Chính sách
Việt Nam tăng tốc trước EUDR: Từ Gia Lai, nhìn thấy áp lực và cơ hội của chuỗi nông sản xuất khẩu
Trong 2 ngày 8 - 9/12, tại Gia Lai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Dự án SAFE (GIZ) đã tổ chức Hội nghị 'Tăng cường năng lực và sẵn sàng thực hiện Quy định EUDR tại Việt Nam'. Sự kiện quy tụ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và đối tác quốc tế giữa thời điểm các tiêu chuẩn xanh đang định hình lại thương mại nông sản toàn cầu.
EUDR: áp lực lớn nhưng cũng là cú hích để Việt Nam nâng chuẩn
Phát biểu tại Hội nghị, ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) thẳng thắn nhìn nhận: EUDR đòi hỏi mức độ minh bạch chưa từng có về nguồn gốc và tính hợp pháp của sản phẩm. Việt Nam chịu tác động trực tiếp khi áp lực đặt lên các ngành hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê, cao su, gỗ, vốn có sự tham gia của hàng triệu nông hộ, hàng nghìn doanh nghiệp.
Tuy nhiên, theo ông Tuấn: “EUDR không chỉ là thách thức; nó buộc chúng ta nâng cấp hệ thống quản trị tài nguyên rừng, chuẩn hóa dữ liệu và hoàn thiện truy xuất nguồn gốc - những điều lẽ ra phải làm từ rất lâu”.
Xem thêm: Diễn đàn cà phê toàn cầu công bố hướng dẫn tuân thủ EUDR
Ngay sau khi EUDR ban hành (6/2023), Việt Nam đã chủ động tổ chức đối thoại với EU, hoàn thiện khung kỹ thuật, xây dựng cơ chế phối hợp công - tư và chuẩn bị kế hoạch hành động theo từng giai đoạn.
Tháng 5/2025, EU xếp Việt Nam vào nhóm rủi ro thấp - một tín hiệu tích cực giúp doanh nghiệp hưởng mức kiểm tra chỉ 1% khi xuất khẩu cà phê, cao su, gỗ vào thị trường này. Nhưng mức “rủi ro thấp” cũng đặt áp lực lớn: Việt Nam phải chứng minh mình xứng đáng với vị trí đó.
Gia Lai: làm trước, làm thật và đi vào chi tiết
Với hơn 105.000ha cà phê và 86.397ha cao su, Gia Lai là một trong những địa phương chịu tác động mạnh từ EUDR. Đại diện tỉnh, ông Nguyễn Văn Hoan - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai cho biết địa phương đã “đi trước một bước” với những hành động rất cụ thể.
Theo đó, xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng đến tận cấp xã; Thiết lập truy xuất nguồn gốc theo chuỗi, gắn định vị điểm (Point) và ranh giới số (Polygon) cho từng vườn; Giám sát biến động rừng, lập bản đồ hiện trạng, kiểm kê và cập nhật liên tục…
Đồng thời, mở cơ chế đối thoại, đàm phán với EU và phối hợp với các tổ chức như IDH, GIZ, doanh nghiệp để tinh chỉnh dữ liệu vùng nguyên liệu.
Từ Gia Lai, có thể thấy mô hình một địa phương “biết việc gì sẽ bị soi” và lựa chọn hành động sớm để không bị động khi quy định có hiệu lực.
Chủ động từ bây giờ: nếu không, Việt Nam sẽ trả giá
Các chuyên gia tại Hội nghị thống nhất: chi phí tuân thủ EUDR là không nhỏ, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và nông hộ. Nhưng nếu không chủ động, Việt Nam có thể đánh mất thị trường xuất khẩu trị giá hàng tỷ USD.
Giải pháp then chốt trong thời gian tới là tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa Bộ ngành, địa phương, doanh nghiệp; Chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc; Thúc đẩy hợp tác công - tư; Huy động nguồn lực quốc tế cho chuyển đổi xanh…
EUDR không chỉ là chuyện tuân thủ. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam nâng chuẩn, nâng sức cạnh tranh và tái thiết chuỗi nông sản theo tiêu chuẩn bền vững, thay vì chạy theo các “đòi hỏi từ bên ngoài”.
Xem thêm: Việt Nam xây dựng thành công hệ thống dữ liệu cà phê đáp ứng yêu cầu EUDR