Góc nhìn

Nếu như cuộc chiến Sáu ngày được châm ngòi từ hành động phong tỏa eo biển Tiran - nơi hệ thống tàu thủy Israel vận hành ra vào Biển Đỏ và sự đáp trả bằng đòn không kích của Israel vào trận địa phòng không của Ai Cập thì cuộc mở màn chiến dịch “Sư tử trỗi dậy” của Israel vào đêm 13/6 vừa qua với mục tiêu là phá hủy các cơ sở hạ tầng hạt nhân và quân sự của Iran lại đang đặt ra nguy cơ đóng cửa eo biển Hormuz - nơi chỉ dài vài chục cây số nhưng là con đường duy nhất nối với đại dương mở cho trên 1/6 sản lượng dầu toàn cầu và 1/3 lượng khí đốt hoá lỏng (LNG) của thế giới.

Bản thân các nước tiêu thụ dầu mỏ mất khoảng 5 triệu thùng dầu mỗi ngày từ vịnh Ba Tư và Iraq.

Những đứa trẻ toàn cầu lớn lên trong vòng 50 năm qua, đố ai mà không một lần không nghe đến cụm từ “xung đột vũ trang” hay “chiến tranh vùng Trung Đông”, nó cũng có những khoảng lặng hòa bình nhưng không ổn định, nhất là kể từ khi nhà nước Israel thành lập. 

Để chính thức sau 22 năm kể từ chiến tranh vùng Vịnh giữa Iraq và liên minh do Mỹ dẫn đầu, một lần nữa, chảo lửa Trung Đông lại bùng phát trong bối cảnh cuộc chiến Nga - Ucraina tiếp tục khiến thế giới phân cực; xung đột eo biển Đài Loan đang là “con tin” địa chính trị cực kỳ nhạy cảm, kể cả mâu thuẫn có tính “truyền kiếp” giữa Thái Lan và Campuchia cũng khiến một góc nhỏ thế giới bị xáo trộn, đe dọa.

Không có bất kỳ cuộc chiến tranh hay xung đột vũ trang, quân sự nào mà không dẫn tới những phá hoại hạ tầng của hai bên (hoặc các bên) cũng như mất mát về người và của. Huống gì trong một thế giới với tính toàn cầu hóa đang chi phối - dù bản chất của các cuộc chiến, xung đột đều mượn cớ chiếc áo dân tộc chủ nghĩa cộng với chiến sự xảy ra ngay tâm điểm vùng năng lượng thì sự ảnh hưởng lên nguồn cung ứng toàn cầu là điều tất yếu. 

Việt Nam không là ngoại lệ. Phản ứng đầu tiên trong chiến sự 3 ngày qua là chứng khoản giảm điểm, giá dầu thô tăng mạnh, giá vàng tăng hơn 1%, vượt mốc 3.420 USD/ounce - tiệm cận mức cao nhất lịch sử và chắc chắn sẽ còn biến động. 

Tuy nhiên, do Trung Đông không phải là thị trường xuất, nhập khẩu chủ lực của Việt Nam nên sự tác động trực tiếp hầu như không đáng kể. Thậm chí trong tính toán chiến lược, Trung Đông cũng được Việt Nam đưa vào như một thị trường thay thế, mở rộng, đa dạng hóa nguồn cung ứng thì vẫn còn khá khiêm tốn. 

Nếu có thì là tác động gián tiếp thông qua làn sóng biến động giá dầu, giá nguyên vật liệu đầu vào trên thị trường thế giới và giá cước vận chuyển. Cũng như trước bối cảnh bất an, nhiều nhà đầu tư sẽ tỏ ra thận trọng hơn, tìm kiếm các kênh để “bảo toàn” tài sản thay vì đầu tư, chứng khoán. Hoặc các mắc xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu đến từ các tập đoàn như Intel, Nvidia, Medtronic lại chủ yếu đang đặt cơ sở ở Israel sẽ bị gián đoạn… 

Hay ở lĩnh vực truyền thống và là một trong những ưu thế của Israel là nông nghiệp, chắc hẳn có sự “mất mùa” trong mối quan hệ hợp tác, hỗ trợ bởi tác động của nhân tai. Nhưng khi các tuyên bố đi kèm hành động leo thang trong hơn 3 ngày qua, sự đáp trả quân sự đang dẫn tới hệ quả hủy hoại phi quân sự - tức ảnh hưởng lên cuộc sống của thường dân thì những thứ còn lại - như mùa màng, sinh hoạt học tập, làm việc chính đáng của người dân - không còn là mối bận tâm thường nhật. 

Chiến sự khơi mào vào đêm 13, thứ Sáu nhưng chẳng phải từ truyền thuyết ám ảnh về vị khách thứ 13 phản Chúa mà là nguy cơ và sự kiểm soát không cơ sở lẫn nhau về việc phát triển vũ khí hạt nhân. Một thế giới bất ổn đến từ những con người và lòng tin bất an vào nhau nên ngay bên lề cuộc đàm phán hạn chế phát triển vũ khí hạt nhân (giữa Mỹ và Iran) thì chiến sự vẫn cứ nổ ra. 

Đạn đã vãi ra, máu đã đổ xuống từ hai phía… 

ÁI MỸ