Người quê tôi
Mai Tuyết Minh - Người phụ nữ bé nhỏ, vụ kiện lớn và một giấc mơ Việt không thể tước đoạt
Hà Nội, một buổi sáng mùa đông năm 1985, cô bé Mai Tuyết Minh bám riết lấy chiếc đòn gánh, chân đảo bước giữa chợ dân sinh. Trên vai cô bé mới sáu tuổi là hai thùng đậu phụ nặng trĩu, cao hơn cả người. Cô không hiểu sao phải xách chúng, không hiểu sao bạn bè gọi mình là “con bé có mùi hôi thối”. Nhưng Minh hiểu một điều: nếu không bán hết đậu, cha mẹ sẽ buồn, sẽ lo, và cả nhà sẽ không có tiền cho chị em cô ăn học.
Những năm tháng tuổi thơ đó in sâu trong tâm trí Minh như một dấu ấn khắc cốt ghi tâm: Cuộc sống này không dễ dàng, nhưng không ai được quyền đầu hàng.
Hạt điều Việt và lá đơn giữa đêm
Gần 40 năm sau, đứa bé bán đậu ngày nào đã trở thành một chuyên gia đàm phán thương mại quốc tế, tung hoành bàn thương thảo và giữ nhiều chức vụ quan trọng ở nhiều tập đoàn nước ngoài của Nhật, Úc, Mỹ… một trong số đó là vị trí Giám đốc chuỗi cung ứng phụ trách Việt Nam - Lào - Campuchia của tập đoàn khách sạn lớn nhất thế giới Marriott danh giá.
Nhưng điều làm người ta nhắc đến Mai Tuyết Minh không phải là những tấm bằng danh giá hay chức vị hào nhoáng.
Xem thêm: Nguyễn Phan Quế Mai - Người đàn bà kể chuyện chiến tranh bằng lòng trắc ẩn
Người ta nhớ chị vì cái đêm 8/3/2022, khi tin tức 100 container hạt điều của doanh nghiệp Việt Nam sắp bị lừa mất trắng ở Ý ập đến. Điện thoại Minh đổ chuông. Đầu dây bên kia là Tham Tán thương mại của Việt Nam tại Ý giọng khẩn khoản xin lời khuyên và yêu cầu trợ giúp.
Minh nghe xong, quay sang chồng - Davide Gallasso (Trưởng văn phòng Luật Davide Gallasso và cộng sự ở Milan, Ý), bạn đời và cũng là cộng sự lớn nhất của chị - rồi nói một câu dứt khoát: “Giúp họ đi anh! Em nhìn mà thương quá. Có những nữ chủ doanh nghiệp gồng gánh cả ngàn công nhân, mấy trăm gia đình. Họ đổ bao mồ hôi nước mắt, giờ bị lừa trắng tay sao đành?”
Davide gật đầu.
Chỉ vài phút sau, Minh và anh lao vào chiến dịch chạy đua với thời gian. Ngay đêm ấy, họ gọi điện khắp các đầu mối, yêu cầu phong tỏa container tại cảng, chặn mọi hướng để các công hàng không bị kẻ xấu làm thủ tục thông quan lấy hàng đi. Rồi Minh chủ động liên lạc các chủ doanh nghiệp Việt Nam, hướng dẫn từng người khởi kiện.
Anh chị gom từng chứng cứ, bổ sung pháp lý, gõ cửa các cơ quan quản lý, đại sứ quán. Ba tháng ròng, cặp vợ chồng ấy - một người Việt, một người Ý - cùng các cộng sự là luật sư các mảng luật liên quan, lật tung hồ sơ, soi từng con dấu, lần từng đường dây lừa đảo.
Vụ kiện vốn có thể mất ba năm để giải quyết, vậy mà trong vòng ba tháng toàn bộ số hàng của Việt Nam được lấy lại hoàn trả về cho các chủ doanh nghiệp phía Việt Nam.
Các chủ doanh nghiệp nhiều người đã xác định buông tay chấp nhận mất trắng, chẳng mấy ai tin rằng không những lấy được hàng mà còn được các bạn hàng mới hỗ trợ mua ngay. Một bàn thắng vào phút cuối vỡ òa, khi trận đấu đã gần như xác định họ phơi áo ra về tay trắng, làm nức lòng giới kinh doanh trong nước và cả nước ngoài.
Làm thế nào mà 4 luật sư Ý và một cô gái Việt Nam nhỏ bé như Minh lại có thể thắng được một vụ kiện rối rắm đến vậy?
Minh chỉ cười: “Thắng là nhờ Đại sứ Việt Nam, tham tán thương mại tại Ý, Thủ tướng và các Bộ trưởng, báo đài trong nước cũng như thông tấn xã Việt Nam tại Ý đều đồng lòng, dồn sức cũng như sự quyết tâm của các doanh nghiệp, của chồng tôi và nhóm luật sư cộng sự của anh và của cả những người Việt tử tế đang sống rải rác khắp năm châu nữa.
Chúng tôi không phải siêu nhân. Nhưng tôi tin: công lý không có quốc tịch. Quan trọng nhất, mồ hôi của người Việt đổ ra, không ai có quyền cướp.”
Xem thêm: Địu con ra thế giới - thương hiệu BUBI từ căn phòng trọ đến Top 10 Việt Nam
Khi nỗi đau cất tiếng
Có người nói Minh điên. Đang yên ấm, tiền bạc không thiếu, con cái đủ đầy, sao còn lao vào gánh chuyện “vác đơn” thay người khác? Minh bảo: “Người ta cũng từng cười tôi bán đậu phụ, mùi đậu hôi hám. Nhưng tôi vẫn bán. Vì gia đình. Vì không ai cười tôi mà trả tiền giùm tôi cả. Bây giờ cũng vậy thôi - tôi làm được gì, tôi làm.”
Ít ai tin một người đàn bà 1m53, dáng mảnh mai, đôi mắt đen sâu ấy có thể từng cùng lúc làm quản lý ba quốc gia, vừa ngồi bàn đàm phán ở Châu Âu, vừa gọi điện chỉ đạo nhân viên ở Việt Nam cho các công ty của riêng mình, vừa ròng rã nửa đêm cùng chồng và các cộng sự của anh soạn thảo hồ sơ khởi kiện.
Nhưng Minh không tự làm mình thành “bà đầm thép”. Từ sâu thẳm, giọt nước mắt lặng thầm và nỗi đau đáu cho mong manh sự sống, vẫn như chực trào từ chị.
Minh kể với tôi: “Ngày bé, khi ngước lên bầu trời Hà Nội, tôi thấy sao lấp lánh. Nhưng khi lớn lên, bầu trời ấy xám ngoét. Gần 10 năm trước, sau ca phẫu thuật cắt túi mật, gan tôi yếu dần, da nổi mề đay suốt ngày, ngứa rát đến mất ngủ. Con trai tôi cũng khổ sở vì viêm mũi dị ứng, viêm xoang liên tục. Mẹ - người phụ nữ tôi thương nhất đời - ra đi sau 29 ngày phát hiện ung thư phổi”.
Cú sốc đó khiến Minh rời khỏi vị trí Giám đốc vùng, tổng thu nhập mỗi tháng chạm ngưỡng hàng trăm triệu. Chị không tiếc, bởi như chị nói: “Tiền có nghĩa gì khi mẹ đã mất, con hít thở không khí độc hại, còn chính mình thì thức dậy mỗi sáng trong cơn ngứa bủa vây? Có những thứ mất đi không mua lại được bằng tiền.”
Biển - vị ‘Hoa Đà’ hoàn sinh
Năm 2018, Minh cùng con trai rời Hà Nội, chạy trốn khói bụi, về làng biển Dốc Lết - Khánh Hòa. Từ một “cá lớn” giữa bể công việc, chị trở lại làm “cá nhỏ”, thả mình bơi trong biển xanh, cát trắng. Con trai Minh hết viêm xoang. Chính chị cũng không còn uống viên thuốc dị ứng nào. Chị nói: “Nếu ở Hà Nội tôi như cá mắc cạn, thì ở biển, tôi bơi tự do.”
Minh mua một căn nhà ven biển, dựng nên khu nghỉ dưỡng 4Be - nơi chị gọi là “bến cảng chữa lành” cho cả gia đình. Chị thuyết phục bố - người đàn ông Hà Nội cố chấp, từng không tin nổi khói bụi sẽ giết dần cơ thể - chuyển vào biển. Chỉ vài tháng, người đàn ông gầy gò, phù thũng, mất ngủ năm nào đã khỏe mạnh, đi dạo mỗi chiều, cười tươi khi kể: “Nhờ cái Minh, tôi khỏe hơn nhiều.”
Song song đó, những công việc kinh doanh của Minh không ngừng phát triển. Người ta tiếc khi chị “dừng” công việc thu nhập hàng trăm triệu mỗi tháng. Nhưng “dừng” với Minh chưa bao giờ nghĩa là buông bỏ để phải tiếc nuối.
Khi cơ thể chị hồi sinh trở lại, Minh lại bắt đầu ước mơ mới: mở công ty xuất nhập khẩu True Vietnam SRL tại Ý, đưa nông sản Việt đi xa hơn; rồi dựng 4be Co.,LTD tại Việt Nam để biến vùng biển hoang sơ thành không gian nghỉ dưỡng có trách nhiệm với thiên nhiên và cộng đồng. Tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương một cách bền vững, với quan điểm: Chỉ khi những người dân địa phương có việc làm ổn định thu nhập tốt từ biển họ mới biết yêu biển và chung tay bảo vệ biển.
Khi phát hiện Minh đang vững tay lèo lài 1 lúc 2 doanh nghiệp, ai đó hỏi: “Dừng rồi mà mở công ty tiếp, có mâu thuẫn không?”. Minh chỉ cười:“Tôi chưa từng dừng làm việc. Tôi chỉ dừng lao vào guồng máy áp lực và mù quáng kiếm tiền. Làm gì cũng phải có lý tưởng. Thương mại công bằng. Du lịch xanh. Kinh doanh phải giữ chân người và giữ chân đất.”
Chốn về bình yên và một giấc mơ Việt tử tế
Nếu có một điều giúp Minh đứng vững được giữa muôn trùng sóng gió, đó chính là Davide Gallasso - người chồng Ý mà chị gọi là “bến cảng bình yên”.
Gặp nhau trong một cuộc đàm phán quốc tế, Davide ấn tượng với cô gái Việt bé nhỏ nhưng cứng cỏi, mắt thì cười mà câu chữ thì sắc như dao. Sau khi trở về Ý, anh kiên nhẫn viết thư cho Minh suốt gần hai năm. Nhưng đáp lại anh, chỉ là sự im lặng.
Sốt ruột, anh bay thẳng sang Việt Nam, đứng trước cửa văn phòng công ty Minh ở Hà Nội, nói i thẳng: “Nếu em tiếp tục không trả lời anh, anh sẽ không bao giờ liên lạc và cũng không bao giờ đến Việt Nam nữa!”
Cái gật đầu ấy mở ra cho Minh một gia đình thứ hai đầy yêu thương ở Ý sau gia đình số 1 ở Việt Nam. Bố mẹ chồng chị đối đãi chị như con gái ruột. Lúc sinh thời, thấy Minh thích rau Việt, bố chồng chặt bỏ cây quý trong vườn, làm riêng khu vườn gần trăm mét vuông, lắp hệ thống tưới tự động cho chị thỏa đam mê. Ông cụ - từng là luật sư danh tiếng ở Milan - rảnh rỗi thì tưới cây, nhổ cỏ, chăm mảnh vườn rau Việt Nam giữa đất Ý.
Davide cũng chẳng phải người chồng “trên cao”. Anh xắn tay áo rửa bát, giặt đồ, dọn toilet, chăm con. Anh bảo với Minh: “Anh chiều em thế này để không ai chiều em hơn được. Để em khỏi mơ mộng nữa…” Chính sự thảnh thơi, yên ổn đó khiến chị đủ mạnh mẽ để vác đơn cho người khác, đủ can đảm để buông bỏ sự nghiệp khi cơ thể mệt mỏi, đủ gan dạ để dựng nên hai doanh nghiệp của riêng mình.
Khi hỏi Mai Tuyết Minh: Chị mong ước gì? Chị trả lời giản dị: “Mong tôi còn khỏe để làm tiếp những dự án cho cộng đồng mà tôi vẫn hằng ấp ủ: biển sạch, nông sản sạch, sống xanh nè... Mong còn nhìn thấy bầu trời xanh và những người mình thương còn thở khỏe mạnh.”
Người đàn bà ấy chưa từng ước giàu sang hay quyền lực. Điều chị gìn giữ trong tim suốt bốn thập kỷ, từ ngày xách thùng đậu phụ len lỏi qua những con ngõ hẹp giữa lòng Hà Nội để trở về nhà, đến ngày bưng chồng hồ sơ kiện ra tòa ở Ý, vẫn chỉ là một giấc mơ rất nhỏ: Giấc mơ người Việt được sống tử tế, làm ăn đàng hoàng, không ai có thể cướp mồ hôi của ai.
Những ngày hè này, Minh hầu như chuyển công việc về Việt Nam. Davide mắc hội chứng “bám vợ” nên cứ bay đi bay về như con thoi. Mỗi sớm, Minh mở cửa khu nghỉ dưỡng, đi chân trần trên cát, ngửa mặt hít gió biển. Bầu trời Dốc Lết trong xanh đến lạ. Minh nói: “Chúng ta phải giữ lấy bầu trời này, biển này. Cho mình, cho con, cho các thế hệ mai sau và cho những người sẽ tiếp tục gieo tri thức, sự tử tế, lòng nhân hậu quảng bá cái đẹp, cái hay của Việt Nam ra khắp năm châu.”