóa, phân tích và chia sẻ dữ liệu đa nguồn theo thời gian thực.

Công nghệ này tích hợp linh hoạt nhiều nguồn dữ liệu khác nhau như thiết bị IoT giám sát mực nước, lưu lượng, chất lượng nước, các trạm quan trắc, các hệ thống cơ sở dữ liệu từ các đơn vị quản lý, cũng như nguồn nhập thủ công từ người dùng hoặc báo cáo địa phương.

Đây là một giải pháp quan trọng trong lĩnh vực tài nguyên nước, giúp các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp khai thác dữ liệu lớn (Big Data) một cách tự động, minh bạch và thông minh.

Doanh nghiệp cùng vào cuộc

“Mạng lưới giám sát nguồn nước, xâm nhập mặn và thời tiết thông minh phục vụ canh tác thích ứng với biến đổi khí hậu” do Công ty Cổ phần RYNAN Technologies Vietnam phát triển cũng là một giải pháp đột phá; ứng dụng sâu rộng các công nghệ hiện đại như IoT và AI.

Hệ thống này cho phép quan trắc nguồn nước và giám sát các chỉ số vi khí hậu theo thời gian thực; bao gồm nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ gió, lượng mưa và độ ẩm dưới lá; từ đó có khả năng đưa ra những dự báo và cảnh báo sớm về các thay đổi bất thường; giúp người nông dân chủ động xây dựng kế hoạch ứng phó hiệu quả.

Đến nay, giải pháp của RYNAN không chỉ được triển khai rộng khắp tại các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long mà còn được xuất khẩu sang nhiều quốc gia trên thế giới.

Một doanh nghiệp khác, Công ty TNHH MTV Quản lý khai thác dịch vụ thủy lợi TP.HCM (IMC TP.HCM) đã phát triển mạnh mẽ hệ thống quản lý hiện đại dựa trên công nghệ SCADA, IoT và chuyển đổi số. Bên cạnh đó, xây dựng phần mềm quản lý tài sản, tính toán nhu cầu sử dụng nước, cơ sở dữ liệu GIS, ứng dụng quản lý tưới trực tuyến, văn phòng điện tử, giúp nâng cao hiệu quả quản trị và tiết kiệm nguồn nước đến 30%.

Ngoài ra, IMC TP.HCM còn đầu tư thiết bị công nghệ như máy vớt rác, flycam, và phòng thí nghiệm nước để hỗ trợ công tác vận hành. Nhờ đó, hiệu quả cung cấp nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp ngày càng tăng.

Trong thời gian tới, Công ty định hướng hoàn thiện hệ thống SCADA, ứng dụng AI trong điều hành và kết nối dữ liệu vào chương trình chuyển đổi số chung của TP.HCM.

Xem thêm: 'Kinh tế nước' nông thôn: Cần xây dựng biểu giá nước như biểu giá điện

THÙY DUNG