Nông nghiệp quốc tế tuần qua: Từ biến đổi khí hậu đến cú sốc chi phí và địa chính trị
Tuần qua, nông nghiệp thế giới ghi nhận loạt biến động đáng chú ý: nguy cơ thiếu lương thực gia tăng do biến đổi khí hậu, giá ngũ cốc đảo chiều theo căng thẳng Mỹ - Iran, Nga siết nguồn cung phân bón và chi phí đầu vào leo thang tại nhiều nền kinh tế lớn.
Biến đổi khí hậu có thể khiến số quốc gia thiếu lương thực tăng gấp ba
Một phân tích do Viện Quốc tế về Môi trường và Phát triển (IIED - có trụ sở tại London) ban hành đã đưa ra cảnh báo, nếu nhiệt độ toàn cầu tăng thêm 2°C, số quốc gia rơi vào tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng có thể tăng gần gấp ba, lên khoảng 24 nước.
Nghiên cứu chỉ ra rằng các quốc gia thu nhập thấp chịu tác động nặng nề nhất, với hệ thống lương thực suy giảm nhanh gấp 7 lần so với các nước giàu.
Không chỉ thiếu hụt nguồn cung, biến đổi khí hậu còn ảnh hưởng đến chất lượng dinh dưỡng và khả năng tiếp cận thực phẩm. Các tác động này có thể làm gia tăng bất ổn xã hội và thúc đẩy các làn sóng di cư trong tương lai.
Còn tại Anh, Theo báo cáo của Bộ Môi trường, Thực phẩm và Nông thôn Anh, hệ thống nông nghiệp - thực phẩm nước này có thể đối mặt nguy cơ “thất bại mang tính thảm họa” vào năm 2030. Những rủi ro chính được chỉ ra bao gồm suy thoái đất và suy giảm đa dạng sinh học, tình trạng thiếu nước ngày càng rõ rệt, cùng với sự sụt giảm của các loài thụ phấn - yếu tố quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp.
Bên cạnh đó, mức độ phụ thuộc vào nhập khẩu cũng là vấn đề đáng lo khi Anh hiện chỉ tự sản xuất khoảng 57% nhu cầu thực phẩm trong nước. Báo cáo nhấn mạnh, những yếu tố này đang làm suy yếu khả năng tự chủ lương thực và gia tăng tính dễ tổn thương của hệ thống cung ứng.
Trong bối cảnh đó, nông nghiệp không còn là câu chuyện riêng của khu vực nông thôn mà đã trở thành một vấn đề an ninh quốc gia.
Nga siết nguồn cung phân bón toàn cầu
Nga đã áp đặt lệnh tạm dừng xuất khẩu ammonium nitrate trong vòng một tháng nhằm ưu tiên nguồn cung cho thị trường nội địa trong mùa gieo trồng. Theo Reuters, nước này hiện chiếm khoảng 40% thị phần ammonium nitrate toàn cầu, khiến động thái trên ngay lập tức gây lo ngại về nguồn cung phân bón quốc tế.
Việc hạn chế xuất khẩu được đưa ra trong bối cảnh chi phí đầu vào nông nghiệp tăng cao và nhu cầu phân bón gia tăng tại nhiều khu vực. Các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu như Brazil, Ấn Độ và Morocco được đánh giá sẽ chịu tác động đáng kể.
Giới phân tích cho rằng quyết định của Nga có thể tiếp tục đẩy giá phân bón toàn cầu tăng, qua đó tạo áp lực lên chi phí sản xuất nông nghiệp và giá lương thực trong thời gian tới.
Liên Hợp Quốc thúc đẩy cơ chế bảo vệ tuyến Hormuz
Liên Hợp Quốc đang xúc tiến xây dựng một cơ chế nhằm bảo vệ hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại khu vực này. Sáng kiến hướng tới đảm bảo dòng chảy ổn định của các mặt hàng thiết yếu, bao gồm lương thực và phân bón - những yếu tố then chốt đối với an ninh lương thực toàn cầu.
Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) cảnh báo, nếu xung đột kéo dài và tuyến vận tải này bị gián đoạn, hàng chục triệu người có thể rơi vào tình trạng đói nghèo và thiếu lương thực.
Động thái này cho thấy Liên Hợp Quốc đang phải cân nhắc can thiệp sâu hơn vào chuỗi logistics nông nghiệp quốc tế, trong bối cảnh rủi ro địa chính trị ngày càng tác động trực tiếp đến nguồn cung thực phẩm toàn cầu.
Trong khi đó, giá các mặt hàng nông sản chủ lực như đậu nành, ngô và lúa mì biến động mạnh sau khi xuất hiện tín hiệu Mỹ và Iran có thể nối lại đàm phán.
Giá ngô kỳ hạn giảm 1,25 cent, xuống còn 4,63 USD/giạ; đậu nành giảm 4 cent, còn 10,03 USD/giạ. Trong khi đó, lúa mì giao tháng 5 tăng nhẹ 0,75 cent lên 5,49 USD/giạ, nhưng lúa mì Kansas City giảm 2,5 cent xuống 5,75 USD/giạ.
Nông dân Mỹ chịu “đòn kép” từ chiến sự và chi phí đầu vào tăng cao
Nông dân Mỹ đang đối mặt áp lực chi phí gia tăng mạnh trong bối cảnh chiến sự liên quan Iran và các chính sách thuế quan, theo Reuters. Giá phân bón và nhiên liệu leo thang đáng kể, trong đó giá diesel tăng khoảng 43%, khiến chi phí sản xuất nông nghiệp bị đẩy lên mức cao.
Tình trạng này buộc một số nông dân phải cân nhắc giảm diện tích canh tác hoặc thậm chí không gieo trồng trong vụ mới do lợi nhuận bị thu hẹp.
Giá thức ăn chăn nuôi tăng, nông dân Trung Quốc thua lỗ nặng
Giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tại Trung Quốc tăng mạnh trong bối cảnh chiến sự liên quan Iran đẩy chi phí đầu vào leo thang. Giá đậu tương và ngô tăng đã khiến chi phí nuôi lợn gia tăng đáng kể, trong khi giá lợn hơi lại giảm xuống mức thấp nhất trong 16 năm.
Sự chênh lệch này khiến nhiều hộ chăn nuôi rơi vào tình trạng thua lỗ, với mức lỗ ước tính khoảng 280 - 350 nhân dân tệ mỗi con (khoảng 950.000 - 1,26 triệu đồng). Áp lực chi phí cao kéo dài đang buộc một số trang trại phải thu hẹp quy mô hoặc tạm dừng sản xuất.
Diễn biến này cho thấy giá nông sản toàn cầu không tăng đồng đều, khi ở một số thị trường, chi phí đầu vào tăng mạnh nhưng giá đầu ra lại giảm, tạo ra rủi ro lớn đối với người sản xuất.
