Kinh tế xanh
Trump đánh thuế Brazil 50%, thị trường cà phê thế giới lại chao đảo
Nếu mức thuế nhập khẩu 50% do Mỹ áp dụng đối với hàng hóa từ Brazil - trong đó có cà phê - chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8 tới, thị trường cà phê toàn cầu sẽ chứng kiến một đợt điều chỉnh lớn trong chuỗi cung ứng, cấu trúc thương mại và giá cả. Đây không chỉ là vấn đề song phương giữa hai nền kinh tế, mà là một cú hích đủ mạnh để tạo ra làn sóng lan tỏa trên quy mô toàn cầu.
Mất một nguồn cung lớn, cả thị trường phải điều chỉnh
Brazil là nước xuất khẩu cà phê lớn nhất thế giới. Theo Reuters, chỉ riêng năm 2024, quốc gia Nam Mỹ này đã xuất khẩu khoảng 8,14 triệu bao (60 kg/bao) cà phê sang Mỹ - chiếm hơn 30% tổng lượng nhập khẩu cà phê của quốc gia tiêu dùng lớn nhất thế giới.
Việc áp thuế 50% sẽ khiến dòng chảy này gần như bị “đóng băng”, theo nhận định của Reuters trong bài viết ngày 10/7/2025.
“Chúng tôi đang chứng kiến một cú sốc về chính sách có thể tái định hình thương mại cà phê toàn cầu,” một chuyên gia phân tích tại S&P Global được trích trong bài báo của Financial Times bình luận. “Dù Brazil có thể chuyển hướng sang thị trường châu Á hoặc châu Âu, thì việc thiếu hụt tại Mỹ sẽ khiến cán cân cung - cầu bị xô lệch, ít nhất trong vài mùa vụ tới.”
Khả năng thay thế bị giới hạn
Theo dữ liệu của AP News, Colombia và Việt Nam là hai nguồn cung cà phê lớn tiếp theo của Mỹ, chiếm lần lượt khoảng 20% và 10% tổng lượng nhập khẩu.
Tuy nhiên, cả hai đều có những giới hạn riêng: sản lượng không đủ lớn để thay thế Brazil trong ngắn hạn, trong khi cấu trúc sản phẩm không hoàn toàn tương đồng - Việt Nam chủ yếu xuất khẩu cà phê Robusta, trong khi Brazil cung cấp chủ yếu dòng Arabica chất lượng cao cho thị trường Mỹ.
Điều này khiến các nhà rang xay và chuỗi phân phối tại Mỹ đứng trước lựa chọn khó khăn: hoặc chuyển sang mua với giá cao hơn từ các nguồn thay thế, hoặc chấp nhận giảm chất lượng sản phẩm để tiết giảm chi phí.
Giá cà phê sẽ tăng trên diện rộng
Trên thị trường giao dịch, giá cà phê Arabica đã tăng nhẹ sau tuyên bố thuế. Nhưng theo Axios, nếu chính sách được triển khai, giá cà phê bán lẻ tại Mỹ có thể tăng 30-50%, và người tiêu dùng có thể phải chi thêm trung bình 162 USD mỗi năm chỉ riêng cho cà phê - chưa kể đến chi phí đầu vào tăng lên của các ngành phụ trợ như thực phẩm, đồ uống, dịch vụ ăn uống.
Một nhà phân tích của Barron’s đánh giá rằng Starbucks - chuỗi cà phê lớn nhất nước Mỹ - có thể đối mặt với rủi ro tăng chi phí nguyên liệu lên tới 8-10% nếu không điều chỉnh được cơ cấu nguồn cung trong vòng 6 tháng tới.
Thị phần toàn cầu có thể tái định hình
Với việc Mỹ phải tìm nguồn thay thế, Colombia, Honduras và Việt Nam sẽ có cơ hội mở rộng thị phần, nhưng không thể một sớm một chiều lấp đầy khoảng trống mà Brazil để lại.
Theo Financial Times, các nước sản xuất khác - đặc biệt là ở châu Phi như Ethiopia hay Uganda - cũng có thể được lợi nếu đáp ứng được yêu cầu về chất lượng và logistics.
Ở chiều ngược lại, Brazil sẽ cần tái cấu trúc chiến lược xuất khẩu, tập trung hơn vào thị trường châu Á - nơi đang có nhu cầu tiêu thụ tăng nhanh, nhất là tại Trung Quốc và Hàn Quốc. Tuy nhiên, việc chuyển trục này sẽ cần thời gian, đàm phán lại hợp đồng và điều chỉnh về vận tải không thể giải quyết trong một mùa thu hoạch.
“Cà phê không chỉ là nông sản,” ông Marcos Matos - Giám đốc Cecafé (Hiệp hội Cà phê xuất khẩu Brazil) - nói với AP News. “Đó là công ăn việc làm, là mối liên kết thương mại kéo dài hàng chục năm. Một thay đổi như thế này có thể đẩy toàn bộ chuỗi cung ứng vào thế mất cân bằng.”
Một giai đoạn tái cấu trúc bắt buộc
Cho đến thời điểm hiện tại, chưa có dấu hiệu cho thấy chính sách thuế sẽ được rút lại. Nếu chính thức được triển khai vào 1/8, đây sẽ là một cột mốc lớn với ngành cà phê thế giới - buộc các bên phải cơ cấu lại từ gốc: từ sản xuất, xuất khẩu, rang xay đến phân phối và tiêu dùng.
Trong ngắn hạn, người tiêu dùng sẽ chịu tác động giá cả. Về dài hạn, thị trường cà phê sẽ bước vào giai đoạn tái định hình mới, nơi các quốc gia xuất khẩu sẽ phải linh hoạt hơn về chiến lược thị trường, còn các nhà nhập khẩu sẽ phải chuẩn bị cho một tương lai không còn phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất như trước.