FAO vinh danh 10 phụ nữ Việt Nam có đóng góp nổi bật cho nông nghiệp nông thôn

Đây là những phụ nữ tiêu biểu trong hệ thống nông nghiệp - thực phẩm và phát triển nông thôn Việt Nam được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) giới thiệu trong "Năm Quốc tế Nữ nông dân 2026".

Những cá nhân được ghi nhận hoạt động ở nhiều lĩnh vực, từ sản xuất, kinh doanh nông nghiệp đến nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, khuyến nông và quản lý nhà nước.

Những phụ nữ tiêu biểu phát triển giá trị nông sản, tạo sinh kế cho cộng đồng

Ở hạng mục doanh nhân, Anh hùng Lao động Thái Hương, Nhà sáng lập, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tập đoàn TH, được ghi nhận với những đóng góp trong phát triển ngành sữa tươi Việt Nam thông qua mô hình chăn nuôi bò sữa ứng dụng công nghệ cao.

Năm 2009, bà Thái Hương khởi xướng dự án chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa tập trung tại Nghệ An với tổng vốn đầu tư 1,2 tỉ USD, đưa công nghệ hiện đại vào quản lý đàn bò, sản xuất nguyên liệu và chế biến sữa theo chuỗi khép kín. Dự án góp phần thúc đẩy ngành sữa trong nước chuyển dịch theo hướng tăng nguồn cung sữa tươi nguyên liệu và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Theo hồ sơ FAO giới thiệu, đến năm 2025, TH chiếm gần 52% thị phần sữa tươi, chế biến hơn một triệu lít sữa mỗi ngày và tạo việc làm cho khoảng 10.000 lao động. Tập đoàn cũng mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm, thúc đẩy các chương trình dinh dưỡng học đường, sản xuất bền vững và giảm phát thải.

Đáng chú ý, mô hình phát triển của TH không chỉ dựa vào các trang trại tập trung quy mô lớn mà còn mở rộng liên kết với nông dân thông qua hợp tác xã chăn nuôi bò sữa công nghệ cao. Cách làm này tạo điều kiện để các hộ chăn nuôi tham gia chuỗi cung ứng, tiếp cận kỹ thuật và tiêu chuẩn sản xuất, từng bước nâng cao giá trị sản phẩm.

Bên cạnh lĩnh vực sữa, bà Thái Hương còn thúc đẩy định hướng phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và khai thác giá trị tài nguyên bản địa. Bà đề xuất kết hợp tri thức truyền thống với công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo và chế biến sâu để nâng cao giá trị nông sản, dược liệu Việt Nam, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô.

Trong lĩnh vực môi trường, năm 2023, hai đơn vị thành viên của TH là Công ty CP Sữa TH và Công ty TNHH Nước tinh khiết Núi Tiên đạt chứng nhận trung hòa carbon theo tiêu chuẩn PAS 2060. Những hoạt động này thể hiện định hướng gắn tăng trưởng sản xuất với sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm tác động đến môi trường.

Cũng trong hạng mục doanh nhân, bà Thạch Thị Chal Thi, nhà sáng lập kiêm Giám đốc Công ty TNHH Trà Vinh Farm (Sokfarm), được ghi nhận với mô hình phát triển sản phẩm từ mật hoa dừa.

Từ nguồn nguyên liệu địa phương, bà xây dựng chuỗi sản xuất hữu cơ liên kết hơn 150 hộ trồng dừa, tạo việc làm cho hơn 300 lao động, chủ yếu là người Khmer và phụ nữ nông thôn. Các sản phẩm Sokfarm hiện có mặt tại hơn 400 điểm bán lẻ trong nước và xuất khẩu sang 11 quốc gia. Mô hình góp phần nâng cao giá trị cây dừa, tạo đầu ra ổn định hơn cho nông dân.

Trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, bà Lâm Ngọc Bảo Hân, nhà sáng lập thương hiệu Gia đình Nhà Cua tại Cà Mau, được vinh danh ở hạng mục nông dân tiêu biểu.

Trên diện tích 8 ha rừng ngập mặn được Nhà nước giao, bà phát triển mô hình nuôi tôm, cua và cá có thể truy xuất nguồn gốc, kết hợp sử dụng than sinh học từ phụ phẩm nông nghiệp nhằm giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường.

Đáng chú ý, bà còn hợp tác với Đại học RMIT nghiên cứu khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nuôi tôm, đồng thời triển khai chương trình nhận nuôi cua trực tuyến, kết nối người tiêu dùng với quá trình sản xuất thủy sản.

Trong lĩnh vực kinh tế hợp tác, bà Nông Thị Thắm, Giám đốc Hợp tác xã Y dược học cổ truyền Yên Thế, được ghi nhận với mô hình liên kết hơn 270 hộ dân sản xuất dược liệu, cây trồng và hoa, góp phần giúp các hộ tăng thu nhập khoảng 20%.

Bên cạnh phát triển sản xuất, bà tham gia đào tạo hơn 450 học viên về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong truyền thông và quản lý sản xuất, trong đó 90% là phụ nữ dân tộc thiểu số. Năm 2026, bà huy động được nguồn tài trợ từ Liên minh châu Âu cho sáng kiến phát triển dược liệu hữu cơ bền vững dưới tán rừng.

Gắn phát triển kinh tế với bảo tồn nghề truyền thống, bà Lương Thị Hạnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Hanhsilk, được ghi nhận với những đóng góp trong khôi phục chuỗi giá trị tơ lụa của làng dệt Nam Cao.

Mô hình hợp tác xã do bà phát triển hỗ trợ hơn 250 hộ thành viên, tạo thu nhập cho gần 1.000 hộ dân và duy trì 700 ha trồng dâu. Hoạt động sản xuất còn gắn với du lịch trải nghiệm, thu hút hơn 10.000 lượt khách quốc tế đến từ trên 50 quốc gia, góp phần đưa nghề dệt truyền thống trở thành nguồn sinh kế cho người dân.

Dấu ấn trong nghiên cứu khoa học và đổi mới công nghệ

Ở lĩnh vực nghiên cứu khoa học, GS.TS Nguyễn Thị Lan, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, được FAO ghi nhận với những đóng góp trong phát triển công nghệ sinh học thú y.

Các công trình nghiên cứu do bà dẫn dắt bao gồm vắc-xin phòng bệnh dịch tả heo châu Phi, bộ kit chẩn đoán nhanh bệnh tai xanh ở lợn và những giải pháp công nghệ sinh học khác. Bà có 159 công bố khoa học, chủ trì 36 đề tài nghiên cứu.

Trên cương vị Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, bà thúc đẩy thành lập 49 nhóm nghiên cứu, mở rộng hợp tác với hơn 100 trường đại học, tổ chức quốc tế và 200 doanh nghiệp trong nước, đồng thời thúc đẩy hình thành 10 doanh nghiệp khởi nguồn từ nghiên cứu nông nghiệp.

Trong lĩnh vực cây trồng, ThS. Đinh Thị Tiếu Oanh, Trưởng Bộ môn Cây công nghiệp, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI), được vinh danh với gần ba thập kỷ nghiên cứu và chọn tạo giống cà phê.

Bà đã tham gia chọn tạo gần 20 giống cà phê được công nhận chính thức, trong đó có giống cà phê vối lai TRS1, cà phê chè THA1 và giống Xanh Lùn. Các giống này góp phần cải thiện năng suất, chất lượng hạt, khả năng kháng bệnh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Bà còn trực tiếp chuyển giao kỹ thuật, đào tạo và hỗ trợ hàng nghìn nông dân trồng cà phê.

Ở lĩnh vực công nghệ năng lượng, bà Nguyễn Phạm Cẩm Tú, đồng sáng lập kiêm Phó Giám đốc Công ty TNHH Năng lượng CAS (CAS Energy), được ghi nhận với sáng kiến phát triển hệ thống AgriSolar, kết hợp năng lượng mặt trời, tự động hóa và mô hình vườn - ao - chuồng truyền thống.

Theo FAO, mô hình đã đạt quy mô 10 MW-ha, sản xuất hơn 1.500 tấn thực phẩm hữu cơ và 15 triệu kWh điện sạch mỗi năm, góp phần cắt giảm hơn 15.000 tấn CO₂ tương đương và tạo hơn 200 việc làm xanh.

Trong lĩnh vực thủy sản, TS Nguyễn Thị Hồng Minh, nguyên Thứ trưởng Bộ Thủy sản, Chủ tịch Hiệp hội Minh bạch Thực phẩm (AFT), được ghi nhận với những đóng góp trong hiện đại hóa ngành xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Bà là người tiên phong xây dựng TraceVerified, nền tảng truy xuất nguồn gốc điện tử sau đó được Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) và Chính phủ Australia áp dụng tại nhiều quốc gia. Bà cũng dẫn dắt nền tảng AFT CONNECT thuộc dự án DEP-ECO do Thụy Sĩ tài trợ, hỗ trợ nâng cao năng lực cho hơn 70 doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ở lĩnh vực khuyến nông, TS Nguyễn Thị Hải, Trưởng phòng Khuyến nông Chăn nuôi và Thú y, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, được vinh danh với những đóng góp trong phát triển chăn nuôi bền vững và hỗ trợ nông dân phục hồi sản xuất sau thiên tai.

Trong năm 2026, bà dẫn dắt triển khai 27 dự án khuyến nông quốc gia về chăn nuôi và thú y, xây dựng 52 mô hình trình diễn, tập huấn cho hơn 4.100 nông dân và cán bộ khuyến nông. Bà còn tham gia triển khai dự án phục hồi sau bão Mirinae, hỗ trợ 2.628 hộ nông dân khôi phục sản xuất, nâng cao khả năng phòng ngừa dịch bệnh và ứng phó với thiên tai.

Khẳng định vai trò phụ nữ trong nông nghiệp

Việc FAO vinh danh 10 phụ nữ Việt Nam cho thấy vai trò của phụ nữ ngày càng được khẳng định trong nhiều lĩnh vực của hệ thống nông nghiệp, thực phẩm.

Những đóng góp này không chỉ nâng cao giá trị nông sản mà còn mở rộng cơ hội việc làm, cải thiện sinh kế và thúc đẩy phát triển nông thôn bền vững.