Miễn phí sách giáo khoa toàn quốc vào năm 2029
Sách giáo khoa (SGK) sẽ không còn là nỗi lo tài chính mỗi dịp đầu năm học. Với dự thảo Nghị định mới nhất từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, một hệ thống "thư viện dùng chung" quy mô lớn sẽ được thiết lập, đảm bảo mọi học sinh đều có quyền tiếp cận tri thức bằng ngân sách nhà nước, từ năm 2029.
Từ sở hữu cá nhân sang tài sản chung
Điểm mấu chốt trong dự thảo Nghị định vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) lấy ý kiến là sự thay đổi căn bản trong cách thức tiếp cận SGK. Thay vì hỗ trợ bằng tiền mặt hoặc phát sách trực tiếp cho học sinh, Nhà nước sẽ chuyển sang mô hình "mượn – trả" thông qua hệ thống thư viện.
Theo đó, ngân sách nhà nước sẽ đầu tư mua sắm toàn bộ danh mục SGK (bao gồm cả sách in và sách chữ nổi Braille) để trang bị cho các cơ sở giáo dục. Học sinh và giáo viên sẽ được mượn sử dụng trong suốt năm học và hoàn trả sau khi kết thúc chương trình để luân chuyển cho các khóa sau.
Đây được xem là giải pháp "nhắm trúng hai đích": Vừa giảm áp lực kinh tế cho phụ huynh, vừa giải quyết triệt để tình trạng lãng phí sách giáo khoa cũ mỗi năm – một vấn đề nhức nhối trong dư luận suốt nhiều thập kỷ qua.
Lộ trình 2029 và những ưu tiên đặc biệt
Dự thảo xác định mốc thời gian năm học 2029–2030 sẽ là thời điểm chính thức áp dụng miễn phí SGK trên phạm vi toàn quốc. Tuy nhiên, tính linh hoạt được đề cao khi Bộ khuyến khích các địa phương có tiềm lực ngân sách mạnh triển khai sớm hơn lộ trình này.
Các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và các khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, sẽ là những đối tượng đầu tiên được thụ hưởng chính sách.
Bên cạnh đó, mảng Giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQP-AN) cũng có sự thay đổi mạnh mẽ. Từ năm học 2027–2028, người học tại các trường đại học và cơ sở nghề nghiệp sẽ được miễn hoàn toàn học phí và phí giáo trình cho môn học bắt buộc này. Đây là động thái cụ thể hóa Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về việc tạo đột phá trong phát triển giáo dục và đào tạo.
"Bàn tay sắt" đối với trục lợi chính sách
Một phần đáng chú ý của dự thảo là những quy định nghiêm ngặt về quản lý tài sản công. Khi SGK và giáo trình được mua sắm từ ngân sách, chúng chính thức trở thành tài sản của Nhà nước.
Để ngăn chặn các tiêu cực có thể phát sinh, Bộ GD-ĐT đề xuất:
Nghiêm cấm mọi hành vi thu phí trái quy định hoặc cung ứng sách ngoài danh mục thống nhất.
Xử lý hình sự hoặc hành chính đối với các hành vi lập hồ sơ khống, gây thất thoát tài sản công trong quá trình mua sắm và luân chuyển sách.
Cơ chế liên thông: Các thư viện trường học sẽ không hoạt động độc lập mà có sự gắn kết, luân chuyển sách lẫn nhau để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng, tránh tình trạng "nơi thừa, nơi thiếu".
Kỳ vọng về sự công bằng
Việc miễn phí SGK không chỉ đơn thuần là hỗ trợ tài chính, mà còn là bước đi chiến lược để đảm bảo sự công bằng trong giáo dục. Khi mọi học sinh, dù ở thành thị hay vùng sâu vùng xa, đều được cầm trên tay những bộ sách tiêu chuẩn như nhau, rào cản về cơ hội tiếp cận tri thức sẽ dần được xóa bỏ.
Dự thảo hiện đang được công bố rộng rãi trên Cổng thông tin điện tử của Bộ GD-ĐT để lấy ý kiến đóng góp từ nhân dân và các chuyên gia trước khi chính thức ban hành.
