Những người vừa thoát lũ lại lên đường cứu lũ

1.

Đang sấp ngửa vì bệnh nhân đông đột biến sau lũ, tôi nhận được cuộc gọi từ Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Đức (Đà Nẵng) - nơi tôi đang công tác:

- Con đi Phú Yên được không?”

Chững lại vài giây, dù biết “đi Phú Yên” là làm gì rồi nhưng tôi vẫn bất ngờ. Bệnh viện cũng “thiệt hại do lũ”, cũng đang phải giải quyết rất nhiều hệ lụy của cơn lũ lịch sử ở sông Thu Bồn hồi cuối tháng 10. Từ sau 4 ngày ngâm nước, bệnh viện như một ốc đảo nổi chênh vênh giữa 4 bên là cánh đồng và quốc lộ 1A đã bị chia cắt. Bệnh viện lúc nào cũng trong tình trạng căng như dây đàn vì bệnh nhân nặng đông đột biến, toàn bộ nguồn lực phải dành cho việc hỗ trợ bệnh nhân. Vậy nên chuyện lũ ở Phú Yên vừa xa lại vừa gần. Gần vì cùng hoàn cảnh của mình, mà xa bởi chính mình cũng chưa phục hồi đủ để có thể lo cho ai.

- Con đi được chứ hả?

Bác Giám đốc lặp lại câu hỏi một lần nữa như muốn tôi xác tín về mọi mặt. Bởi đây không phải là công việc được giao mà là một sự sẻ chia, ngay trong lúc mình cũng đang là người cần được chia sẻ. Tôi “dạ”.

Huy động 100 triệu từ nguồn lực nội viện, thêm 200 triệu đồng hỗ trợ từ Hội đồng quản trị, 4h sáng, chúng tôi lên đường đến rốn lũ Hòa Thịnh. Lên xe, cả đoàn nhận ra rằng đúng vào ngày đó của tháng trước, nước lũ ập đến bao vây bệnh viện.

Còn nhớ buổi sáng, nhóm đồng nghiệp Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Đức nhiều người nhắn “không thể đi đến bệnh viện vì nước chảy đường rồi”. Nước chảy đường có nghĩa là đã bị “lũ chia cắt”. Bị lũ “đánh úp”, cả bệnh viện chỉ còn những nhân sự trực từ đêm trước, hoặc những anh chị ở gần, chưa kịp “bị lũ chia cắt”. Thiếu nhận sự, thiếu luôn những nguồn lực đầu vào mỗi ngày cho một bệnh viện 500 nhân sự và hàng ngàn bệnh nhân. Đặc biệt, bếp ăn không kiếm đâu được thực phẩm. Chúng tôi phải nhờ đến cả sự hỗ trợ của lực lượng quân đội để vận chuyển thức ăn vào cho bệnh nhân. Tôi còn nhớ những đêm thức trắng với những cuộc điện thoại của người lạ đòi “hỗ trợ nhu yếu phẩm cho bệnh viện”, rất nhiều…

Và trên đường đến Phú Yên, những hình ảnh đó như được cụ thể hóa với đoàn xe dán dòng chữ “Hỗ trợ đồng bào…”. Nền đỏ, chữ vàng dán trước xe như quốc kỳ trước ngực. Chúng tôi không biết nhau nhưng đang tiếp nối nhau….

2.

Trong lúc tôi cùng bệnh viện đang trên đường đến Phú Yên thì hay tin, tối hôm đó, ba má tôi cũng lên đường.

Xem thêm Khi người ta giành nhau mua gạo mốc, lúa mọc mầm…

Ba má, chính là người vùng rốn lũ thứ thiệt, ở ngay chợ La Tháp, Duy Châu, Duy Xuyên, Quảng Nam cũ. Năm nay, con cái đều ở xa, ba má lủi thủi trong căn nhà ở vùng rốn lũ, dọn lên dọn xuống không biết bao nhiêu lần. Chính những ngày lũ vây giữ suốt 4 ngày ở quê tôi, ba má đã tất tả “canh chừng” nước rút một chút thì tổ chức nấu cơm, mặc áo phao chèo thuyền vào xóm trong, phát từng hộp cơm. Nghe tin ba má đi phát cơm cho làng xóm khi đường còn ngập tới bụng, 3 chị em tôi canh camera từng giờ. Tới lúc nước lớn lại, nhìn camera thấy nước tràn vào nhà mà không thấy ba má đâu, bầy con điếng người, gọi điện tứ tán…

Rồi cũng bình yên, nhưng nói là “hoàn hồn” thì cũng chưa hẳn. Vậy mà trong cuộc điện thoại hôm nay, giọng má hớn hở như một “kẻ mạnh” thực sự. Má khoe: “Bà con mình góp nhiều quà lắm, đem được chừng này vô cho bà con Phú Yên, má cũng mừng!”. Ba tôi, vẫn vẻ hồn nhiên hài hước như 30 năm qua, nói chen vào: “Ba mua cho mỗi cô chú trong đoàn một đôi dép bộ đội, dép này thì chấp hết nước lụt con nhé!”. Cái giọng Bắc của ba luôn nổi bật giữa biển người Quảng xứ tôi, nhưng trong cái âm thanh lô xô của chuyến xe từ thiện đang vọng qua điện thoại đó, nghe cứ dễ thương mà ngậm ngùi…

Hành trang của ba má và các cô chú là một xe thực phẩm khô, và vô số hũ dưa món, bắp rang mà các cô tự làm ngay trước chuyến đi. Mỗi người họ đều vừa “rũ bùn đứng dậy” sau một trận lũ “kinh hồn khiếp vía”. Chuyến đi Phú Yên lần này, như một chuyến đi ngược chiều về hành trình của cuộc đời họ - những người cả đời đón đợi những đoàn từ thiện đến vùng bão lũ. Lần này cũng thế, chỉ là họ ở trong vai “người lên đường”, ở chiều ngược lại…

3.

Nơi nào cũng vậy, luôn có những con người năng nổ nhiệt tình với chuyện chung. Họ sẽ luôn đi trước, luôn nhập cuộc sớm hơn mọi người. Và mọi người cũng có tâm lý chờ đợi một người “phất cờ” như vậy để “đi theo”. Chủ của một tiệm bánh kem ngay xã Nam Phước quê tôi là “lá cờ” như vậy. Từ đợt lũ tháng 10, cả tiệm bánh của em bị thiệt hại nặng nề. Máy móc thiết bị ngâm nước hư hỏng, có lúc em tưởng phải bỏ hết cơ nghiệp đã gầy dựng suốt 9 năm nay. Nhưng rồi như cái “nghiệp”, sau lũ, mỗi ngày cố một chút, em cũng dần khôi phục lại sản xuất.

Những cuộc xung phong đầu tiên bao giờ tiếng hô cũng không đồng đều. Phần vì em chỉ là một tiệm bánh, làm thiện nguyện dưới danh nghĩa cá nhân, phần vì thời điểm em quyết định hỗ trợ Phú Yên thì ngay chính quê hương em nước cũng mới rút. Nhưng chính từ 4 ngày tuyệt vọng trong cơn lũ xứ mình, em hiểu, cái cần lúc này không phải chỉ là thùng mì, gói bánh mà cần tấm lòng, cần sự xuất hiện…

Có một điểm chung trong toàn bộ những cuộc “xung phong” mà tôi chứng kiến, trong chính bệnh viện tôi, trong ba má hay trên mạng xã hội, đó là cơn lũ ập đến quá bất ngờ và ngoài tầm kiểm soát. Vì vậy những hành động ngay thời điểm ấy đầy nỗi lo, tình đồng bào, mà cũng rất mực vô tư. Những lời kêu gọi hành động từ giám đốc bệnh viện, một đôi vợ chồng về hưu, hay từ một chủ tiệm bánh đều như “rũ bùn đứng dậy” giữa lúc mọi thứ còn “chân ướt chân ráo”. Bởi người đồng cảnh thì hiểu thấu, và thấy nặng tình…

Cảm nhận đó cũng đến với tôi ngay khi đến vùng rốn lũ Hòa Thịnh. Dù rất bận cho công tác tiếp nhận hàng ngàn lượt cứu trợ nhưng các anh cán bộ xã rất nhiệt tình. Họ chu đáo như đang thực sự làm việc nhà. Tôi hỏi anh Toàn, anh Tín - cán bộ xã - là mấy anh có mệt không? Anh Tín cười như… mếu: “Tôi phát quà mà phát lộn luôn bao đồ của mình rồi, giờ sắp không có đồ bận rồi đây”.

Giọng Phú Yên nghe thật thương!

Hòa Thịnh hôm đó từng đoàn xe nối đuôi tiến vào “căn cứ địa”. Hàng ngàn dòng chữ thân thương như “Huế Thương – một miếng khi đói bằng gói khi no”, “Tây Ninh – Hướng về đồng bào vùng lũ”, “Bình Phước – Chung tay hỗ trợ”, “Anh em 92 có mặt”… và hàng trăm chuyến xe ngược xuôi mang hàng cứu trợ đến với bà con.

Vậy đó, Đà Nẵng - Phú Yên ra vào mất 20 tiếng xe nhưng mỗi cuộc gặp chỉ chừng vài phút. Chỉ vậy thôi mà thương, mà hiểu, mà biết thêm về vùng đất cũng nghèo như mình mà đang khổ hơn mình. Cái “kiểu” của người Việt Nam mình là như vậy.

Khi tôi viết những dòng này, những đoàn cứu trợ có lẽ cũng đã vơi, bệnh viện tiếp tục với bệnh nhân, ba má tôi quay về với xóm chợ, chủ tiệm bánh vẫn tiếp tục nhóm lò… Cuộc sống sau đau thương có mất mát mà cũng có đầy đặn hơn, mặn mà hơn.

Như cơn lũ rút đi để lại màu của đất, như cha ông ta cũng từng…