Ngành chăn nuôi vào vòng tái thiết: Địa phương xin quyền tự chủ, Bộ định hình 5 trụ cột phát triển bền vững

Chủ động thích ứng, tái cấu trúc sản xuất

Tại TP.HCM, nơi 40 - 45% nguồn heo và 65 - 70% nguồn gia cầm phụ thuộc từ các tỉnh lân cận, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Võ Thành Giàu cho rằng sự phụ thuộc này làm tăng rủi ro dịch bệnh, chi phí vận chuyển và ảnh hưởng trực tiếp đến giá thực phẩm tại đô thị. Thành phố đang phối hợp với Đồng Nai, Long An và Bình Dương hình thành “vành đai cung ứng thực phẩm sạch”, kết nối vùng chăn nuôi, giết mổ tập trung và hệ thống phân phối hiện đại.

Xem thêm:Đọc lời giải cho nông sản Việt từ 4 kiến nghị của ông Phan Minh Thông

Thông tin trên được đưa ra tại Hội nghị phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm bảo đảm nguồn cung dịp cuối năm 2025 và đầu năm 2026, tổ chức ngày 8/10 trong khuôn khổ Triển lãm Vietstock 2025.

Tại Nghệ An, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi – Thú y Đặng Văn Minh cho biết tỉnh chịu thiệt hại nặng nề vì bão và dịch tả heo châu Phi (ASF) với hơn 6.000 con gia súc, 670.000 con gia cầm bị chết hoặc cuốn trôi. Ông đề xuất cần cơ chế linh hoạt hơn trong công bố dịch, kiểm soát vận chuyển và tiêu thụ sản phẩm để không làm đứt gãy chuỗi cung ứng, đồng thời sớm hoàn thiện khung pháp lý về thú y và chăn nuôi phù hợp thực tiễn.

Xem thêm:Y học cổ truyền: Từ ‘di sản’ đến chiến lược quốc gia

Tại Đồng Nai, Bắc Ninh và Gia Lai, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư chuồng kín, hệ thống tự động hóa và mô hình chăn nuôi tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm để giảm chi phí và phát thải. Các địa phương này cũng kiến nghị điều chỉnh mật độ chăn nuôi tại Đông Nam Bộ hoặc cho phép tỉnh tự quyết định mật độ để chủ động và linh hoạt hơn trong quản lý phát triển bền vững.

5 trụ cột tái thiết ngành chăn nuôi

Tham gia hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến nhấn mạnh ngành chăn nuôi đang ở giai đoạn bản lề và cần một chiến lược tái thiết bài bản.

Ông Tiến đề xuất 5 trụ cột trọng tâm để tái thiết ngành gồm:

Giống: Xây dựng hệ thống giống nội địa, giảm phụ thuộc nhập khẩu lợn nái ngoại và gà lông trắng.

Dinh dưỡng: Phát triển nguồn dinh dưỡng đậm đặc, không biến đổi gene, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Môi trường: Thúc đẩy mô hình chăn nuôi cao tầng, tuần hoàn, giảm ô nhiễm và tiết kiệm tài nguyên.Giết mổ: Hình thành mạng lưới giết mổ tập trung, đảm bảo an toàn thực phẩm và kiểm soát dịch bệnh.

Nhân lực: Củng cố hệ thống thú y cơ sở, hiện chỉ còn 19/34 tỉnh duy trì trạm thú y cấp huyện, xã.

“Bộ đang xem xét ủy quyền cho địa phương quản lý một số khu vực như vùng biên giới để chủ động hơn trong phòng dịch và kiểm soát chuỗi sản xuất. Bộ sẽ tập trung vào cơ chế và giám sát”, Thứ trưởng cho biết. 

Xem thêm:Người trẻ tháo chạy khỏi nghề nông: Ai giữ hồn đồng bằng?

Ngành chăn nuôi trước 'thách thức kép'

Theo báo cáo của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, dịch tả heo châu Phi vẫn là nỗi lo lớn khi người tiêu dùng còn e dè với thịt heo, trong khi nhu cầu gia cầm tăng mạnh, trở thành “van áp lực” giúp ổn định thị trường dịp Tết.

Chi phí thức ăn chăn nuôi – chiếm 60 - 70% tổng chi phí sản xuất – vẫn phụ thuộc nặng vào nhập khẩu, khiến giá thành ở Việt Nam cao hơn 15 - 20% so với Thái Lan hay Brazil.
 Thiên tai, đặc biệt là hai cơn bão số 10 và 11, tiếp tục gây tổn thất nặng tại miền Trung và miền Bắc, làm hàng chục nghìn con vật nuôi chết hoặc bị cuốn trôi, nhiều trang trại hư hỏng nghiêm trọng.

Trong bối cảnh đó, bài toán vừa đảm bảo nguồn cung thực phẩm dịp Tết, vừa kiểm soát dịch bệnh và khôi phục sản xuất đang là thử thách lớn cho toàn ngành.