Hợp tác xã và doanh nghiệp nhỏ khó tiếp cận nguồn vốn xanh

Từ bỏ tiếp cận vốn xanh vì thủ tục quá nhiêu khê

Chia sẻ tại hội thảo “Thúc đẩy đầu tư xanh và thị trường tài chính xanh hướng tới mục tiêu Net Zero” do Trung tâm Truyền thông Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) - Bộ TN&MT phối hợp với nhiều cơ quan tổ chức tại TP.HCM ngày 26/11, nhiều chuyên gia cho rằng các doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm phần lớn số lượng doanh nghiệp tại Việt Nam nhưng lại gặp nhiều thách thức khi tiếp cận tài chính xanh.

Mang câu chuyện thực tế của doanh nghiệp tới hội thảo, ông Lê Trung Thông – Giám đốc Lagom Việt Nam (một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thu gom, tái chế bao bì đa lớp và giá trị thấp tại Việt Nam), thẳng thắn chia sẻ về khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn xanh cho phát triển sản xuất xanh và cấu trúc doanh nghiệp.

Theo ông, trong 5 năm khởi nghiệp, Lagom cũng thiếu rất nhiều vốn cho phát triển và hoàn thiện công nghệ. Nhưng những định chế tài chính, cũng như những quy định khắt khe của các tổ chức tài chính khiến Lagom không thể tiếp cận được nguồn vốn xanh.

“Nào là phải có bảo lãnh từ ngân hàng, nào là phải có tài sản thế chấp. Bên cạnh đó để chứng minh được hiệu quả của hoạt động khi mà chúng tôi đang làm những công việc mới mẻ thì rất khó. Tôi cũng tìm hiểu qua dòng vốn xanh của BIDV, nhưng mà họ lại tập trung cho những các dự án như: điện mặt trời, công trình xanh… chứ không có gói cho doanh nghiệp nhỏ. Sau 3 năm theo đuổi dòng vốn xanh không được, chúng tôi quyết định là không vay nữa, mà tự mình bắt đầu thiết kế lại mô hình và bước phát triển của doanh nghiệp để có thể tự phát triển”, ông Thông chia sẻ.

Cũng theo ông Thông, không riêng gì Lagom, mà các doanh nghiệp như đơn vị ông cũng không thể tiếp cận được nguồn vốn xanh. 

Tán đồng với ý kiến ông Thông, các chuyên gia thừa nhận có tình trạng này và cho rằng các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn xanh cho sản xuất, khi phải tuân thủ nhiều tiêu chuẩn khác nhau từ các tổ chức tài chính.

Do đó, cần phải có một bộ tiêu chí chung để các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, có thể dễ dàng tiếp cận. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và doanh nghiệp để xây dựng một hệ thống tài chính xanh hiệu quả.

Tổ chức tín dụng cần thay đổi quan điểm tiếp cận

Nông nghiệp Việt Nam đang từng bước chuyển đổi mô hình sản xuất đáp ứng tăng trưởng và tiêu dùng xanh.

Tuy nhiên, trao đổi bên lề hội thảo với Nông thôn Việt, nhiều chuyên gia cho rằng việc nông dân và các HTX khó mà tiếp cận được nguồn vốn xanh với các tiêu chí và thủ tục nhiêu khê.

Mặc dù có tới gần 50% nguồn vốn tín dụng xanh được dành cho lĩnh vực nông nghiệp, nhưng nó chủ yếu tập trung vào các doanh nghiệp lớn.

TS. Phạm Nguyễn Anh Huy - Giảng viên cao cấp về tài chính ĐH RMIT Việt Nam, Thành viên thường trực Hiệp hội tài chính Hoa Kỳ cho rằng, nếu các tổ chức tín dụng dùng các tiêu chí đánh giá doanh nghiệp như hiện tại thì gần như chỉ có doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp có lợi nhuận rõ ràng mới có thể tiếp cận được với nguồn vốn xanh. Còn như HTX, doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ chắc chắn không có khả năng tiếp cận.

“Các HTX, doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp lớn. Do đó, các gói tín dụng xanh không nên chỉ tập trung vào các doanh nghiệp lớn, mà cần quan tâm đến cả các doanh nghiệp nhỏ trong chuỗi cung ứng để họ. Bởi nếu các HTX, doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ này không đáp ứng được tiêu chí xanh, sẽ rất khó để phát triển nền kinh tế xanh ở Việt Nam”, ông Huy nhận định.

Đồng quan điểm, TS. Lê Duy Bình – Giám đốc Economica Việt Nam cho biết, nông dân gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng xanh do thiếu tài sản thế chấp và tiêu chí phân loại dự án xanh. Đặc biệt, các dự án sản xuất nông nghiệp truyền thống chưa chắc đã được xếp vào dự án xanh lại càng khiến nông dân khó tiếp cận tín dụng xanh.

“Về giải pháp để nông dân tiếp cận tín dụng xanh, tôi cho rằng các tổ chức tín dụng cần đổi mới phương thức cho vay dựa trên đánh giá dự án xanh và dòng tiền thay vì chỉ dựa trên tài sản thế chấp. Đồng thời, cần có sự hỗ trợ, hướng dẫn từ các tổ chức tín dụng để nông dân được phân loại dự án xanh và tiếp cận nguồn vốn tín dụng xanh”, ông Bình nói.