Chính sách
Xuất khẩu cá tra cuối năm: Đòn bẩy lớn từ CPTPP và chiến lược tập trung Trung Đông
Thị trường xuất khẩu cá tra Việt Nam đã trải qua một giai đoạn nhiều biến động do lạm phát toàn cầu và suy giảm nhu cầu tại nhiều quốc gia lớn. Tuy nhiên, nửa cuối năm 2025 được dự báo là thời điểm ngành cá tra tăng tốc về đích, với kim ngạch xuất khẩu kỳ vọng đạt mức tăng trưởng ấn tượng, củng cố vị thế trên bản đồ thương mại thủy sản quốc tế.
Triển vọng bứt phá, dịch chuyển thị trường và phục hồi đà tăng trưởng
Con số từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho thấy: lũy kế 8 tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra đã cán mốc hơn 1,4 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng 10% so với cùng kỳ năm 2024. Đây là một tín hiệu khởi sắc, đặc biệt trong bối cảnh nhiều thị trường chủ lực có sự dịch chuyển rõ rệt.
Điểm nhấn quan trọng là sự vươn lên mạnh mẽ của hai nhóm thị trường: Khối các quốc gia thành viên Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và tiềm năng mở rộng không giới hạn tại khu vực Trung Đông. Sự bùng nổ tại các khu vực này đang trở thành động lực mới, giúp ngành cá tra bù đắp phần sụt giảm tại các thị trường truyền thống như Trung Quốc/Hồng Kông (giảm 4%) và thúc đẩy tăng trưởng chung.
Xem thêm: Cá tra lọt top 3 cá trắng tại Mỹ: Tăng trưởng vững chắc trước rào rản và tham vọng toàn cầu
"Cú hích" lịch sử từ Khối thị trường CPTPP
Khối thị trường CPTPP đang chứng tỏ vai trò là ngôi sao sáng và là động lực tăng trưởng hàng đầu cho cá tra Việt Nam.
Tính đến hết tháng 8/2025, giá trị xuất khẩu cá tra sang khối CPTPP đạt 242 triệu USD, tăng trưởng 36% so với cùng kỳ năm 2024.
Với đà tăng trưởng này, CPTPP đã vượt qua thị trường Mỹ, trở thành khối thị trường đứng thứ hai về nhập khẩu cá tra Việt Nam (chỉ sau Trung Quốc và Hồng Kông), đánh dấu sự dịch chuyển rõ nét trong cơ cấu thị trường.
Các doanh nghiệp đã tận dụng hiệu quả lợi thế giảm thuế suất theo cam kết của Hiệp định CPTPP. Nhiều dòng sản phẩm cá tra được hưởng thuế suất 0% ngay khi Hiệp định có hiệu lực, hoặc theo lộ trình giảm thuế ngắn, giúp cá tra Việt Nam gia tăng đáng kể sức cạnh tranh về giá so với các đối thủ không thuộc khối.
Tập trung vào các thị trường trọng điểm trong khối, trong đó Mexico tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất trong khối CPTPP, thường xuyên duy trì mức kim ngạch cao.
Nhật Bản và Canada là các thị trường có nhu cầu đa dạng, khắt khe về chất lượng nhưng sẵn sàng trả giá cao cho các sản phẩm chế biến sâu và có chứng nhận chất lượng nghiêm ngặt.
Mặc dù phile cá tra đông lạnh vẫn là sản phẩm chủ lực (đạt hơn 1,1 tỷ USD, tăng 11%), sự tăng trưởng mạnh mẽ của các sản phẩm giá trị gia tăng (mã HS16) là điểm sáng.
Kim ngạch xuất khẩu cá tra chế biến sâu đã đạt 36 triệu USD, tăng 32% so với cùng kỳ. Điều này khẳng định sự thích ứng của doanh nghiệp trong việc đáp ứng nhu cầu tiện dụng và đa dạng hóa sản phẩm từ thị trường CPTPP.
Xem thêm: Xuất khẩu cá tra vào Brazil tăng 51%: Chiến lược vượt rào cản khắt khe
Cơ hội chiến lược tại Trung Đông và các thị trường tiềm năng khác
Bên cạnh CPTPP, khu vực Trung Đông và các thị trường mới nổi khác đang cung cấp những cơ hội chiến lược để mở rộng thị phần.
Trung Đông là khu vực có nhu cầu tiêu thụ thủy sản lớn, phù hợp với các sản phẩm thực phẩm đông lạnh. Đây là thị trường chiến lược trong các chương trình xúc tiến thương mại của Chính phủ và VASEP.
Để thâm nhập sâu và bền vững, doanh nghiệp cần tập trung vào việc đáp ứng các yêu cầu về chứng nhận Halal – một tiêu chuẩn bắt buộc về tôn giáo và văn hóa đối với thực phẩm. Đây là chìa khóa để mở rộng thị phần tại các quốc gia Hồi giáo.
Bên cạnh đó, các thị trường khu vực ASEAN và Brazil cũng đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của ngành, duy trì đà nhập khẩu cao và ổn định, giúp đa dạng hóa rủi ro thị trường cho cá tra Việt Nam.
Giải pháp trọng tâm cho sự phát triển bền vững
Để duy trì và củng cố đà tăng trưởng mạnh mẽ này trong những tháng cuối năm và các năm tiếp theo, ngành cá tra cần tập trung vào các giải pháp mang tính chiến lược:
Chuyển đổi từ số lượng sang chất lượng và giá trị: Tiếp tục thúc đẩy tỷ trọng các sản phẩm chế biến sâu (HS16) để gia tăng giá trị xuất khẩu trên một đơn vị sản phẩm.
Tối ưu hóa tiêu chuẩn hóa: Doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn khắt khe về vệ sinh an toàn thực phẩm (VSATTP) và các rào cản kỹ thuật của thị trường CPTPP.
Xây dựng chuỗi giá trị bền vững: Đầu tư vào nuôi trồng theo tiêu chuẩn quốc tế như ASC, GlobalGAP, và quản lý tốt chất lượng con giống để đảm bảo nguồn cung ổn định và chất lượng cao, từ đó củng cố vị thế cá tra Việt Nam ở phân khúc trung và cao cấp.
Đẩy mạnh xúc tiến thương mại: Tăng cường hoạt động quảng bá thương hiệu cá tra Việt Nam, đặc biệt tại các thị trường mới nổi như Trung Đông và các thị trường có ưu đãi FTA.
Xem thêm: Điểm sáng xuất khẩu: Cá tra tiến tới vượt mốc 2 tỷ USD