Người ta làm nông

Hạn hán phá hủy sinh kế, Zimbabwe 'thay máu' nền nông nghiệp để sinh tồn

VĨNH THỤY• 15/11/2024 17:40

Để đối phó với tình trạng biến đổi khí hậu, hạn hán và lũ lụt, nhiều nước trên thế giới đã tìm đến những phương pháp giúp nhà nông quy mô nhỏ lẻ có thể chuyển đổi sang cây trồng và vận dụng các kỹ thuật canh tác hiệu quả và bền vững hơn về tài chính.

Nhà nông Zimbabwe thu hoạch ngô trắng. Ảnh: AP

Nông dân Zimbabwe chuyển đổi từ ngô sang ớt và kê

Tại Zimbabwe, khoảng 7,7 triệu người, gần một nửa dân số nước này cần hỗ trợ lương thực, theo số liệu của chính phủ Zimbabwe và Liên Hợp Quốc. 

Hạn hán thường xuyên đang tàn phá khả năng tự nuôi sống của người dân nước này, một hiện tượng ngày càng xấu đi do biến đổi khí hậu.

Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) đã tài trợ Zimbabwe một chương trình nông nghiệp thông minh về khí hậu. 

Chương trình này được thiết kế để tăng cường khả năng phục hồi của nông dân quy mô nhỏ trước hạn hán do biến đổi khí hậu gây ra. 

Đây là nhóm người cần hỗ trợ lương thực từ chính phủ hoặc các nhà tài trợ quốc tế, bị giảm sản lượng nông sản vì những đợt hạn hán liên tiếp. 

Họ được đào tạo các kỹ thuật canh tác để chuyển đổi sang các loại cây trồng chịu được hạn.  

Ớt được thu hoạch tại một khu vườn thuộc chương trình nông nghiệp thông minh thích ứng với khí hậu tại Zimbabwe. Ảnh: AP

Trước đây, ngô trắng - loại cây cần nhiều nước - là giống cây trồng chính của nông dân Zimbabwe, từ sau khi người Bồ Đào Nha du nhập loại trái này vào phần lớn khu vực cận Sahara châu Phi, hồi thế kỷ 17.

Nhưng với mối đe dọa của hạn hán, nhà nông Zimbabwe nay chuyển sang trồng ớt, bán được giá và họ dùng tiền có được để mua bột ngô làm lương thực. 

Không như ngô hoặc các loại cây trồng khác, ớt phát triển tốt trong điều kiện nóng và khô hơn. Sau thu hoạch họ xuất khẩu qua Mỹ, giúp nhà nông Zimbabwe có thu nhập. 

Các loại cây trồng khác như kê, một loại ngũ cốc chịu được đất xấu, hạn hán và điều kiện sinh trưởng khắc nghiệt, cũng đang được chú ý trong các chương trình phục hồi khí hậu.

Gần đây, Bộ Nông nghiệp Zimbabwe cho biết, họ có kế hoạch tăng diện tích đất trồng ngô lên 1,8 triệu ha bằng cách sử dụng các kỹ thuật canh tác như đào hố trên đất khô và phủ gốc để che phủ cây trồng đang phát triển, hoặc bằng cách trồng các giống chịu hạn có thể thích ứng tốt hơn với tình trạng thiếu mưa.

Zimbabwe đã thu hoạch khoảng 700.000 tấn ngô trong năm nay, giảm 70% so với mùa trước và thấp hơn nhiều so với 2 triệu tấn cần thiết hàng năm cho người và vật nuôi.

Pin mặt trời giúp nhà nông có nước tưới tiêu cây trồng. Ảnh: AP

Nông dân tận dụng năng lượng mặt trời để tưới tiêu khi sông cạn

Ở Zimbabwe, kỹ thuật canh tác cũng đang thay đổi. Ở làng Mutandahwe thuộc vùng Chipinge, nông dân đã dùng pin năng lượng mặt trời để phục vụ việc tưới tiêu cho cây trồng.  

Trước đây, họ từng phải đi bộ một quãng đường dài để gánh nước từ sông. Nhưng vì các con sông đang cạn khô, bây giờ họ dựa vào vòi nước tưới tiêu dùng năng lượng mặt trời mà không phải trả tiền điện. 

Cho nên, tiền từ việc bán rau củ đã giúp họ trang trải những nhu cầu cơ bản của gia đình như học phí cho con cái.

Những khu vườn cộng đồng năng lượng mặt trời này đã lan rộng khắp các vùng khô hạn ở Zimbabwe. 

VĨNH THỤY