Văn hóa
Trang Dung và cuộc hẹn không hạn kỳ với Trường Sơn
Trang Dung đã cho thấy nội lực của giọng hát, và cả cái nội sinh của một thế hệ biết đặt lên vai mình trách nhiệm, lòng biết ơn với di sản cha ông.
Người Diễn Châu, kẻ Yên Thành nhưng tình cờ gặp nhau ở Sài Gòn, nơi tình đồng hương luôn là điểm tựa. Hơn thế, là duyên nợ của người này, cơ may của người kia khi đã nguyện gắn bó với dấu chân người lính, với địa đầu Tổ quốc và nhất là con đường huyền thoại Trường Sơn - 20 Quyết Thắng.
Gặp nhau giữa Sài Gòn, hẹn nhau giữa đại ngàn
Ấy là sau lần ca sĩ Trang Dung nói:
- Cháu muốn được phụ với chú trong công việc ý nghĩa này - nên khi nào cần, chú nhắn cho cháu, cháu sẽ có mặt, chú không phải lo chi phí gì cả.
“Việc này”, chính là đi vận động, tổ chức xây đền tưởng niệm liệt sĩ, xây cầu cho bà con vùng sâu, biên giới của ông Nguyễn Đức Quang - Tổng Biên tập Tạp chí Nông thôn Việt.
Người lính già quê Diễn Châu, Nghệ An; trở về sau cuộc chiến, mang theo vết thương không bao giờ lành - là vẫn còn nhiều đồng đội chưa được tìm thấy, nên thúc bách phải cất một “ngôi nhà” để những linh hồn có nơi nương tựa. Là ông xác tín điều đó để trường kỳ hơn 20 năm qua, không ngừng nghỉ, không nản chí. Nên khi nghe cô ca sĩ trạc tuổi con gái ông mở lời hẹn, ông không kìm được xúc động.
Cũng từ đó, trong những lần “về nhà” - lên Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn trọng điểm Cà Roòng - ATP Đường 20 Quyết Thắng - chỉ 1 tin nhắn, Trang Dung có khi bay từ Hà Nội vào, có khi từ Sài Gòn ra hay cả những hôm đang ở Yên Thành, bắt xe vào Quảng Bình, ngược lên Thượng Trạch. Cũng có lúc, mà hầu hết là thế, chẳng đàn chẳng trống, cô “hát chay” giữa điện thờ Bác và các liệt sĩ. Hát ở lưng chừng đền, gió là khí nhạc, mây trời và rừng xanh là phông nền, công chúng là hàng vạn linh hồn đã hòa vào đất đá, lá cây.
Là duyên nợ của người này, cơ may của người kia khi đã nguyện gắn bó với dấu chân người lính, với địa đầu Tổ quốc và nhất là con đường huyền thoại Trường Sơn - 20 Quyết Thắng.
À mà cũng có khi cô mở beat sẵn trên chiếc điện thoại, hát say sưa giữa trưa nắng, chiều mưa. Rồi sang hơn nữa, như đêm Hát cho người nằm lại giữa đại ngàn 26/7/2025 vừa qua, cô được hát với một cây guitar, có luôn dàn âm thanh được “kiệu” từ xuôi lên, âm thanh vang vọng cả núi rừng. Hào hùng với khúc tráng ca Linh thiêng Việt Nam, Bác vẫn cùng chúng cháu hành quân (hợp ca cùng ca sĩ Sim Nông, Mạnh Cường). Tình cảm, thanh xuân với Cô gái mở đường. Da diết, bi hùng với Con xin ở lại nơi này.
Hát giữa sân khấu… 50 người, 30 ngàn ‘mắt xem’ và rợp trời bướm trắng
Nhìn, nghe Trang Dung cùng 2 đồng nghiệp trẻ của mình say sưa, nhiệt huyết, sâu lắng hát giữa đêm đại ngàn; thi thoảng liếc cái góc màn hình, con số theo dõi phiên livestream đêm nhạc đã lên tới gần 30 ngàn người, là một chương trình “của nhà trồng được”, chỉ với 3 ca sĩ, 1 cây guitar và trên đỉnh Trường Sơn - ATP - 20 Quyết Thắng.
Không dưng nhớ tới đêm của những “Anh trai vượt ngàn chông gai”, cả rừng lighstick, dàn sân khấu đầu tư 1 triệu đô la, những ngôi sao hạng A, nơi ấy cất lên Tự nguyện, 5 anh em trên 1 chiếc xe tăng, Chiếc khăn piêu, Mẹ yêu con… Những ca khúc không thuộc về thế hệ của họ nhưng chính họ, bằng tình yêu Tổ quốc, niềm tự hào khi được cất lên tiếng hát về những điều, những người không bao giờ bị lãng quên đã khiến cho cả hơn 20 ngàn khán giả bên sông Sài Gòn - Ba Son dậy sóng.
Còn ở đây, một Trang Dung với chiếc áo dài màu tím cùng 2 ca sĩ - chiến sĩ đã khiến hơn 50 con người có khi vỗ tay hòa theo nhịp điệu, có khi lặng trang trong niềm thành kính, nỗi xúc động vô biên. Từ người hát đến người nghe đều chung cùng một dòng hồi hướng, tưởng niệm. Hát cho những người khuất mặt, ngồi lại để cùng thưởng thức những ca khúc dành cho các chị các anh… Có lẽ vậy mà chỉ sau chừng 10 phút, bướm trắng bay về rợp cả khoảng không, đậu lên vai lên tóc của ca sĩ lẫn khán giả. Ai nấy đều khe khẽ, lặng thinh…
Tiết chế sự nghiệp vì gia đình, rồi… cuống cuồng cất tiếng hát vì cha
Trang Dung xuất thân là sinh viên trường… Y. Mê ca hát, muốn rẽ ngang trường nghệ thuật quân đội nhưng mẹ bảo, chỉ nuôi học ra làm bác sĩ chứ không nuôi ra làm ca sĩ. Không phải sợ cực mà thương mẹ những năm tháng ấy, bố đi làm xa, mẹ một mình ở nhà cáng đáng nuôi 4 chị em nên Dung cố gắng hoàn tất việc học, lấy tấm bằng tốt nghiệp đại học Y rồi mới thỏa sức ca hát.
Hát bằng chất giọng trời cho, chưa đủ, ít nhất cũng “tráng nền” một cách căn cơ, bài bản. Dung khăn gói đến học với NSND Thu Hằng, 2 buổi mỗi tuần, suốt 4 năm như thế. Rồi Dung tham gia Sao Mai, vượt qua hàng trăm thí sinh, trong đó hầu hết là chuyên nghiệp, vậy mà một cô sinh viên trường Y lại đoạt luôn Quán quân Sao Mai Nghệ An 2015. Tiến sâu vào top 6 Sao Mai khu vực miền Trung Tây Nguyên năm ấy.
Nếu một Trang Dung chịu gạt một bên trách nhiệm với gia đình, tình thân thì có lẽ, giờ này cô đã tiến xa hơn rất nhiều. Nhưng, như cô nói “nếu bắt em phải chọn sự nghiệp thay vì gia đình, không giúp đỡ bố mẹ, người thân thì em không làm được”.
Năm 2015, Trang Dung bất ngờ lập gia đình, với tình đầu từ tuổi cấp III. Cuối năm 2016 cô sinh con đầu lòng. Bất ngờ bởi thay vì cứ thế thẳng tiến vì sự nghiệp nhưng Dung chọn sự cân bằng, với tình yêu đời mình, với gia đình hai bên. Cũng như cách cô đột ngột đăng ký dự thi Sao Mai sau khi đã đoạt giải Quán quân, ngay khi vừa được làm mẹ. Sức khỏe sau sinh, sự lựa chọn bất toàn này khiến nhiều người ngơ ngác. Nhưng cô im lặng không một lời giải thích, kể cả sự không thành công mà cô đã biết trước cho lần trở lại này.
Chỉ khi gần 10 năm sau, trên đường từ Cà Roòng về sân bay Đồng Hới, cô mới bộc bạch: Bố em đứt liên lạc với gia đình 13 năm, ngày trở về, ông bị ung thư. Bố yêu ca hát, ngày đi em mới học lớp 4, ngày về, em sắp làm mẹ. Bố có nguyện vọng được thấy em một lần hát trên sân khấu. Sức bố yếu, chỉ nằm ở nhà để xem truyền hình. Thế là em tức tốc đi đăng ký thi Sao Mai một lần nữa ngay trước giờ đóng cửa. Em không quan trọng chuyện thi cử, em chỉ muốn làm một điều gì đó cho bố vui.
Vậy đấy, niềm vui cộng với hiệu quả của phương pháp điều trị thí điểm đã giúp ông vượt qua. Đến giờ này, sau 8 năm, bệnh đã đến hồi di căn. Dung nói nhỏ, cũng một phần lỗi do em nên không giữ được mái ấm nhỏ, 2 con trai, đứa ở với bố, đứa ở với mẹ, hè này em cho con về ở cạnh ông bà. Em biết thời gian của bố không còn nhiều nữa rồi…
Những trùng hợp, hay… rung động của định mệnh
Trang Dung có quãng giọng nữ trung (Mezzo-soprano), khả năng hát nốt Sol thấp và các nốt cao hơn nhiều đều sáng rõ và có tính kịch. Nên cô khá “rộng xài”, hát tốt cả dân gian trữ tình lẫn thính phòng cổ điển.
Có lẽ vì điều này nên khi vào dòng nhạc quê hương xứ Nghệ của cô, sở trường vận dụng khéo léo lối phát âm phương ngữ cộng với quãng âm trầm được thể hiện khá dày, rõ nên độ luyến vừa nhẹ vừa sâu. Chính điều đó tạo nên sức hút ở giọng hát Trang Dung giữa rừng ca sĩ hát về Nghệ - Tĩnh.
Đêm Trường Sơn, nghe Dung hát Con xin ở lại nơi này, không gì có thể rung cảm hơn. Chuyện bên lề, cô đã nghe ca khúc này ở đâu đó một đôi lần. Hồi tháng 4, khi ông Nguyễn Đức Quang nói về chương trình 27/7 năm nay, Dung đăng ký bài hát ấy nhưng băn khoăn vì câu mở đầu “Thế là con đã ra đi. Núi sông Quảng Trị còn ghi tháng ngày” trong khi đứng hát ở Cà Roòng, Quảng Bình. Ai dè, tới ngày 1/7, cả hai chú cháu ngỡ ngàng, bây giờ thì đúng là mình đang hát từ Quảng Trị thật rồi…
Hát cho những người khuất mặt, ngồi lại để cùng thưởng thức những ca khúc dành cho các chị các anh… Có lẽ vậy mà chỉ sau chừng 10 phút, bướm trắng bay về rợp cả khoảng không, đậu lên vai lên tóc của ca sĩ lẫn khán giả. Ai nấy đều khe khẽ, lặng thinh…
Sau khi nghe hết lời 1, tôi rời khỏi khu vực sân khấu, đi loanh quanh ra phía sau đền rồi đứng từ bên phải, nơi khuất ánh sáng để nhìn về rừng, nhìn ngược lên biên giới. Trong thâm u, tiếng hát như chuyển thành tiếng khóc “Con không về không về nữa mẹ ơi/ Đồng đội con còn mải mê đâu đó/ Thuỷ Hùng ơi! Có nghe lời bạn gọi/ Núi mồ côi Cồn Tiên nỏ đáp lời”…
Những nốt trầm được Trang Dung lồng tính kịch để chuyển thành sắc thái “độc-thoại-ca”, nó “thả” vào không gian vô định, nó đính lên những Con Người vô hình để đến đoạn kết “Mẹ ơi, vì nước vì non/ Mất con nhưng Tổ Quốc còn hôm nay!” như hóa thành bức tường thành Tổ quốc vĩ đại, đối lập với những con người nhỏ bé, những cuộc hy sinh thầm lặng, vô danh.
Nhưng đó mới chính là sức mạnh cuộc chiến vệ quốc trường kỳ của một dân tộc.
Trang Dung đã cho thấy nội lực của giọng hát, và cả cái nội sinh của một thế hệ biết đặt lên vai mình trách nhiệm, lòng biết ơn với di sản cha ông. Hãy nhìn những gì mà concert Quốc gia tháng Tư vừa qua mang lại hay những đêm hát trên đỉnh Trường Sơn - 20 Quyết Thắng, sẽ thấy có một tình yêu bền bỉ xuyên qua bao thế hệ, bao không gian…