Khởi nghiệp Xanh từ vỏ sầu riêng đến xương cá ngừ
Vòng bán kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 (năm 2026) khu vực miền Trung và Tây Nguyên vừa chính thức khai mạc tại Đắk Lắk. Sự kiện quy tụ 25 dự án tiêu biểu mang tư duy đột phá, chuyển dịch từ việc khai thác tài nguyên thô sang giải quyết các bài toán hệ thống về rác thải, kinh tế tuần hoàn và sinh kế bền vững.
Ngày 12/9, không gian Bảo tàng Thế giới Cà phê (tỉnh Đắk Lắk) rộn ràng đón các nhà sáng lập trẻ từ các tỉnh, thành như Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Quảng Ngãi và Đà Nẵng quy tụ về tranh tài.
Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 năm nay ghi nhận một bước chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy của thế hệ doanh nông trẻ. Thay vì chỉ tập trung vào một sản phẩm đơn lẻ, họ chủ động nhìn nhận các điểm nghẽn của ngành hàng, từ phụ phẩm nông nghiệp, ô nhiễm môi trường đến hạ tầng số, để tìm ra lời giải mang tính hệ thống.
Không bỏ đi từ vỏ sầu riêng đến xương cá ngừ
Không còn... dẫm đạp thói quen bỏ đi hoặc xử lý thô sơ phụ phẩm gây ô nhiễm, nhiều dự án năm nay đã biến "rác" thành "vàng" nhờ ứng dụng công nghệ cao.
Tiêu biểu tại Đắk Lắk, bài toán ô nhiễm từ vỏ sầu riêng đã tìm thấy lời giải thông qua công nghệ nhiệt phân yếm khí toàn phần. Dự án của nhóm startup địa phương đã khéo léo chuyển hóa phần vỏ sầu riêng bỏ đi thành Biochar (than sinh học), giấm gỗ và phân bón hữu cơ, quay trở lại phục vụ chính sản xuất nông nghiệp.
Tương tự, ở lĩnh vực thủy sản, Upcycling Tunawa do chị Nguyễn Thị Mỹ Huyền đại diện đã ứng dụng công nghệ sinh học để tận thu và gia tăng giá trị cho từ xương cá ngừ. Mô hình này vận hành theo chuẩn kinh tế tuần hoàn không chất thải, tạo ra những sản phẩm thân thiện với môi trường và mở rộng sinh kế cho cộng đồng ven biển.
Đa dạng hóa giải pháp xanh từ nguyên liệu bản địa
Không dừng lại ở nông - thủy sản, bức tranh khởi nghiệp khu vực miền Trung và Tây Nguyên còn ghi nhận những tư duy sáng tạo đầy táo bạo trong việc phát triển vật liệu thay thế và công nghệ số.
Dự án B-ECO khai thác nguồn lá bàng biển phong phú để nghiên cứu và phát triển dòng vật liệu sinh học, hướng tới thay thế hoàn toàn các sản phẩm nhựa dùng một lần. Trong khi đó, DaNo Eco lại tận dụng phần lõi thân cây ngô để sản xuất hạt xốp sinh học thân thiện với môi trường.
Ngành hàng cà phê đón nhận hai cách tiếp cận hoàn toàn khác biệt nhưng bổ trợ cho nhau. Va Eco Roastery tập trung vào công nghệ sản xuất với hệ thống xưởng rang cà phê thông minh không phát thải. Ngược lại, Chợ Cà phê chọn hướng đi số hóa khi phát triển nền tảng hạ tầng số chuyên biệt, giúp minh bạch hóa nguồn gốc và kết nối thị trường hiệu quả cho hạt cà phê Việt.
Không chọn đi thẳng bào sản phẩm, BioLoop mở hướng tiếp cận từ mạng lưới điều phối tuần hoàn. Dự án BioLoop đóng vai trò như một mắt xích kết nối, xây dựng nền tảng điều phối các nguồn phụ phẩm nông nghiệp khác nhau để tái sử dụng làm nguyên liệu đầu vào cho nhiều ngành sản xuất.
Khởi nghiệp Xanh: Tư duy hệ thống và sự dấn thân
Đánh giá về chất lượng mùa giải năm nay, bà Vũ Kim Hạnh -Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao, Giám đốc Trung tâm BSA - nhìn nhận các dự án đã có bước chuyển dịch tư duy rõ rệt. Theo bà, sầu riêng hay cà phê là những mặt hàng xuất khẩu chủ lực, đồng thời cũng đặt ra nhiều thách thức hóc búa về công nghệ chế biến, bài toán chất thải và hạ tầng.
Từ chính quá trình sống, làm việc và quan sát thực tế, các nhóm khởi nghiệp không ngại va chạm để tự nhận diện vấn đề. Họ không đơn thuần bán một sản phẩm, mà đang cung cấp một hệ sinh thái giải pháp gắn liền với chuyển đổi số, giảm phát thải và tạo sinh kế bền vững cho người dân bản địa.
