Philippines giảm thuế nhập khẩu gạo, Việt Nam 'sáng cửa'

Gạo Việt Nam chiếm hơn 70%

Theo BMI, khối lượng nhập khẩu gạo của Philippines sẽ tăng mạnh sau khi Tổng thống Ferdinand Romualdez Marcos Jr. ban hành sắc lệnh 62. Sắc lệnh này giảm thuế nhập khẩu gạo từ 35% xuống còn 15%, áp dụng đến năm 2028, đồng thời duy trì mức thuế nhập khẩu giảm cho các sản phẩm nông nghiệp khác như thịt heo, thịt gà, bắp...

Mục đích của sắc lệnh là hạ nhiệt lạm phát thực phẩm trong nước, đặc biệt là giá gạo. BMI cho biết thuế nhập khẩu gạo giảm ở Philippines sẽ khiến khối lượng nhập khẩu tăng, mang lại lợi ích cho các thương nhân Việt Nam và Thái Lan. Tuy nhiên, kịch bản này cũng có thể dẫn đến áp lực tăng giá trên thị trường gạo quốc tế do nguồn cung thắt chặt.

Dữ liệu từ Tổ chức Nông lương của Liên hợp quốc (FAO) cho biết, giá bán lẻ trung bình đối với gạo xay xát thường và xay xát kỹ ở Philippines lần lượt là 51 peso (22.150VND)/kg và 56 peso (24.300VND)/kg, tính đến tháng 5 năm nay, cao hơn khoảng 25% so với năm ngoái.

Theo FAO, giá xuất khẩu gạo 25% và 5% tấm của Việt Nam lần lượt đạt 543 USD/tấn và 568 USD/tấn trong tháng 5, tăng tương ứng 18,6% và 17,1% so với một năm trước. Dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Philippines cho thấy, Việt Nam đã giao 1,68 triệu tấn gạo cho Philippines trong 6 tháng đầu năm, chiếm 73% tổng lượng gạo nhập khẩu của cả nước. Thái Lan đứng thứ hai với 348.171 tấn, chiếm 15%.

Bộ Nông nghiệp Philippines đặt mục tiêu sản xuất 20,4 triệu tấn lúa, tương đương 13,7 triệu tấn gạo trong năm 2024. Trong báo cáo hàng tháng mới nhất, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo, Philippines có thể sẽ nhập khẩu 4,7 triệu tấn gạo trong năm nay, giữ vững vị trí nước nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới. Dự báo này tăng 20% so với năm 2023.

BMI cho biết sắc lệnh 62 có thể giúp giảm bớt áp lực lên giá gạo trong nước nhưng tác động sẽ không đáng kể trong ngắn hạn. Bộ Nông nghiệp Philippines kỳ vọng việc giảm thuế nhập khẩu sẽ giúp giá gạo trong nước giảm từ 6 - 7 peso mỗi kg.

Nông dân  kéo nhau ra tòa

Phòng Nông nghiệp và thực phẩm Philippines (PCAFI) lưu ý, thách thức hiện nay là làm thế nào để thực hiện sắc lệnh 62 mà không làm suy giảm khả năng tự cung cấp gạo của đất nước. Chủ tịch PCAFI, Danilo Fausto kêu gọi chính phủ xác định khi nào khối lượng nhập khẩu gạo được xem là quá nhiều.

Ngày 4/7, các tổ chức nông dân của Philippines đệ đơn kiện lên tòa án tối cao, yêu cầu tuyên vô hiệu và vi hiến đối với sắc lệnh 62 với lý do Chính phủ không tổ chức lấy ý kiến tham vấn khi điều chỉnh thuế nhập khẩu theo luật định. Họ cho rằng sắc lệnh sẽ đe dọa ngành nông nghiệp trong nước và làm giảm doanh thu thuế của nhà nước.

Ông Arsenio Balisacan, Thư ký Cơ quan Kinh tế và phát triển quốc gia Philippines (NEDA) cho rằng, ngay cả khi thuế nhập khẩu gạo giảm xuống 15%, ngành gạo trong nước vẫn được bảo vệ ở mức thuế quan tương đối cao. Rosemarie Edillon, phó thư ký của NEDA cam kết sẽ đánh giá mức thuế cắt giảm đối với hàng hóa nông nghiệp 4 tháng một lần và tham vấn với các nhóm nông dân để cân bằng lợi ích giữa người tiêu dùng và nhà sản xuất.