Chính sách

 Trọng tâm của sự chuyển đổi xanh

Sáng kiến của FAO không chỉ mang tính tôn vinh mà là một chiến lược thực dụng. Trưởng Đại diện FAO tại Việt Nam, ông Vinod Ahuja, nhấn mạnh: Một hệ thống LTTP chỉ thành công khi bảo đảm tính bao trùm và minh bạch. Việc lấy phụ nữ làm trọng tâm sẽ giúp:

Quản trị nguồn lực: Phụ nữ là lực lượng chính trong sản xuất và quản lý chi tiêu nông thôn, trực tiếp quyết định sự thành bại của các mô hình kinh tế tuần hoàn.

An ninh dinh dưỡng: Thông qua cách tiếp cận "Một sức khỏe", phụ nữ đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát chất lượng thực phẩm từ trang trại đến bàn ăn.

 Lực lượng chủ chốt nhưng đầy thách thức

Thực tế tại Việt Nam, phụ nữ không chỉ là "hậu phương" mà đã trở thành lực lượng sản xuất chính. Theo số liệu mới nhất, phụ nữ chiếm khoảng 47,4% lao động trong ngành nông nghiệp, và đặc biệt tại các Hợp tác xã (HTX), tỷ lệ này lên đến 80%. Tại các vùng nông thôn, gần 63% phụ nữ vẫn đang gắn bó với đồng ruộng.

Tuy nhiên, họ đang đối mặt với "rào cản kép".

Trình độ kỹ thuật: Tỷ lệ lao động nữ nông thôn qua đào tạo chỉ đạt khoảng 12,3%, khiến việc tiếp cận công nghệ cao gặp nhiều khó khăn.

Gánh nặng việc nhà: Ngoài 8-10 tiếng trên đồng, phụ nữ vẫn đảm nhiệm chính công việc nội trợ, làm hạn chế thời gian tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật mới.

Trưởng Đại diện FAO tại Việt Nam, ông Vinod Ahuja, nhấn mạnh: "Việc lấy phụ nữ làm trọng tâm sẽ giúp quản trị nguồn lực nông thôn hiệu quả hơn, vì họ là người trực tiếp quyết định sự thành bại của các mô hình kinh tế tuần hoàn."

Xem thêm: Thị trường gạo 2026: Vượt qua 'cơn gió ngược' dư cung và rào cản phát thải thấp

Lộ trình 5 trụ cột tham gia thị trường các-bon

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng khẳng định chuyển đổi xanh là "con đường tất yếu". Để hệ thống LTTP Việt Nam có thể "bán" được tín chỉ các-bon ra thế giới, một lộ trình kỹ thuật nghiêm ngặt đã được xác lập:

Hoàn thiện thể chế: Thống nhất quản lý Đất đai - Nông nghiệp - Khí hậu dưới một khung pháp lý minh bạch.

Tích hợp sinh thái: Đưa nông nghiệp sinh thái vào quy hoạch vùng để tạo ra các vùng nguyên liệu phát thải thấp quy mô lớn.

Hệ thống MRV (Đo đạc, Báo cáo, Thẩm định): Thiết lập các chỉ số kỹ thuật về giảm phát thải khí nhà kính đối với từng loại cây trồng, vật nuôi (đặc biệt là lúa gạo).

Chuyển đổi số: Sử dụng công nghệ cảm biến và dữ liệu vệ tinh để giám sát quy trình canh tác và xác thực lượng các-bon lưu giữ.

Tài chính khí hậu: Khai thông các dòng vốn ODA thế hệ mới và tín dụng xanh từ các định chế như ADB để hỗ trợ nông dân đầu tư công nghệ ban đầu.

Xem thêm: Tín chỉ các bon thúc đẩy chuyển hướng nền kinh tế xanh

Những cam kết hành động từ các đối tác chiến lược

Hội nghị ISG 2025 ghi nhận sự đồng thuận cao từ cộng đồng quốc tế:

ADB: Giám đốc Shantanu Chakraborty cam kết tài chính là đòn bẩy. ADB phối hợp với các ngân hàng nội địa cung cấp tín dụng ưu đãi cho khu vực tư nhân để hiện đại hóa thủy lợi và bảo vệ an ninh nguồn nước.

FAO: Tập trung vào đề án "1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao" và các sáng kiến giảm thất thoát thực phẩm, đồng thời tạo việc làm bền vững cho thanh niên và phụ nữ nông thôn.

Mở rộng liên minh FST: Với sự tham gia mới của tổ chức Rikolto và Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam (PHANO), liên minh Đối tác Chuyển đổi Hệ thống LTTP đã được củng cố để hỗ trợ các ưu tiên quốc gia về sự minh bạch và trách nhiệm.

Tiêu chuẩn kỹ thuật cho người tham gia

Để phụ nữ nông thôn và các hợp tác xã thực sự bước chân vào thị trường các-bon, hội nghị cũng định hướng bộ tiêu chuẩn kỹ thuật cần đạt được:

Kỹ thuật canh tác: Áp dụng tưới khô xen kẽ (AWD) cho lúa, quản lý phân bón thông minh và tận dụng phế phụ khẩu làm phân hữu cơ.

Kỹ năng số: Sử dụng phần mềm nhật ký sản xuất điện tử để phục vụ truy xuất nguồn gốc và minh bạch hóa dữ liệu phát thải.

Chứng nhận quốc tế: Đưa các vùng sản xuất đạt chuẩn bền vững toàn cầu để gia tăng giá trị cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Kết quả từ ISG 2025 khẳng định: Giai đoạn 2026-2030, nông nghiệp Việt Nam sẽ không chỉ sản xuất lương thực, mà còn sản xuất "giá trị xanh". Trong đó, phụ nữ chính là những người gác cổng cho sự bền vững này.

Lưu Giang