Ngành mía đường Việt Nam 'chết đứng' trước làn sóng đường lậu và siro ngô nhập khẩu

Đường lậu và siro ngô náo loạn

Thị trường đường Việt Nam đang chứng kiến tình trạng dư cung lớn với tổng lượng đường hiện có, bao gồm cả đường sản xuất trong nước và đường nhập khẩu, vượt quá xa nhu cầu tiêu dùng nội địa.

Đặc biệt, lượng đường siro ngô nhập khẩu và đường nhập lậu qua biên giới Tây Nam đang gây ra sự cạnh tranh không lành mạnh, làm giảm thu nhập của nông dân trồng mía và đẩy nhiều doanh nghiệp vào tình thế khó khăn.

Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, trong 7 tháng đầu năm 2024, Việt Nam đã nhập khẩu tới 143.554 tấn đường lỏng siro ngô, tăng so với cùng kỳ năm trước. Điều này làm thu hẹp thị phần của đường kính trong ngành nước giải khát, gây áp lực lên các doanh nghiệp mía đường trong nước. Đặc biệt, đường nhập lậu từ Thái Lan qua biên giới Tây Nam vẫn tiếp tục đổ vào Việt Nam với số lượng lớn, gây rối loạn thị trường.

Trong các tháng 6 và 7/2024, hàng loạt vụ buôn lậu đường đã bị phát hiện tại Long An, Tây Ninh, Đồng Nai và TP.HCM. Cụ thể, tại Long An, lực lượng biên phòng đã bắt giữ 3,5 tấn đường cát nhập lậu, không có giấy tờ hợp pháp. Tại Tây Ninh, hơn 6,4 tấn đường cát trắng xuất xứ Thái Lan cũng bị tạm giữ do không có hóa đơn chứng từ.

Tại Đồng Nai và TP.HCM, các cơ quan chức năng đã phát hiện và tạm giữ gần 10 tấn đường cát nhập lậu từ Thái Lan.

Các đối tượng kinh doanh đường nhập lậu thường lợi dụng các kẽ hở trong quản lý, đặc biệt là việc tịch thu và bán lại đường bị tịch thu ra thị trường, tạo ra sự hỗn loạn và khó kiểm soát.

Nguy cơ khủng hoảng mía đường trong nước

Mặc dù sản lượng đường trong vụ 2023/24 đã tăng 122% so với cùng kỳ năm trước, nhưng ngành mía đường vẫn gặp khó khăn lớn.

Hiệp hội Mía đường Việt Nam lo ngại rằng tình trạng thừa cung sẽ tiếp tục kéo dài trong những tháng cuối năm 2024. Đường nhập lậu và đường lỏng siro ngô với giá thành rẻ đang chi phối thị trường, gây sức ép lớn lên các nhà máy đường trong nước.

Các chuyên gia cảnh báo, nếu tình trạng này tiếp tục, ngành mía đường Việt Nam có thể rơi vào khủng hoảng.

Cần biện pháp mạnh mẽ từ cơ quan chức năng

Ngành mía đường đang kêu gọi sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ, bao gồm việc kiểm soát chặt chẽ đường nhập khẩu, đặc biệt là từ các quốc gia trong khu vực ASEAN, và tăng cường các biện pháp chống buôn lậu qua biên giới Tây Nam. Ngoài ra, cần có các chính sách hỗ trợ cho nông dân trồng mía và các nhà máy đường để họ có thể vượt qua giai đoạn khó khăn hiện tại.

Một số chính sách có thể xem xét bao gồm việc hỗ trợ giá mía, giảm thuế và lãi suất vay vốn cho các nhà máy đường, cũng như tăng cường kiểm soát chất lượng và nguồn gốc của các loại đường nhập khẩu để đảm bảo sự cạnh tranh công bằng trên thị trường.