Giải pháp cốt lõi cho trái cây Việt xuất khẩu: Cạnh tranh bằng công nghệ bao bì thông minh, bền vững

Chính từ thách thức mang tính hệ thống này, ngày 12 tháng 12 năm 2025, Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO), Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch (VIAEP), Hiệp hội Bao bì Việt Nam (VINPAS) và Tập đoàn Mỹ Lan đã đồng tổ chức Hội thảo “Cải tiến bao bì và đóng gói trái cây xuất khẩu” tại TP. Hồ Chí Minh.

Bao bì: Từ “lớp áo ngoài" đến giải pháp công nghệ quyết định chất lượng

Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ Chương trình Tiêu chuẩn và Chất lượng Việt Nam (GQSP Việt Nam), do Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) tài trợ, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành trái cây nâng cao khả năng cạnh tranh và tiếp cận thị trường.

Tại hội thảo, các chuyên gia và đại diện tổ chức quốc tế đã thống nhất quan điểm: Bao bì không phải là vật liệu bọc ngoài, mà là một giải pháp công nghệ then chốt trong toàn bộ chuỗi giá trị xuất khẩu.

Trong hành trình dài hàng nghìn cây số, từ vườn đến tay người tiêu dùng toàn cầu, trái cây phải đối mặt với các yếu tố rủi ro không cố định như nhiệt độ, độ ẩm, thời gian vận chuyển, va đập và các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe. Trong bối cảnh đó, bao bì giữ vai trò quyết định trong việc duy trì chất lượng và cảm quan sản phẩm; giảm tổn thất và thất thoát sau thu hoạch; kéo dài thời gian bảo quản; nâng cao sức cạnh tranh và tạo dựng niềm tin thị trường.

Bà Lê Thị Thanh Thảo, Đại diện Quốc gia của UNIDO tại Việt Nam, đặc biệt nhấn mạnh: “Bao bì không phù hợp gây ra lượng phát thải lớn hơn rất nhiều so với bản thân bao bì, do hậu quả của việc lãng phí thực phẩm”.

Xu hướng đổi mới: MAP, Coating và Bộ 5 nguyên tắc thiết kế bao bì

Hội thảo đã đi sâu vào các giải pháp công nghệ tiên tiến đang được thị trường quốc tế áp dụng:

Công nghệ Bao bì Thông minh (MAP) và Lớp phủ (Coating): 

Theo chia sẻ từ bà Đinh Thị Tám, Phó Viện trưởng VIAEP, trong bối cảnh các tiêu chuẩn bảo quản ngày càng khắt khe, các giải pháp công nghệ trở thành cốt lõi:

Bao bì Thông minh MAP (Modified Atmosphere Packaging - Đóng gói Khí quyển Biến đổi): Điều chỉnh thành phần khí bên trong bao bì để làm chậm quá trình hô hấp và lão hóa của trái cây.

Màng phủ từ hợp chất tự nhiên (Edible Coating): Một lớp vật liệu mỏng được phủ lên bề mặt trái cây để kiểm soát sự mất nước, trao đổi khí, và ngăn chặn sự phát triển của vi sinh vật, từ đó kéo dài thời gian bảo quản hiệu quả.

Quản lý Chuỗi lạnh (Cold Chain Management): Phối hợp đồng bộ với bao bì công nghệ để duy trì nhiệt độ tối ưu trong suốt quá trình vận chuyển dài ngày.

Thiết kế bao bì theo chuẩn quốc tế

UNIDO đã giới thiệu Bộ 5 nguyên tắc thiết kế Bbo bì (Save Food Packaging Design Guidelines), dựa trên báo cáo "Xác định nghịch lý lãng phí và thất thoát lương thực" đồng xuất bản với Đại học Wageningen (WUR) và Tổ chức Bao bì Thế giới (WPO). Bộ nguyên tắc này cung cấp cơ sở khoa học để doanh nghiệp định hướng thiết kế bao bì an toàn và bền vững:

Thiết kế để chứa đựng và bảo vệ sản phẩm.

Thiết kế nhằm kéo dài thời gian bảo quản.

Thiết kế hướng tới sự tiện dụng cho người tiêu dùng.

Thiết kế để truyền thông và cung cấp thông tin (ví dụ: truy xuất nguồn gốc).

Cân bằng giữa mục tiêu giảm thất thoát thực phẩm và giảm rác thải bao bì (Bao bì Bền vững).

Cam kết đồng hành thúc đẩy bền vững và giá trị gia tăng

Ông Andri Meier, Phó trưởng ban Hợp tác Phát triển, Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam, khẳng định vai trò của Hội thảo:

“Mặc dù ngành trái cây tươi của Việt Nam đang phát triển năng động, nhưng vẫn phải đối mặt với thất thoát sau thu hoạch cao và mức độ ứng dụng các giải pháp bao bì tiên tiến còn hạn chế. Giải pháp cho những thách thức này chính là tinh thần cốt lõi của hội thảo: tăng cường chia sẻ kiến thức kỹ thuật, trao đổi kinh nghiệm thực tiễn và thúc đẩy những cách tiếp cận đổi mới, bền vững. Thụy Sĩ cam kết đồng hành cùng Việt Nam xây dựng một ngành xuất khẩu nông sản cạnh tranh hơn, bền vững hơn và có giá trị gia tăng cao hơn.”

Hội thảo đã tạo ra diễn đàn kết nối giữa các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp xuất khẩu, nhà bán lẻ, đơn vị logistics và viện nghiên cứu, nhằm xác định những khoảng cách kỹ thuật, giới hạn năng lực và nhận diện cơ hội đổi mới. Mục tiêu cuối cùng là hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam áp dụng các giải pháp đóng gói tiên tiến để đáp ứng yêu cầu thị trường quốc tế và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành.