Mùa sứ thất bát, vườn hoa giấy cứu cuộc chơi của nghệ nhân Minh Thuần

Trong cái rủi, luôn có những điều may!

Nhưng cũng chính trong cái xui rủi của mùa hoa, một mảng màu khác đang bừng lên trong nắng mới. Những ngày cận Tết, thay vì một vườn sứ nở rộ như mọi năm, vườn sứ Minh Thuần lại rực rỡ bởi mấy trăm chậu hoa giấy chen nhau khoe sắc: hồng phớt, đỏ son, trắng pha tím… Hoa đổ xuống thành từng chuỗi dài, nắng lên là sáng bừng cả khoảng vườn. Ít ai biết, chỉ gần nửa năm trước, ông Nguyễn Minh Thuần đã “lanh tay” chuyển một phần lớn diện tích sang trồng hoa giấy. Dẹp khu vườn với cả ngàn gốc sứ để mang về mấy trăm phôi hoa giấy toàn gốc, rễ để… tập tành chiết, ghép, cùng hy vọng một mùa hoa Tết tưng bừng. Ai biết chuyện cũng lắc đầu, cho rằng đây là một quyết định quá liều của người làm hoa kiểng.

Ông Nguyễn Minh Thuần sinh năm 1964. Trước khi bén duyên với sứ và giấy, ông từng làm đủ thứ nghề để mưu sinh: thợ hồ, bốc vác, làm công nhật, ai thuê gì làm nấy.

Xem thêm: Thủ phủ hương trầm lớn nhất xứ Nghệ vào mùa Tết

Ông lập gia đình khi gần 30 tuổi. Cuộc đời riêng cũng không ít nỗi đau. Một người con đã mất vì tai nạn giao thông, để lại khoảng trống không gì bù đắp. Những năm tháng vất vả nhất gắn với quán cà phê võng của vợ ông. Quán rộng, tới 68 cái võng, nằm dọc bờ kênh khu Hà Huy Giáp (quận 12 cũ, nay là phường Thạnh Lộc, TPHCM). Vợ trông quán, ông lo vườn kiểng thuê cạnh cầu Ông Đụng. Sáng sớm, ông tưới cây, bắt sâu, tỉa cành. Trưa nắng lại chạy vào quán phụ vợ bưng bê. Nhân viên vô làm được bữa trước, bữa sau lại nghỉ vì quán rộng, lối đi dài, chạy mỏi chân. Cuộc sống xoay vòng trong cực nhọc, nhưng hai vợ chồng ông động viên nhau: “Ráng ráng vì con!”. 

Nói về nghề, ánh mắt ông Thuần sáng lên khi nhắc tới hoa sứ, ông thiệt thà: “Mê sứ lắm,”. Từ trước năm 2006, ông đã mày mò học ghép sứ. Thời gian đầu hư hao nhiều, có khi tới 30%. Cành ghép bị thương, nhiễm bệnh, thúi gốc là bỏ. Bỏ, rồi làm lại. Có lúc chán quá, ông kể: “Mấy bận thất bại, tôi dẹp vườn, từng hứa mình dứt hẳn, bỏ nghề, không chơi sứ nữa. Nhưng rồi đi ngang vườn sứ người ta, thấy bông nở lại không cầm lòng được, quay về lại ôm hoa, chiết cây, ghép cành…”.

Năm 2006, ông bắt đầu tham gia Hội Hoa Xuân Tao Đàn, để rồi chỉ mấy năm sau đó, từ 2008 trở đi, cả hội hoa Xuân sững sờ với cái tên Minh Thuần khi ông liên tục giật gần 20 huy chương cho mỗi lần hội hoa. Cả giống sứ nhập ngoại lẫn giống truyền thống qua tay ông Minh Thuần đều bừng lên sức sống; từ cánh hoa, sắc màu cho đến dáng cây… đều đẹp lạ lùng. Có năm, ông lai tạo được loài sứ trắng tinh khôi, giành chiếc huy chương vàng danh giá: Bạch Thuần (đặt theo tên của chính ông). Cây hoa Bạch Thuần lần đó được mua giá cả chục triệu đồng.

Nhận nhiều huy chương, giải thưởng, thậm chí khu vườn của ông còn từng đạt giải Nhất vườn sinh thái TPHCM năm 2016, nhưng nhắc tới nghề, nghệ nhân Minh Thuần lại âm trầm: “Làm sứ không giàu. Tiền tôi hôm nay là công lao tích cóp của hai vợ chồng cả bán cây, tôi để riêng, mua phân, mua giống, không đụng tới tiền của vợ. Có bao nhiêu đưa vợ bấy nhiêu để lo trong nhà. Mình chơi nghề này là chơi đam mê, có đồng ra đồng vô là mừng”. Nói rồi, ông cười sang sảng.

Giữ nghề, giữ đất tổ tiên

Sau khi chủ đất lấy lại mặt tiền trên đường Hà Huy Giáp, tiếc nuối nghề làm hoa kiểng và quán cà phê gắn suốt cuộc mưu sinh của gia đình, nhưng ông vẫn phải dẹp vườn, dọn quán, về Lái Thiêu (tình Bình Dương cũ, nay là 1 địa phận mới của TPHCM). Ở Lái Thiêu, trong căn nhà khang trang tại khuôn viên 200m2, nhưng ông Minh Thuần cứ thấy lòng bức bối. Mỗi ngày, ông cứ muốn bung khu vườn nhỏ ấy ra để trồng thêm thật nhiều hoa sứ…

Cơ duyên đến khi các anh em của ông ngỏ ý muốn nhượng lại đất ông bà để lại dọc kinh cống hộp số 2 này. Ông ừ ngay, gom tiền đổi đất. Ông nói: “Mua lại để giữ đất tổ tiên, nhưng thiệt ra là bởi tôi mong có chỗ ổn định trồng hoa sứ. Chứ không thì trôi dạt hoài, chừng nào đạt được ước mơ”. 

Vậy là 5 năm trước, vườn sứ Minh Thuần ra đời. Về đây, ông đầu tư dàn tưới tự động. Ban đầu vài trăm gốc sứ, rồi lên đến vài ngàn. Đất không đủ, ông tận dụng cả nóc nhà để đặt chậu sứ.

Lại bắt đầu với loài hoa nắng gió

Hoa sứ với ông Minh Thuần là “cô nàng đỏng đảnh”. Chỉ cần thời tiết trở chứng là cây thúi cành, rụng bông. Nhiều người chơi sứ chuyển sang tìm mua các loại hoa khác dễ chăm hơn. Ông Minh Thuần trăn trở: “Lẽ nào phải bỏ hết hoa? Nhưng mà sắc hoa nhìn mê quá!”. Năm 2025, ông quyết định bắt sang trồng hoa giấy, loài hoa nắng gió, bình dị, dễ sống, dễ trồng. Cứ vậy mà chỉ trong 5, 6 tháng qua, từ vài chục gốc ban đầu, ông nhân thành mấy trăm gốc. Ông nói, cú rẽ bất bất ngờ này cứu cả khu vườn của ông khi cuối năm 2025 - đầu năm 2026, sương muối và lạnh bất thường khiến sứ thất mùa nặng. 

Ông vui vẻ kể: “Giấy dễ hơn sứ nhiều". Phơi nắng là ra bông, không chết, ít bệnh. Có thể ghép nhiều màu trên một gốc, tạo dáng rủ mềm mại. Với kinh nghiệm mấy chục năm chăm “cô nàng đòng đảnh”, việc cắt, ghép, tạo tán hoa giấy với ông Thuần thành “chuyện nhỏ”. Tết chưa tới, nhưng vườn giấy của nhà ông đã rực rỡ, bù đắp phần nào nỗi buồn của mùa sứ thất bát.

Xem thêm: Cây mai... biết nói lên sàn TikTok

Ngoài sứ và giấy, quanh nhà ông còn đủ thứ cây trái: táo dây, chanh, ớt, rau ăn hàng ngày. Trồng để ăn, để vui, để khu vườn lúc nào cũng có sinh khí. Thu nhập với ông giờ không còn là áp lực. Mỗi tháng vợ chồng ông chỉ cần vài triệu đủ sống, còn lại là niềm vui được làm đất, chạm cây, nhìn hoa nở. 

Nhìn ông Minh Thuần an nhiên dạo bước giữa bạt ngàn hoa giấy giữa trời trong veo ngày Tháng Chạp bỗng vỡ ra chân lý, chừng nào người ta còn biết yêu cây, yêu hoa, thì chừng đó, cuộc đời vẫn còn nở bông.