Khi bản quyền trở thành 'chiếc gậy' đánh chính tác giả
Năm 2021, khi nhạc sĩ Giáng Son đăng lên kênh cá nhân của mình ca khúc Giấc mơ trưa của chị (do ca sĩ Khánh Linh thể hiện), thì bị công ty BH media đánh vi phạm bản quyền. Thực chất, trước đó nghệ sĩ đàn nhị Dương Thùy Anh xin bản phối Giấc mơ trưa của nhạc sĩ Giáng Son để đi diễn. Sau đó, nghệ sĩ Thùy Anh thu hòa tấu đàn nhị Giấc mơ trưa thành CD và được Hồ Gươm Audio Video phát hành, ghi bản quyền thuộc BH Media - đại diện Hồ Gươm Audio Video.
Từ ... bản quyền là của tôi!
Phía BH đưa ra lập luận họ chỉ đánh bản quyền về ghi âm, ghi hình chứ không phải về quyền tác giả (nhạc sĩ Giáng Son). Nhưng, đó lại là bản ghi âm (phát hành 2017) trên cơ sở đã từng “xin bản beat gốc” của nhạc sĩ Giáng Son. Nhưng bản đó, vốn được chính chị phối và phát hành từ năm 2007.
Và BH Media chưa một lần xin phép tác giả của ca khúc và bản phối gốc (là nhạc sĩ Giáng Son). Họ tự cho mình quyền phán quyết từ bản cover đàn nhị để “phong tỏa” mọi bản ghi âm được phát hành trước đó, của đích thân chính chủ.
Tất nhiên, mọi nguồn lợi đến từ các bản ghi âm được phát hành trên mọi nền tảng đều chảy về túi BH Media.
Đến thừa nhận ăn cắp!
Tối 16/5, trên VTV1, sau khi bị khởi tố, ông chủ BH Media Nguyễn Hải Bình đành phải thừa nhận. Rằng “cho tới lúc này, chúng tôi chưa xin phép, trả tiền bản quyền tác giả, vi phạm Luật Sở hữu trí tuệ”.
Một trường hợp tương tự ở bên giới cổ nhạc. Năm 2024, nhạc sĩ - NSND Thanh Hải bị đánh bản quyền với chính “con ruột” của ông là bản đàn Vọng Kim Lang. Bản này ông hợp cùng nhạc sĩ - NSND Văn Giỏi soạn phần tiền tấu từ bản gốc Vọng Kim Lang của nhạc sĩ Hoàng Lê, theo thể bài chòi, tạo sức hút lớn.
Một dấu hỏi đặt ra: chắc hẳn, nhạc sĩ Giáng Son, nhạc sĩ - NSND Thanh Hải đều là hội viên của các hội nghề nghiệp (như Hội Âm nhạc, Sân khấu…)? Vậy, trong trường hợp này, tổ chức hội có thật sự đứng ra nhằm “bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên? Hỗ trợ phát triển nghề nghiệp”? Hoặc “đại diện cho hội viên tham gia giải quyết các tranh chấp, bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của người lao động hoặc các tổ chức thành viên trong quá trình hành nghề”, hay không?
Hay vì ông chủ Nguyễn Hải Bình cũng là đương kim Phó Chủ tịch Hiệp hội Bản quyền Tác giả Việt Nam, nên mọi ngõ ngách đã bị ông ta đón lõng, qua mắt?
Khi bao tâm huyết, chất xám của người nhạc sĩ, nghệ sĩ bị cướp trắng dưới vỏ bọc “bảo vệ bản quyền”, mà BH Media với hành vi xâm phạm tác quyền, bản quyền, những khiếu nại của họ chỉ dừng ở tiếng nói đơn lẻ. Thành bại là điều có thể thấy trước. Một động thái, dù nhỏ, từ phía các hội nghề nghiệp để bảo vệ tính chính danh, quyền lợi chính đáng của hội viên hầu như không thấy.
Còn kẻ cướp trắng mồ hôi, công sức, tác phẩm của người khác để kiếm tiền tỉ thì thản nhiên tuyên bố "Chúng tôi không hề kiện chị Giáng Sol… Cách xử lý đáng lẽ ra cũng rất đơn giản là gỡ khiếu nại ấy đi trong một thao tác” (theo Vietnamnet).
Giờ, trước vòng lao lý thì khuyên “trước khi làm gì liên quan đến sở hữu trí tuệ cũng nên hiểu về luật, xin phép về quyền tác giả".
Hội nghề nghiệp không vô can
Tôi không tin những “ông chủ” của các tên tuổi như BH Media, Lululola Entertainment, Thông Zeo, Mây Lang Thang - Mây Sài Gòn… lại thiếu hiểu biết về luật hay hiểu “rất mơ hồ”. Thậm chí, họ có thể hiểu rất sâu nên biết cách luồn lách mà bất chấp để đoạt cho bằng được lợi nhuận.
Dù muộn nhưng cú “cất vó” lần này ít nhiều đang và sẽ trả lại môi trường hoạt động, sáng tạo lành mạnh, công bằng và văn minh hơn. Điều đó không chỉ cho riêng người sáng tác. Nó còn đặt ra vấn đề trách nhiệm, vai trò nghiêm túc hơn, thiết thực hơn với các tổ chức hội chính trị - xã hội - nghề nghiệp. Đi cùng là tính kiểm soát chặt chẽ hơn đối với tổ chức xã hội - nghề nghiệp tự nguyện. Để không lặp lại việc một ông phó chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền tác giả Việt Nam - như Nguyễn Hải Bình, lại bị bắt vì tội xâm phạm quyền tác giả!
.webp)
