Làng nghề lồng đèn Phú Bình: Thời huy hoàng đã qua

Theo ông Nguyễn Hừng Thịnh - một người thợ ở làng nghề Phú Bình, mọi năm làng nghề hoạt động nhộn nhịp từ ngay sau Tết âm lịch. Năm nay, hầu như thợ “nghỉ ngơi” cho đến tháng 7 mới làm việc trở lại để thăm dò thị trường, mãi những ngày gần sát Trung thu, hoạt động sản xuất mới bắt đầu có chút khởi sắc.

Chị Nguyễn Kim Thu (ngụ tại hẻm số 423 Lạc Long Quận) ngồi bệt trên nền nhà, vừa miệt mài dán giấy kiếng lên chiếc khung tre hình ngôi sao vừa nói: “Từ đầu mùa tới giờ nay mới có đơn hàng nên cả nhà tập trung vào làm. May trời còn thương, chớ tôi đang lo mớ hàng làm từ đầu năm không có ai mua”...

Lồng đèn truyền thống vốn là nghề thủ công với nhiều công đoạn, từ chọn tre, phơi, vót, tạo khung, cắt giấy, dán đèn… mất khá nhiều thời gian để cho ra một sản phẩm. Người giỏi nghề mỗi ngày làm cũng chỉ khoảng trên dưới 100 chiếc lồng đèn loại nhỏ, đơn giản.

Ngày nay không có mấy người trẻ mặn mà với nghề, còn những nghệ nhân lớn tuổi thì già yếu không theo nghề được nữa nên những sản phẩm kỳ công, hoành tráng, hàm lượng kỹ thuật cao đã dần vơi bóng trên các kệ hàng. Chưa kể những sản phẩm đèn kiếng thủ công này cũng đang gặp sự cạnh tranh khốc liệt từ lồng đèn bằng nhựa, sử dụng pin được sản xuất hàng loạt của Trung Quốc.

Chị Loan, một chủ quầy hàng bán lồng đèn trong hẻm số 423 Lạc Long Quận cho biết năm nay, số khách lẻ đến tìm mua lồng đèn rất ít, còn lượng khách sỉ thì đã giảm hơn 30%. “Nếu không nhờ các cơ quan, công sở, trường học… mua đèn Trung thu tặng các cháu nhỏ thì không biết các hộ kinh doanh ở đây có trụ lại được không”.

Là “khách quen” của quầy chị Loan, anh Nguyễn Hùng Dũ, cán bộ UBND phường 05, quận 10 cho biết: “Nhiều năm nay, mỗi dịp trung thu về là tôi liên hệ chị Loan để đặt tầm 250 - 300 cái lồng đèn truyền thống để tặng các cháu thiếu nhi. Mấy năm trước đến đây tôi thấy cũng khá đông khách buôn ra vô, nhưng năm nay vắng hẳn. Chắc do ảnh hưởng của dịch Covid-19...”

Để một địa phương được công nhận có làng nghề truyền thống, ít nhất thì cũng phải quần tụ đông đảo những người làm nghề, sử dụng kỹ thuật làm nghề độc đáo, với các sản phẩm đặc trưng… Nhưng những điều đó hầu như cũng không còn ở làng nghề làm lồng đèn Phú Bình. Giữa mùa Trung thu mà hàng hóa ế ẩm nên không khí các cơ sở sản xuất (chủ yếu nhỏ lẻ) cũng rời rạc.

Em Nguyễn Thị Ngọc Hoa (16 tuổi) tranh thủ lúc được nghỉ học qua nhà dì phụ dán lồng đèn, chia sẻ: “Bây giờ ở đây người ta chủ yếu buôn bán, ít ai còn làm lồng đèn lắm”.

Thật vây, một dãy dài nhà ở khu vực này đã chuyển qua cho thuê mặt bằng hoặc mở hàng quán ăn, hớt tóc, tạp hóa thay vì sản xuất, buôn bán lồng đèn. Nhiều du khách phương xa khá thất vọng khi đến đây để tìm hiểu, khám phá vẻ đẹp làng nghề. Ông Lương Đình Tú - năm nay 55 tuổi cười buồn: “Tui ở đây mấy chục năm rồi, chưa bao giờ tui thấy làng nghề truyền thống làm lồng đèn giấy kiếng gặp khó khăn như lúc này, đặc biệt là năm nay. Có thể là do dịch Covid, nhưng cũng có thể cuộc sống bây giờ đã khác xưa, người ta có nhiều thứ để lo, con nít có nhiều thứ để vui, để giải trí”…

Có lẽ, tên tuổi của làng nghề truyền thống làm lồng đèn giấy kiếng Phú Bình rồi cũng sẽ trôi vào quên lãng.