Góc nhìn

Chúng tôi muốn nói đến Quyết định số 2640/QĐ-UBND ký ngày 10/11/2025 của UBND thành phố phê duyệt Chương trình giám sát và xây dựng vùng an toàn dịch bệnh động vật trên cạn giai đoạn 2026-2030.  Mục tiêu cốt lõi của chương trình là giảm thiểu đến mức tối đa, tiến tới “không có người chết do bệnh Dại” vào năm 2030. 

Chúng ta biết Dại là căn bệnh chí mạng, với tỷ lệ tử vong gần như 100% một khi đã phát bệnh. Nỗi ám ảnh chết người này có nguồn lây chính là từ những cú cắn gây ra bởi các chú thú cưng chưa được tiêm phòng, thả rông, không rọ mõm nơi công cộng.

Để đạt được mục tiêu “zero tử vong do bệnh Dại”, TP.HCM đặt ra chỉ tiêu nghiêm ngặt là quản lý và tiêm vắc xin Dại trên 90% tổng đàn chó, mèo đã thống kê.

Thế nhưng, điểm rất dễ gây tranh luận nằm ở quy định chủ nhân có trách nhiệm phải khai báo việc nuôi chó, mèo với UBND cấp xã. Có thể thấy, quy định này sẽ chuyển đổi hoàn toàn cách nhìn nhận về việc nuôi thú cưng trong đô thị, biến hoạt động phổ biến đó không chỉ còn đơn thuần là sở thích cá nhân nữa, mà trở thành trách nhiệm dân sự được luật hóa.

Cùng với việc khai báo việc nuôi, thì các quy định xích, rọ mõm khi ra đường và phải sẵn sàng chấp nhận đối mặt với đội bắt chó mèo thả rông, nếu được thực thi nghiêm túc, sẽ chứng minh chính quyền không còn nhân nhượng với các thói quen gây mất an toàn từ người nuôi vô ý thức, thiếu trách nhiệm.

Cho dù có thể tạo phản ứng trái chiều, theo chúng tôi, đây là sự đánh đổi cần thiết. Đánh đổi một chút tự do cá nhân, một chút phiền hà hành chính, để lấy lại sự an toàn cho cả cộng đồng. Khai báo không phải là hành động truy cứu, mà là cơ sở để chính quyền kiểm soát dịch tễ, đảm bảo vật nuôi được tiêm phòng đầy đủ. Chỉ khi dữ liệu về vật nuôi rõ ràng, mục tiêu “tiêm phòng Dại đạt 90%” mới có thể khả thi. Nhờ đó, con số tử vong vì bệnh dại mới thực sự có thể về 0.

Vấn đề cần quan tâm ở đây chỉ là, các cấp chính quyền cần triển khai việc khai báo như thế nào để vừa hiệu quả, vừa không tạo thêm thủ tục hành chính rườm rà cho người dân? Đây là thách thức đòi hỏi sự linh hoạt và ứng dụng công nghệ trong quản lý.

Ở một góc nhìn khác, nếu việc quản lý chó, mèo là bảo vệ người dân khỏi nguy cơ trước mắt nơi công cộng, thì việc TP.HCM quyết định chi hơn 209 tỷ đồng cho chương trình là cam kết bảo vệ người dân khỏi những nguy cơ tiềm ẩn, vô hình trên bàn ăn.

Khoản ngân sách khổng lồ này được rót vào việc xây dựng nền móng an toàn dịch bệnh, tập trung vào hai “tử thần” của ngành chăn nuôi là bệnh lở mồm long móng và cúm gia cầm. Mục tiêu đến năm 2030, 100% các trang trại chăn nuôi giống quy mô lớn phải được công nhận an toàn dịch bệnh.

Đây là bước đi chiến lược, thay vì chỉ loay hoay dập dịch, TP.HCM chuyển sang xây dựng vùng đệm an toàn từ gốc. Khi 100% trang trại giống lớn đạt chuẩn, chuỗi cung ứng thịt sạch và có truy xuất nguồn gốc mới có thể hình thành vững chắc, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh bùng phát, từ đó bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và ổn định giá cả thị trường.

Tuy nhiên, số tiền lớn trên cũng sẽ đi kèm với áp lực lớn. Ngân sách sẽ được dùng để kiểm soát chặt chẽ nguồn thực phẩm nhập về thành phố, tăng cường lấy mẫu giám sát tại các điểm trung chuyển, đặc biệt là nguồn hàng từ các tỉnh có nguy cơ cao. Điều này đòi hỏi một bộ máy kiểm dịch liên ngành hoạt động hiệu quả, không khoan nhượng với vấn nạn buôn bán, kinh doanh động vật và sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Khoản đầu tư hơn 209 tỷ đồng không chỉ là chi phí mua vắc xin, kiểm dịch, mà còn là chi phí đầu tư vào công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý dịch tễ của “siêu đô thị”. Thành phố đang tiến tới một hệ thống phòng dịch thông minh, nơi mọi rủi ro dịch bệnh được cảnh báo sớm, ngăn chặn từ xa, đồng thời hỗ trợ lãi suất ưu đãi để khuyến khích người chăn nuôi tuân thủ và nâng cấp cơ sở của mình.

Hơn 209 tỷ đồng cùng mục tiêu “không có người tử vong do bệnh Dại”, 100% các trang trại chăn nuôi phải đạt an toàn dịch bệnh, là những cam kết không thể chối cãi. Và để đạt được điều đó, thành phố buộc phải chấp nhận đặt lên bàn cân những quy định “đụng chạm” trực tiếp vào nếp sinh hoạt, thói quen của thị dân.

Chắc chắn, Quyết định 2640 của UBND TPHCM không chỉ là một văn bản hành chính, mà chính là một phép thử về ý thức trách nhiệm của người dân và năng lực quản trị của chính quyền đô thị.

Giữa an toàn cho người dân và chi phí kinh tế-hành chính không nhỏ, chính quyền thành phố đang chứng minh rằng, sức khỏe cộng đồng là ưu tiên số một. Những cuộc tranh luận là cần thiết trong đời sống đô thị, nhưng những đòi hỏi thay đổi sâu sắc trong nhận thức cũng cần thiết không kém. Tất cả sẽ nhanh chóng đạt được khi những quy định hợp lý được thực thi nghiêm.

QUỐC NGỌC