Lão nông U70: Từ ý định 'cho không' gia sản đến kỳ tích rau sạch giữa đất thép

Cú "quay xe" kịp lúc của những người làm thuê

Câu chuyện của ông Út Dũng không bắt đầu bằng những thành công rực rỡ, mà bắt đầu từ một buổi chiều tuyệt vọng nhất trong đời làm nông. Đó là thời điểm sau 3 năm ròng rã thuần hóa đất, tài chính cạn kiệt, nhà đầu tư bỏ chạy để lại khoản nợ hàng trăm triệu đồng. Ông Út Dũng tập hợp nhóm công nhân đã gắn bó 5 năm lại, buông một câu nhẹ tênh mà đau xé lòng: "Thôi giờ tao cho tụi bây luôn cái trại. Tao thỏa mãn ước mơ rau sạch rồi... tao cho tụi bây luôn".

Ông định buông xuôi. Nhưng điều kỳ diệu đã xảy ra ngay tại cái ranh giới sinh tử của sự nghiệp ấy. Nhóm công nhân - những người làm thuê đã không nhận trại rau, cũng chẳng bỏ đi. Họ đáp lại ông chủ vỡ nợ bằng một câu nói rưng rưng tình nghĩa: "Thôi chú, công sức của chú 5 năm nay... giờ để cùng làm, nợ thì để đó". Chẳng những vậy, họ còn làm một việc…động trời: Móc tiền túi, người 200 triệu, người ít hơn, hùn vốn để cùng ông chủ trả nợ và duy trì sản xuất.

Tại sao người làm công dám "đặt cược" cả gia tài vào một ông già đang trắng tay? Câu trả lời nằm ở những thùng nhựa sủi bọt trắng xóa đặt nơi góc vườn mà ông Dũng hay gọi là "phòng thí nghiệm".

"Hữu cơ nhà nghèo" và triết lý của những thùng phế phẩm

Suốt 5 năm, những người thợ ấy đã chứng kiến ông chủ mình lụi cụi đi xin từng phế phẩm nông nghiệp. Ông Dũng không có tiền tấn để mua phân bón nhập ngoại, ông chọn cách làm mà ông gọi vui là "hữu cơ nhà nghèo": tự chế biến tại chỗ, đa nguyên liệu.

Ông Dũng chia sẻ bí quyết với cái giọng rổn rảng, chân chất: "Muốn có Kali thì ra chợ đầu mối xin chuối dạt về băm nhỏ thân cây, ngâm ủ sinh học. Muốn Canxi thì đi gom vỏ trứng, xương động vật. Cần Vitamin B1 thì tận dụng cám gạo, cần Đạm thì ngâm bánh dầu".

Xem thêm:Nông nghiệp hữu cơ: Năng suất ròng là thước đo thực tế

Chính việc tận mắt thấy ông chủ nâng niu từng nguyên liệu tự nhiên, kiên trì với công thức "5 Không" (Không thuốc trừ sâu, không phân hóa học, không chất diệt cỏ, không kích thích tăng trưởng, không biến đổi gen) đã xây dựng nên niềm tin sắt đá của những người làm công nơi đây. Ông Dũng nói về người làm công giọng tự hào: “Họ làm với chú 5 năm nay rồi, không bao giờ làm sai trái. Tất cả đều yêu cái nghề hữu cơ này. Nếu giờ bắt họ phun thuốc hóa học, họ sẽ gây lại mình luôn đó chớ”.

Dùng hoa và gia vị để "đánh giặc"

Làm hữu cơ, sợ nhất là sâu bệnh. Có những lúc nhìn sâu nhảy phá nát vườn rau, ông Dũng muốn trào nước mắt. Nhưng thay vì vớ lấy bình thuốc sâu, cựu cán bộ khuyến nông thành phố này lại chọn cách "nương tựa thiên nhiên".

Tại vườn rau hữu cơ, ông Út Dũng dạy công nhân trồng hoa để dụ ong bướm, bắt kiến vàng thả lên cây trị rệp sáp. Độc đáo hơn, ông trồng gừng, sả để xua đuổi côn trùng.

Triết lý của lão nông “U70” nghe đơn giản mà thấm thía: "Sinh học là phòng ngừa chứ không phải tiêu diệt tận gốc. Mình làm cho côn trùng không dám tới, hoặc không có chỗ trú ẩn, chứ không hủy diệt môi trường sống". Cách làm ấy không chỉ cứu vườn rau mà còn cứu cả sức khỏe của những người trực tiếp sản xuất, khiến họ càng thêm tin yêu con đường ông chọn.

Vị ngọt của rau, vị tình của đất

Sau cơn bĩ cực, trại rau 1ha của ông giờ đây đã cung cấp 60 tấn rau/năm, đạt chuẩn TCVN và đường hoàng bước vào các hệ thống siêu thị. Sau 5 năm kiên trì cải tạo đất và hoàn thiện quy trình canh tác, rau hữu cơ của ông Dũng đã chính thức có mặt tại các hệ thống siêu thị lớn khoảng 3 tháng nay, gồm AEON, Big C, Emart và Co.op Mart. Hiện nay, mô hình sản xuất vận hành theo cơ chế “đặt hàng”: siêu thị yêu cầu loại rau nào, trang trại sẽ lên kế hoạch trồng đúng chủng loại để cung ứng. Trước đó, năm 2021, ông Dũng cũng từng xuất khẩu rau sang thị trường Nhật Bản.

Về giá bán, ông Dũng xác định rõ sản phẩm của mình thuộc phân khúc cao cấp. Theo ông, rau hữu cơ bắt buộc phải có giá cao do quy trình canh tác nghiêm ngặt và chất lượng vượt trội: hàm lượng dinh dưỡng cao, nhiều chất xơ, bảo quản được đến 7 ngày và hương vị đậm.

Xem thêm:Nông nghiệp xanh, tuần hoàn - qua rồi thời thử nghiệm

Dù giá cao hơn rau thông thường, sản phẩm vẫn được thị trường chấp nhận nhờ tiếp cận đúng phân khúc và xây dựng được niềm tin từ người tiêu dùng. Tại các phiên chợ, nhiều khách hàng quen chỉ cần đếm số túi rau rồi thanh toán, không mặc cả, bởi họ hiểu rõ giá trị và tin vào thương hiệu. Theo ông Dũng, hiện giá rau của ông thấp hơn rau hữu cơ cùng loại trên thị trường khoảng 20–30%.

Nhưng với ông Dũng, niềm tự hào không nằm ở những con số, mà nằm ở hương vị thật của nông sản. Ông mô tả rau mình trồng bằng những cảm nhận tinh tế nhất của người sành ăn: "Rau hữu cơ có gân nổi lên, nhiều chất xơ. Cải bẹ xanh ăn vào nồng chảy nước mắt, rau húng quế thơm đúng mùi húng. Đặc biệt, thứ nước luộc rau trong veo, vắt chanh vào làm canh ngọt lừ là minh chứng hùng hồn nhất cho sự sạch sẽ, khác hẳn thứ nước đen xỉn của rau nhiễm hóa chất”. Không cần quảng cáo rầm rộ, ông chọn "thị trường ngách" và tiếp thị bằng... tình làng nghĩa xóm. "Người ăn truyền người kia. Họ ăn thấy ngon, thấy khỏe, họ tự giới thiệu cho người khác. Lời khen của bà con lối xóm còn tin cậy hơn trăm lần quảng cáo".

***

Giờ đây, khi đã "hồi sinh" từ vực thẳm, ông Dũng không giữ nghề cho riêng mình. Ông sẵn sàng mở lớp dạy bà con cách ủ men, xử lý đất. Tâm niệm của lão nông tri điền này vẫn vẹn nguyên sự tử tế: "Chú già rồi, không giữ làm gì. Chú muốn nhân rộng để bà con thoát nghèo làm giàu. Nhưng với một điều kiện: Người học phải thật tâm. Đừng lợi dụng danh nghĩa hữu cơ để trục lợi, làm dối trá".

Câu chuyện của ông Út Dũng giữa đất thép Củ Chi này, nói đi nói lại không mới nhưng chưa từng cũ: Khi bạn đối xử tử tế với đất đai, đất sẽ trả lại màu xanh và khi bạn sống trọn tình với con người, người sẽ trả lại tấm chân tình. Đó chính là thứ "men vi sinh" quý giá nhất mà không phòng thí nghiệm nào bào chế được.