Chính sách

Họ, những người lính trẻ năm ấy, nay đều quá thất thập, có người đã U90. 

Những người từ Hà Nội, Hưng Yên, Hải Phòng, Hải Dương, Nghệ An… tối 17/4, tụ hội ở Văn phòng Tạp chí Nông thôn Việt. Sau 50 năm, gặp lại nhau, họ vui mừng như trẻ nhỏ. Họ ôm nhau, cười nói thao thao bất tuyệt mà mắt thì nhòa lệ. Chúng tôi, lớp hậu sinh, may mắn được chứng kiến, được cảm nhận ít nhiều về tình đồng chí, đồng đội.

Sáng ngày 18/4 chúng tôi được đi theo họ trở lại chiến trường xưa - vùng biên giới tỉnh Tây Ninh, Bình Phước. Nếu không được nghe hồi ức của họ, không thể nào hình dung được những làng mạc sầm uất, những ruộng đồng trù phú từ chân núi Bà Đen đi theo đường 795 đến các huyện Tân Biên, Tân Châu thời ấy hai bên đường lại là hoang mạc, đồng khô có cháy bởi chất độc hóa học.

Những địa danh của hai huyện Tân Biên, Tân Châu được họ gọi bằng cái tên nghe rất xa lạ: Tua Hai, Ngã ba cầy cầy, lộ Lệ Xuân, trảng Dài, suối bà Chiêm, suối Ngô, suối Tà Ôn, suối Đá… Hình như mỗi người có mặt trên chuyến xe trở về đều là những người… sống sót! Bởi, theo họ kể, ít nhất mỗi người cũng một lần không bị địch phục kích thì cũng bị trực thăng “vồ” hụt chết. Họ thay nhau kể về một thời “gian lao mà anh dũng” sao nghe nhẹ như đùa.

Chiến tranh, hy sinh là điều khó tránh khỏi. Đã “khó tránh” thì việc gì phải tránh. Sống chết có số! Bác Ngô Sĩ Bội, cựu chiến binh Sư đoàn 5, quê Nghệ An kể về một lần xung phong ra trận thay cho một đồng đội, là tân binh mới bổ sung vào đơn vị. Người lính mới ấy là con một trong gia đình nên anh em lính cũ thương tình, cho ở lại. Thế nhưng, khi người tân binh ấy được giao nhiệm vụ đưa cơm cho đồng đội trên phòng tuyến chốt chặn thì lại bị địch phục kích bắn chết… 

Còn chuyện của bác Đào Mộng Lân, 81 tuổi, quê Sơn Tây: trong một lần đi phục kích, tiểu đội của Bác cùng lúc nổ sung bắn chết 7 tên lính Mỹ, nhưng tiểu đội cũng hy sinh 3 người. Trận địa bị lộ, máy bay, pháo kích bắn như vãi đạn. Những người còn lại phải rút lui. Khi trận đánh kết thúc. Địch rút, mình quay trở lại thu hồi tử sĩ thì phát hiện địch đã gài mình dưới xác đồng đội... 

Qua mỗi câu chuyện của các bác, chúng tôi thấy sự khốc liệt của chiến tranh hiện ra rõ mồn một, chân thực đến nghẹn lòng. Những lần chạy càn, bị địch “đuổi” qua đến 1/3 đất nước bạn. Nhiều lần đói cơm, thiếu muối phải tìm rau rừng, quả dại cầm hơi… 

Sau hơn 50 năm, chiến trường ngày nào nay đã đổi thay ngoạn mục, trở thành những khu dân cư nhộn nhịp. Họ quay về tìm lại dấu tích căn cứ một thời gắn liền với đời binh nghiệp của họ - căn cứ Bộ tư lệnh Đoàn Pháo binh Biên Hòa lúc ấy trú đóng khi thì ở khu rừng mang tên “cầu Quyết Thắng”, “suối Bà Chiêm”, khi thì qua “suối Tà Ôn”. Rừng xưa đã được khai hoang, trở thành những vườn điều, lô cao su bạt ngàn. Lộ “Lệ Xuân” đã thành đường 795 trải nhựa phẳng lì… Những mật danh mang tên cây, tên suối, tên cầu nay đã chính danh tên làng, tên xã…

Trong chuyến “trở về”, dù không tìm thấy được căn cứ cũ, cũng như nấm mồ đồng đội hy sinh bởi bom B52 ngày ấy, nhưng chúng tôi cảm nhận được sự xúc động hiện rõ trên nét mặt mỗi người, điều chỉ thấy ở những người con đi xa, lần đầu tiên được trở về với quê hương, với gia đình. Có lẽ mảnh đất biên cương này đã gắn bó máu thịt với họ. Tôi nghĩ - Chỉ có thể như vậy! Điều an ủi là họ - các cựu chiến binh - được các cán bộ chiến sĩ ở các đồn Biên phòng Suối Lam, Tống Lê Chân đón tiếp như những người đi xa trở về. Họ nhìn thấy hình ảnh của mình, căn cứ của mình 50 năm trước trong doanh trại và màu áo lính biên phòng. Sự khác chỉ là “hiện đại - thô sơ”, bởi “của ngày xưa và của bây giờ”.

Nhân dịp này, Đoàn đã đến thủ đô Phnôm Pênh, qua các địa danh Snoul (tỉnh Kratie), Memot (tỉnh Tabeng Khmum) - những nơi đã từng diễn ra các trận chiến đấu đẩy lùi quân lực Việt Nam Cộng hòa về bên kia biên giới. Tại đây, các cựu chiến binh dành một phút mặc niệm, bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những anh hùng liệt sĩ và chuyên gia Việt Nam đã anh dũng chiến đấu và hy sinh trên đất Campuchia vì nền độc lập, tự do của hai dân tộc.

Khép lại hành trình 3 ngày 2 đêm trở về chiến trường xưa, những cái bắt tay siết chặt, ánh mắt lưu luyến như chẳng muốn rời. Giữa tiếng cười râm ran là những khoảng lặng thấm đẫm nghĩa tình đồng đội.

Tôi gọi chuyến đi của các cựu chiến binh Đoàn Pháo binh Biên Hòa là chuyến “trở về” - họ trở về nơi “một thời đạn bom, một thời sống chết”. Có lẽ từ đó, họ có thêm ngọn lửa - động lực để sống khỏe, sống vui, để góp sức làm chút gì đó trả nghĩa cho đồng đội đã nằm lại thay họ. Và, để còn được hẹn gặp lại nhau sau 5 năm, 10 năm nữa…

Và chúng tôi - thế hệ trẻ “đi theo” các chú các bác cựu chiến binh ấy, cũng thấy mình như được “trở về” - trở về với lịch sử chiến tranh chống Mỹ khốc liệt “gian lao mà anh dũng”. Để từ đó, như được tiếp thêm động lực để vững tiếp trên con đường xây dựng tương lai…

THÙY DUNG