Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 | Phó Tổng Giám đốc KLC Group: 'Giữ gốc để vươn xa, cùng nông dân tạo giá trị'
Duy trì niềm tin trong liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân, là điều kiện tiên quyết để sản xuất phát triền bền vững và đôi bên cùng thắng. Nông dân bao giờ cũng là... kẻ yếu. Và vì thế người cầm chịch trong cuộc chơi này, chính là doanh nghiệp. Với bà Đặng Thị Hương Giang - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn KLC Group, thì mọi việc phải bắt đầu từ việc giữ chữ tín, bảo đảm lợi ích hài hòa trong chuỗi giá trị và tạo sinh kế tốt hơn cho người sản xuất...
Trao đổi với Nông thôn Việt, câu chuyện "bắt vít" của KLC cùng nông dân, ngoài chữ tín lẫn hiệu quả giữa đôi bên, theo bà Đặng Thị Hương Giang - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn KLC Group, còn có những cơ hội đi kèm rào cản mà không thể một mình doanh nghiệp lẫn nông dân làm được.
Cơ hội nằm ở tư duy tổ chức chuỗi giá trị cùng nông dân
Bà nhìn nhận như thế nào về cơ hội tổ chức lại chuỗi giá trị nông nghiệp hiện nay?
Với KLC Group, đầu tư vào nông nghiệp là lựa chọn gắn sự phát triển của Tập đoàn với những giá trị lâu dài của đất nước.
Là tập đoàn đa ngành đang tập trung đầu tư vào lĩnh vực này, chúng tôi nhận thấy cơ hội nằm ở việc tổ chức lại chuỗi giá trị. Từ vùng nguyên liệu, chế biến đến thị trường, để mỗi sản phẩm có chất lượng ổn định, nguồn gốc rõ ràng và thương hiệu riêng.
Nông nghiệp bền vững mở ra cơ hội tạo giá trị cao hơn từ cùng một nguồn tài nguyên. Khi nắm bắt nhu cầu của người mua, lựa chọn công nghệ phù hợp và khai thác tốt giá trị sau thu hoạch, doanh nghiệp có thể nâng cao sức cạnh tranh, còn nông dân có thêm điều kiện cải thiện thu nhập.
Với KLC, lợi thế đa ngành cần được chuyển hóa thành khả năng phối hợp nguồn lực phục vụ chuỗi nông nghiệp, thay vì đầu tư dàn trải.
Vậy rào cản ở đâu?
Rào cản lớn nhất nằm ở sự kết nối giữa các khâu. Sản xuất phân tán khiến việc thống nhất chất lượng và truy xuất nguồn gốc gặp khó khăn. Đầu tư xanh cần vốn và thời gian, trong khi đầu ra có thể biến động.
Nếu thiếu cơ chế chia sẻ lợi ích, nông dân khó theo đuổi những yêu cầu mới, còn doanh nghiệp khó xây dựng nguồn cung ổn định.
Vì vậy, chúng tôi tiếp cận nông nghiệp bằng tầm nhìn dài hạn và kỷ luật đầu tư.
“Vươn xa nhưng vẫn giữ gốc” nghĩa là hướng đến những thị trường rộng lớn hơn, đồng thời giữ sự gắn bó với đất đai, nông dân và chữ tín.
Đó là nền tảng để phát triển bền vững.
Giữ chữ tín, chia sẻ lợi ích để liên kết bền vững
Lâu nay "lật kèo, bể kèo" trong liên hết giữa doanh nghiệp và nông dân thường xuyên xảy ra. Vậy theo bà, những yếu tố nào tạo dựng niềm tin, bảo đảm hài hòa lợi ích và duy trì lâu dài mối liên kết giữa doanh nghiệp với nông dân?
Theo tôi, điều quan trọng nhất là niềm tin được bảo đảm bằng lợi ích công bằng và những cam kết có thể thực hiện.
Một mối liên kết chỉ bền vững khi nông dân hiểu rõ mình phải làm gì, được hưởng gì và được hỗ trợ ra sao khi gặp khó khăn. Doanh nghiệp cũng cần được bảo đảm về chất lượng và trách nhiệm giao hàng.
Hợp đồng cần quy định rõ tiêu chuẩn sản phẩm, cách xác định giá, điều kiện thu mua và thời hạn thanh toán. Đặc biệt, phải dự liệu các tình huống như biến động thị trường, thiên tai hoặc dịch bệnh để hai bên thống nhất cách xử lý.
Nếu mọi rủi ro đều dồn về phía nông dân, liên kết sẽ khó bền vững; ngược lại, nếu chất lượng và cam kết cung ứng không được tôn trọng, doanh nghiệp cũng không thể đầu tư sâu.
Về phía doanh nghiệp, sự đồng hành nên bắt đầu ngay từ khâu tổ chức sản xuất: cùng hợp tác xã và nông dân lựa chọn quy trình phù hợp, hỗ trợ kỹ thuật, cung cấp thông tin thị trường và xây dựng kế hoạch thu mua.
Về phía người sản xuất, việc tuân thủ quy trình, ghi chép đầy đủ và giữ cam kết là điều kiện để hình thành uy tín chung cho vùng nguyên liệu.
KLC mong muốn xây dựng mối quan hệ trong đó nông dân có vị trí trong chuỗi giá trị và có động lực gắn bó lâu dài.
Với tôi, giữ gốc trước hết là giữ chữ tín với những người cùng làm ra sản phẩm. Khi nông dân yên tâm về sinh kế, doanh nghiệp mới có nền tảng vững chắc để phát triển.
Sản xuất xanh phải tạo hiệu quả thực chất cho nông dân
Sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn không còn là chuyện phải khuyến khích nữa, mà là bắt buộc để không bị loại khỏi cuộc chơi. Nhưng, như bà đã biết, điều nông dân cần là hiệu quả ra sao, có giảm được chi phí, thu nhập có cao lên không? Và tất nhiên, doanh nghiệp cũng không thể chịu thua thiệt. Tức là ở đây cần sự chia sẻ hợp lý giá trị...
Muốn sản xuất xanh trở thành động lực, trước hết phải trả lời được câu hỏi rất thực tế của nông dân: làm theo cách này thì chi phí, thu nhập và rủi ro thay đổi ra sao? Lợi ích cần được thể hiện trong hiệu quả sản xuất và cách phân chia giá trị, để người dân thấy rõ lý do tham gia.
Một số giải pháp có thể bắt đầu từ nhu cầu thực tế tại ruộng, vườn hoặc cơ sở chăn nuôi, như sử dụng nước hợp lý, kiểm soát vật tư đầu vào, hạn chế thất thoát sau thu hoạch và tận dụng phụ phẩm khi phù hợp.
Mỗi giải pháp cần được thử nghiệm, tính đủ chi phí và đánh giá kết quả trước khi nhân rộng.
Phụ phẩm chỉ trở thành nguồn thu khi có công nghệ an toàn, sản phẩm đáp ứng yêu cầu và có đầu ra; không thể mặc nhiên coi mọi phụ phẩm đều mang lại lợi nhuận.
Doanh nghiệp cần tạo cầu nối giữa phương thức sản xuất tốt hơn và thị trường phù hợp. Nếu sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn, cơ chế thu mua phải phản ánh chất lượng đó.
Khi nông dân phải chịu thêm chi phí chứng nhận, ghi chép hoặc thay đổi quy trình, các bên cần thống nhất cách hỗ trợ và chia sẻ phần giá trị gia tăng. Không nên hứa mức giá cao chỉ vì sản phẩm được gọi là “xanh”.
Với KLC, định hướng bền vững cần được đánh giá bằng những kết quả cụ thể: nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn, môi trường được bảo vệ và thu nhập của những người tham gia chuỗi được cải thiện.
Tôi cho rằng sản xuất xanh chỉ có sức sống khi nông dân có thể sống tốt hơn bằng chính phương thức sản xuất ấy.
KLC Group kết nối công nghệ, vốn, thị trường và quản trị như thế nào để nâng cao hiệu quả chuỗi sản xuất và biến phát triển bền vững thành lợi thế cạnh tranh dài hạn?
KLC định hướng kết nối công nghệ, vốn, thị trường và quản trị trong cùng một bài toán đầu tư.
Điều chúng tôi quan tâm là mỗi khoản đầu tư giải quyết được vấn đề gì của chuỗi sản xuất và tạo ra giá trị như thế nào trong dài hạn.
Về công nghệ, cách tiếp cận phù hợp là lựa chọn theo nhu cầu thực tế, như kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, giảm tổn thất, tiết kiệm tài nguyên hoặc nâng cao giá trị chế biến.
Công nghệ phải phù hợp với quy mô và khả năng vận hành. Cần được thử nghiệm, đo lường hiệu quả trước khi mở rộng. Công cụ số chỉ phát huy tác dụng khi dữ liệu đầu vào đáng tin cậy và người sử dụng được hướng dẫn đầy đủ.
Về vốn, đầu tư nông nghiệp cần tính đến mùa vụ, thời gian hình thành vùng nguyên liệu và biến động thị trường.
Chúng tôi coi trọng việc phân kỳ đầu tư, kiểm soát dòng tiền và xây dựng phương án ứng phó rủi ro.
Lợi thế của một tập đoàn đa ngành cần được sử dụng có chọn lọc để hỗ trợ những khâu tạo ra giá trị thực, đồng thời xác định rõ trách nhiệm và hiệu quả của từng dự án.
KLC Group đẩy mạnh hợp tác với các đối tác quốc tế, hướng tới kết nối nguồn lực, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị cho các lĩnh vực đầu tư chiến lược, trong đó có nông nghiệp
Về thị trường, phải hiểu khách hàng cần gì trước khi mở rộng sản xuất. Tiêu chuẩn chất lượng, yêu cầu giao hàng và khả năng chi trả của từng phân khúc là cơ sở để thiết kế sản phẩm, lựa chọn kênh tiêu thụ và phát triển thương hiệu.
“Vươn xa” cũng đòi hỏi năng lực duy trì chất lượng trong từng đơn hàng, chứ không thể chỉ dựa vào một lần bán được hàng.
Về quản trị, chúng tôi muốn đưa mục tiêu bền vững vào các quyết định đầu tư và cách đánh giá hiệu quả. Ngoài kết quả tài chính, cần theo dõi hiệu quả sử dụng tài nguyên, mức độ đáp ứng tiêu chuẩn và chất lượng liên kết với người sản xuất.
Khi những yêu cầu này được quản trị nhất quán, tính bền vững mới có thể trở thành lợi thế cạnh tranh đáng tin cậy của KLC.
Cần sự đồng hành của Nhà nước và các đối tác trong chuỗi
Sản xuất bền vững, đủ sức cạnh tranh quốc tế, không thể mình ai đủ sức "bẻ nạng chống trời". Ta hay nói : Nhà nước - doanh nghiệp - nông dân - hợp tác xã - nhà khoa học - các chuỗi liên kết, phải hợp lực cùng nhau. Nhưng thực tế cho thấy việc này không dễ, mạnh ai nấy làm, việc ai nấy lo. Càng kéo dài, thì hiệu quả lẫn lợi ích sản xuất mang lại càng yếu. Với bà, thì bà kỳ vọng gì?
Chúng tôi kỳ vọng các bên cùng xây dựng một môi trường trong đó doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn, nông dân có động lực nâng cao chất lượng và giá trị tạo ra được chia sẻ hợp lý.
Với Nhà nước, điều doanh nghiệp cần là chính sách ổn định, thủ tục rõ ràng và sự phối hợp hiệu quả trong thực thi.
Chúng tôi mong các chính sách về vùng nguyên liệu, hạ tầng, tín dụng phù hợp với chu kỳ nông nghiệp; đồng thời, hỗ trợ chuyển đổi xanh phải gắn sát nhu cầu sản xuất. Chính sách hỗ trợ nên hướng đến những kết quả có thể kiểm chứng và tạo điều kiện để hợp tác xã, cùng nông dân tiếp cận.
Với nông dân và hợp tác xã, chúng tôi kỳ vọng tinh thần hợp tác, tuân thủ quy trình và giữ cam kết.
Doanh nghiệp cũng phải làm tốt phần việc của mình: minh bạch yêu cầu về chất lượng, thông tin thu mua và trách nhiệm thanh toán. Niềm tin cần được vun đắp từ những việc cụ thể hằng ngày.
Với các trường đại học và tổ chức khoa học, chúng tôi mong có sự tham gia ngay từ khâu xác định bài toán sản xuất. Nghiên cứu cần đi cùng thử nghiệm, hướng dẫn vận hành và đánh giá hiệu quả tại cơ sở. Đào tạo nhân lực cho nông nghiệp cũng cần gắn với kỹ năng quản trị chuỗi, công nghệ chế biến, thị trường và yêu cầu phát triển bền vững.
Với các đối tác tài chính, chế biến, phân phối và logistics, chúng tôi kỳ vọng xây dựng những mối quan hệ dài hạn, trong đó trách nhiệm và lợi ích được xác định rõ ràng.
Mỗi bên làm tốt phần việc của mình sẽ giúp toàn chuỗi giảm rủi ro và nâng cao sức cạnh tranh.
Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam, tôi cho rằng trách nhiệm của doanh nhân được thể hiện qua những giá trị để lại cho người lao động, đối tác và cộng đồng.
Với KLC, chúng tôi mong mỗi bước phát triển trong nông nghiệp đều góp phần nâng cao giá trị nông sản Việt và tạo sinh kế tốt hơn. Vươn xa để mở rộng cơ hội, giữ gốc để luôn nhớ mình phát triển cùng ai và có trách nhiệm với ai.
Xin cảm ơn bà!
