Ngành thủy sản có hai doanh nghiệp vào Top 50 ESG Việt Nam

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), Công ty CP Vĩnh Hoàn và Công ty CP Thực phẩm Sao Ta (Fimex VN) vừa được Forbes Việt Nam đưa vào danh sách 50 Doanh nghiệp dẫn đầu về ESG năm 2026. Đây cũng là năm đầu tiên Forbes Việt Nam thực hiện danh sách này.

Hai doanh nghiệp đại diện cho hai ngành hàng xuất khẩu lớn của thủy sản Việt Nam. Trong đó, Vĩnh Hoàn hoạt động trong chuỗi giá trị cá tra, còn Sao Ta là doanh nghiệp nuôi, chế biến và xuất khẩu tôm.

Màng lọc khắt khe qua 66 tiêu chí độc lập

Theo Forbes Việt Nam, danh sách được xây dựng từ hai nguồn gồm các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE), Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) hoặc đăng ký giao dịch trên sàn UPCoM và các doanh nghiệp gửi hồ sơ tham gia chương trình.

Sau bước sàng lọc ban đầu về quy mô, tính hợp lệ của hồ sơ và khả năng cung cấp dữ liệu, hồ sơ doanh nghiệp được SGS Việt Nam thực hiện đánh giá kỹ thuật độc lập.

Bộ đánh giá gồm 66 chỉ số, chia thành bốn nhóm với tổng trọng số 100%. Trong đó, nhóm Môi trường chiếm 35%, Xã hội 25%, Quản trị 25% và Tài chính & Tuân thủ 15%.

Quá trình rà soát tập trung vào tính đầy đủ, phạm vi áp dụng, kỳ báo cáo, pháp nhân cũng như khả năng kiểm chứng của thông tin, số liệu và các tài liệu mà doanh nghiệp cung cấp.

Trên cơ sở này, Forbes Việt Nam tiếp tục áp dụng Chỉ số Đủ điều kiện Forbes (FQI) gồm 10 tiêu chí, từ công bố thông tin, tài chính, phát triển bền vững, môi trường và năng lượng, phát thải đến an toàn lao động, quản trị ESG, đạo đức kinh doanh, chuỗi cung ứng có trách nhiệm và tuân thủ.

Đáng chú ý, báo cáo ESG hoặc báo cáo phát triển bền vững không phải điều kiện duy nhất. Các chính sách, dữ liệu vận hành, chứng nhận, chương trình xã hội và hoạt động ESG có tài liệu xác thực cũng được ghi nhận.

Doanh nghiệp chỉ được đưa vào nhóm xem xét công nhận khi đáp ứng tối thiểu 80% yêu cầu đánh giá và không tồn tại vấn đề trọng yếu có thể làm mất điều kiện tham gia.

ESG ngày càng gắn với chuỗi sản xuất thủy sản

Việc Vĩnh Hoàn và Sao Ta có mặt trong Top 50 Doanh nghiệp dẫn đầu ESG Việt Nam 2026 cũng cho thấy những yêu cầu về môi trường, xã hội và quản trị đang ngày càng đi sâu vào hoạt động của doanh nghiệp thủy sản.

Đặc thù của ngành là chuỗi sản xuất kéo dài từ con giống, thức ăn, vùng nuôi đến thu hoạch, chế biến và xuất khẩu. Vì vậy, các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, sử dụng nước, năng lượng, xử lý chất thải, điều kiện lao động hay trách nhiệm trong chuỗi cung ứng đều có thể tác động trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp.

Với Vĩnh Hoàn, ESG được doanh nghiệp tích hợp từ vùng nuôi đến sản phẩm thành phẩm. Bên cạnh cá tra chế biến, doanh nghiệp còn tận dụng phụ phẩm để sản xuất collagen, gelatin và các sản phẩm phục vụ lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Việc phát triển chuỗi sản xuất cũng giúp doanh nghiệp tăng khả năng chủ động nguyên liệu và phục vụ truy xuất nguồn gốc.

Trong khi đó, Sao Ta hoạt động từ nuôi tôm đến chế biến sản phẩm xuất khẩu. Nhật Bản và EU là những thị trường quan trọng của doanh nghiệp. Việc kiểm soát vùng nuôi và quá trình chế biến vì vậy không chỉ liên quan đến chất lượng sản phẩm mà còn gắn với các yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Ở quy mô toàn ngành, câu chuyện tận dụng phụ phẩm cũng đang mở ra thêm dư địa cho các doanh nghiệp thủy sản. Thay vì chủ yếu xử lý phụ phẩm sau chế biến như chất thải hoặc nguyên liệu giá trị thấp, một số doanh nghiệp đã đầu tư chế biến sâu để tạo ra các sản phẩm có giá trị cao hơn.

Theo VASEP, mỗi năm ngành thủy sản Việt Nam phát sinh hơn 1 triệu tấn phụ phẩm.

Giá trị thu được nếu chủ yếu sử dụng ở dạng thô ước khoảng 150 triệu USD, trong khi chế biến sâu có thể mở ra giá trị lớn hơn nhiều. Đây cũng là một trong những hướng giúp doanh nghiệp vừa khai thác thêm giá trị từ nguyên liệu, vừa giảm lượng phụ phẩm phải xử lý.