Hệ thống truy xuất nguồn gốc toàn quốc ra mắt: Đâu phải cài app là xong

Với mục tiêu hướng đến một nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch và an toàn, hệ thống này được kỳ vọng sẽ giải quyết những điểm nghẽn cố hữu trong chuỗi giá trị nông sản Việt.

Hệ thống truy xuất: Đằng sau những con số

Có thể hình dung, là tham gia vào đây, có khoảng 9 triệu hộ nông dân và hợp tác xã trên khắp cả nước. Để vận hành khối lượng công việc này, sự phối hợp giữa 19.000 cán bộ quản lý từ trung ương đến địa phương cùng 500 đơn vị cung cấp giải pháp, là yếu tố then chốt. Với hơn 1,5 tỷ sản phẩm cần truy xuất mỗi năm và 28 triệu lô hàng lưu thông, thì đây chính là "bộ xương sống" kỹ thuật số để kiểm soát chất lượng.

Đến nay, nguồn này đã tích hợp thông tin, dữ liệu truy xuất nguồn gốc của trên 18.500 sản phẩm, thuộc 181 nhóm sản phẩm của 170 doanh nghiệp tại 24/34 tỉnh, thành phố.

Tuy nhiên, đằng sau những con số đó là một thực tế sản xuất vô cùng đa dạng. Nơi đó, nhiều thách thức hàng ngày đặt ra cho nông dân không kém phần gay gắt.

Khi guồng này vận hành, tạo ra va chạm trực diện với những thói quen canh tác đã ăn sâu vào tiềm thức qua nhiều thế hệ. Thách thức lớn nhất nằm ở chính tư duy sản xuất. Việc chuyển từ kinh nghiệm truyền miệng sang ghi chép nhật ký điện tử, minh bạch hóa toàn bộ quy trình là một thay đổi rất lớn.

Nếu các quy trình kỹ thuật không được tinh giản, người nông dân sẽ dễ cảm thấy bị ngợp, hoặc coi đây là thủ tục hành chính phát sinh. Nguy cơ nông dân chỉ thực hiện việc truy xuất một cách đối phó, "làm cho có" để đủ điều kiện kinh doanh là hoàn toàn hiện hữu. Điều này sẽ trực tiếp làm giảm đi giá trị và tính trung thực của dữ liệu đầu vào.

Rõ ràng đây không phải là chuyện cài một cái app là xong. Dữ liệu giả là thứ đáng sợ nhất trong quản lý.

Hơn nữa, người nông dân còn đối mặt với bài toán về chi phí hạ tầng như điện thoại thông minh, internet ổn định và khả năng vận hành tài khoản.

Quan trọng hơn, câu hỏi mà họ đặt ra chính là: Tôi làm việc này, tôi có bán được hàng với giá cao hơn không? Nếu hệ thống chỉ được nhìn nhận như công cụ giám sát, mà không đi kèm giải pháp tiếp cận thị trường hay gia tăng lợi nhuận, nông dân sẽ thiếu động lực duy trì.

Do đó, vai trò của gần 19.000 cán bộ quản lý không chỉ là kiểm soát. Họ phải trở thành những người hỗ trợ thực chất để người nông dân không cảm thấy bị bỏ rơi trước "cuộc chơi" chuyển đổi số.

Tạo đơn giản, chứ không phải rào cản

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, với khoảng 200.000 đơn vị, thì cổng trên chính là công cụ để "tự làm mới" mình. Khi thị trường quốc tế như EU, Hoa Kỳ hay Trung Quốc ngày càng siết chặt yêu cầu, việc kết nối vào hệ thống của Bộ NN – MT không còn là lựa chọn, mà là "tấm vé" thông hành bắt buộc. Như cách các doanh nghiệp lớn đã áp dụng, việc số hóa toàn bộ dữ liệu chuỗi sản xuất không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng quy định, mà là nền tảng xây dựng niềm tin tuyệt đối với người tiêu dùng.

Sự kết nối liên ngành giữa Bộ NN – MT, Bộ Công thương và Bộ Y tế trong sơ đồ vận hành, chính là chìa khóa giúp doanh nghiệp thoát khỏi ma trận thủ tục hành chính, hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch. Việc Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh cần đơn giản hóa thủ tục, tránh "hành chính hóa" các điều kiện kỹ thuật đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: nhà nước sẽ đóng vai trò người kiến tạo hạ tầng, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao giá trị thay vì tạo ra rào cản.

Nhìn về lộ trình đến năm 2030, việc triển khai theo hướng "từ trọng tâm đến mở rộng", ưu tiên các nhóm nông sản chủ lực, có rủi ro cao trước khi nhân rộng, cho thấy sự tính toán rất thực tế.

Suy cho cùng, mọi hạ tầng chỉ thực sự "sống" khi được hơi thở của sản xuất thực tế nuôi dưỡng. Sự thành công không đo đếm bằng số lượng tài khoản được cấp, mà bằng giá trị gia tăng người nông dân nhận lại được sau mỗi vụ mùa.

Khi nghĩa vụ truy xuất được chuyển hóa thành quyền lợi kinh tế, khi người dân không còn thấy hệ thống là gánh nặng mà là công cụ để khẳng định giá trị nông sản, đó mới là lúc chúng ta chạm tay vào giấc mơ về một nền nông nghiệp hiện đại và bền vững. Nếu cứ tiếp tục lấy tiêu chuẩn số lượng tài khoản, số sản phẩm được cấp mã làm thước đo thành công, thì chúng ta đang tự ru ngủ mình.