TS Trần Đình Lý ‘giải mã’ phổ điểm và xu hướng chọn ngành đón đầu tương lai nông nghiệp

Kỳ thi THPT năm 2025 vừa qua đã thu hút hơn 1,16 triệu thí sinh, trong đó khoảng 1,13 triệu em theo chương trình GDPT 2018. Điều này đồng nghĩa với việc hơn 1 triệu học sinh sẽ chuẩn bị bước vào hành trình chọn nguyện vọng đại học, cao đẳng đầy thử thách. Để có cái nhìn sâu sắc hơn về phổ điểm năm nay và những lời khuyên hữu ích cho các thí sinh, Tạp chí Nông thôn Việt đã có cuộc trao đổi với TS Trần Đình Lý (Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM) - một chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm trong tư vấn tuyển sinh.

Phổ điểm có sự phân hóa rõ rệt 

Phóng viên: Với kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa được công bố, ông đánh giá như thế nào về phổ điểm kỳ thi THPT năm 2025, có điều gì khác biệt so với các năm trước không?

TS Trần Đình Lý: Phổ điểm năm nay có sự phân hóa rõ rệt hơn so với năm 2024. Số lượng bài thi đạt từ 8 điểm trở lên giảm nhẹ, nhưng vẫn ổn định ở một số môn thế mạnh như Toán, Hóa.

Trong khi đó, môn Ngữ văn và Lịch sử có phổ điểm 'lệch trái', thể hiện sự nghiêm túc trong chấm thi.

Đây là tín hiệu tích cực cho việc phân loại thí sinh, hỗ trợ hiệu quả công tác tuyển sinh.

Với phổ điểm như hiện tại, theo ông, điểm chuẩn năm nay ở các trường top trên có xu hướng tăng, giảm hay giữ ổn định?

TS Trần Đình Lý: Với phổ điểm này, điểm chuẩn các trường top đầu khả năng giữ ổn định hoặc tăng nhẹ ở một số ngành 'hot'.

Tuy nhiên, một số ngành ít cạnh tranh hoặc đặc thù có thể giữ nguyên hoặc giảm nhẹ.

Do đó, các em cần bình tĩnh, không nên quá chạy theo điểm số, mà quan trọng là chọn ngành phù hợp với năng lực và định hướng dài hạn. 

Thưa ông, phổ điểm năm nay sẽ ảnh hưởng như thế nào đến chiến lược điều chỉnh nguyện vọng của thí sinh trong giai đoạn sắp tới?

TS Trần Đình Lý: Dữ liệu từ phổ điểm không chỉ giúp dự đoán điểm chuẩn mà còn là căn cứ để học sinh tự đánh giá vị trí tương đối của mình.

Do đó, các em nên:

- So sánh điểm thi với phổ điểm năm nay và các năm trước.

- Phân tích “xu hướng điểm chuẩn” qua các năm (ví dụ: ngành Kỹ thuật Công nghệ thường có biến động mạnh).

- Dựa trên 3 nguyên tắc: đam mê - năng lực - cơ hội việc làm, để xếp thứ tự nguyện vọng.

Cần trả lời 3 câu hỏi… để chọn ngành đúng

Là một chuyên gia có nhiều năm kinh nghiệm trong tư vấn tuyển sinh, ông có thể chia sẻ cách giúp học sinh xác định ngành học phù hợp với năng lực và đam mê cá nhân?

TS Trần Đình Lý: Thí sinh nên trả lời 3 câu hỏi: Mình yêu gì? Mình giỏi gì? Xã hội cần gì? Khi ba điều này giao nhau sẽ là hướng đi lý tưởng.

Đừng chọn ngành vì 'bạn bè chọn', hay vì 'nghe có vẻ hay', mà phải tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, đầu ra, nhu cầu xã hội.

Theo ông, đâu là những sai lầm phổ biến mà thí sinh thường mắc phải khi đăng ký nguyện vọng? Làm thế nào để hạn chế hoặc tránh những sai sót này?

TS Trần Đình Lý: Có một vài sai lầm phổ biến mà thí sinh thường gặp khi đăng ký nguyện vọng như:

- Chọn ngành theo cảm tính hoặc theo trào lưu.

- Không phân bố hợp lý các nguyện vọng theo mức độ cạnh tranh.

- Nhầm lẫn giữa tên ngành và công việc thực tế sau này.

Do đó, để tránh những sai sót này, học sinh nên tích cực tham khảo ý kiến từ các chuyên gia, thầy cô, cựu sinh viên và đặc biệt là tra cứu thông tin chính thống từ cổng tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Với những học sinh không đạt điểm tuyển sinh đợt 1, ông có lời khuyên gì? Có nên tiếp tục điều chỉnh nguyện vọng hay chuyển hướng ngành học sang phương án mới?

TS Trần Đình Lý: Các em đừng quá lo lắng, bởi cánh cửa đại học không bao giờ khép lại hoàn toàn. Nếu chưa đạt nguyện vọng đợt 1, các em hoàn toàn có thể:

- Điều chỉnh nguyện vọng phù hợp hơn trong đợt bổ sung.

- Cân nhắc học các ngành gần, hoặc các chương trình liên thông, chương trình chất lượng cao, liên kết quốc tế.

- Học ngành theo sở trường rồi tiếp cận ngành yêu thích qua chuyên ngành phụ, kỹ năng bổ trợ, hay học văn bằng 2 sau này.

Cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao rộng mở

Riêng với lĩnh vực nông nghiệp, ông đánh giá như thế nào về chất lượng nguồn nhân lực hiện nay trong ngành nông - lâm tại Việt Nam? Đặc biệt, với những học sinh theo chương trình GDPT 2018, khi chọn các môn thi tự chọn thì ngành nào trong khối nông - lâm sẽ có lợi thế hơn?

TS Trần Đình Lý: Chất lượng nhân lực trong ngành nông - lâm của Việt Nam đang ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, chúng ta vẫn còn thiếu những người thực sự 'hiểu sâu về nông nghiệp và giỏi về công nghệ'.

Đối với các em học sinh theo chương trình GDPT 2018, các tổ hợp Khoa học tự nhiên, hoặc những môn đòi hỏi tư duy logic (Toán, Lý, Hóa, Sinh) sẽ có lợi thế lớn khi theo học các ngành như Kinh tế Nông nghiệp, Công nghệ Nông nghiệp, Chăn nuôi, Công nghệ sinh học (CNSH), hay Môi trường,…

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang chuyển từ “sản xuất” sang “kinh tế nông nghiệp” nhằm tạo giá trị gia tăng, thí sinh nên ưu tiên lựa chọn các ngành nào để bắt kịp xu hướng này?

TS Trần Đình Lý: Để đón đầu xu hướng phát triển nông nghiệp theo hướng kinh tế, tạo giá trị gia tăng, các em nên ưu tiên lựa chọn các ngành sau:

- Kinh tế nông nghiệp

- Kinh doanh nông nghiệp

- Logistic nông sản

- Quản trị chuỗi cung ứng thực phẩm

- Nông nghiệp số

Với chiến lược phát triển nông nghiệp sinh thái - tuần hoàn - carbon thấp đang được đẩy mạnh trong năm 2025, đâu là các chuyên ngành mới mẻ mà học sinh quan tâm đến nông nghiệp nên cân nhắc?

TS Trần Đình Lý: Với sự phát triển mạnh mẽ của nông nghiệp sinh thái - tuần hoàn - carbon thấp, những chuyên ngành mới mẻ và đầy tiềm năng mà học sinh quan tâm đến nông nghiệp nên cân nhắc là:

- Khoa học cây trồng hữu cơ

- Quản lý tài nguyên nông nghiệp bền vững

- Công nghệ sau thu hoạch tuần hoàn

- Môi trường - Biến đổi khí hậu

Ông nhìn nhận như thế nào về cơ hội nghề nghiệp trong xu hướng công nghệ cao trong nông nghiệp như nông nghiệp số, IoT, AI? Và hiện nay, những ngành đào tạo nào đang chủ động đón đầu các yêu cầu mới từ thị trường?

TS Trần Đình Lý: Cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao là vô cùng rộng mở, đặc biệt trong các mảng như: tự động hóa nông nghiệp, ứng dụng Internet of Things (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), và phân tích dữ liệu lớn (Big Data).

Hiện nay, nhiều ngành đào tạo đang rất chủ động đón đầu các yêu cầu mới từ thị trường như:

- Nông nghiệp số

- Công nghệ sinh học

- Kỹ thuật cơ điện tử nông nghiệp

- Tin học ứng dụng trong nông nghiệp

Mô hình đào tạo liên ngành (như nông nghiệp - quản trị - logistics; công nghệ sinh học - cơ điện tử…) đang trở thành xu thế. Ông có đánh giá gì về hiệu quả của mô hình này trong việc tạo ra nguồn nhân lực đa năng, đáp ứng tốt quá trình hội nhập và chuyển đổi số trong nông nghiệp?

TS Trần Đình Lý: Mô hình đào tạo liên ngành này là vô cùng cần thiết và hiệu quả. Sự kết hợp chặt chẽ giữa kiến thức chuyên môn sâu rộng và các kỹ năng về quản trị, công nghệ sẽ giúp tạo ra một nguồn nhân lực linh hoạt và đa năng, sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao và hội nhập quốc tế.

Cuối cùng, theo ông, các trường đại học đào tạo khối ngành nông - lâm cần điều chỉnh gì trong chương trình học để đáp ứng yêu cầu của nông nghiệp hiện đại, bền vững, số hóa và hữu cơ? Đồng thời, ông cho rằng những kỹ năng nào sẽ là "bắt buộc phải có" đối với sinh viên nông nghiệp trong 5-10 năm tới?

TS Trần Đình Lý: Để đáp ứng yêu cầu của nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, số hóa và hữu cơ, các trường đại học đào tạo khối ngành nông - lâm cần liên tục cập nhật chương trình học, như yếu tố số hóa, đổi mới sáng tạo, tư duy hệ sinh thái… Cần đặc biệt tăng cường học trải nghiệm, thực hành và tương tác doanh nghiệp.

Về những kỹ năng "bắt buộc phải có" đối với sinh viên nông nghiệp trong 5 - 10 năm tới, tôi tin rằng đó sẽ là: Tư duy tích hợp - liên ngành; Kỹ năng số, công nghệ; Khả năng ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh chuyên ngành; cùng với Kỹ năng giải quyết vấn đề thực tế và khởi nghiệp.

Cảm ơn TS Trần Đình Lý.