Doanh thu 1 tỉ/ năm, chưa 'có lời', bàn chi chuyện thuế!
Dù doanh thu tiền tỉ mỗi năm, nhưng thật sự tôi chưa bao giờ “có lời” với đúng nghĩa chữ có lời, bàn chi chuyện thuế!
Cục tiền chia năm xẻ bảy
Tôi là một người bán bún bò ở địa phận xã Xuân Thới Sơn, huyện Hóc Môn cũ. Ngày bán khoảng 70 tô bún với giá trung bình mỗi tô khoảng 40.000 đồng, doanh thu mỗi ngày vào khoảng 2,8 triệu, một tháng khoảng 84 triệu, một năm xấp xỉ 1,080 tỉ đồng. Nếu tính theo mức cũ hay mới, tôi cũng đều là người phải chịu thuế.
Việc đóng thuế là nghĩa vụ, tôi không than.
Nhưng thử nghĩ nha, tôi thuê mặt bằng 10 triệu đồng tháng; tôi, con gái và 1 người phụ việc cùng buôn bán; quán mở cửa từ 6g sáng đến 13 hoặc 14g chiều (tức chúng tôi phải làm từ 5g sáng đến 15g chiều để bày biện và dọn dẹp). Đó là thời gian và con người.
Tiếp đến, chi phí đầu tiên là tiền nguyên liệu: xương, thịt, bún, rau, gia vị…, với quán đông khách như vậy thường chiếm khoảng 50–60% doanh thu. Tính thấp, thôi cũng đã mất khoảng 1–1,2 triệu/ngày. Tiếp theo là tiền thuê mặt bằng 10 triệu/tháng, chia ra mỗi ngày thêm hơn 300.000 đồng. Rồi lương người phụ việc 6 triệu/tháng, tức khoảng 200 ngàn/ngày.
Chưa kể điện nước, gas, khấu hao bàn ghế, tô chén, chi phí phát sinh, hư hao… Nếu cộng hết lại, lợi nhuận thực tế có thể chỉ còn khoảng 700.000/ngày. Một tháng khoảng 21 triệu cho cả 2 mẹ con tôi, nhưng cả hai đều phải làm từ 5 giờ sáng đến chiều. Sau khi bán xong, còn phải đi chợ, bào rau, chuẩn bị nước lèo cho buổi sau… Một năm, gần như chúng tôi không có ngày nghỉ.
Vấn đề nằm ở cách tính thuế!
Tôi không nói riêng chuyện mình, chị Hai, anh Tư của tôi cũng là những hộ kinh doanh ngành tạp hóa ở phường Vĩnh Thông, tỉnh An Giang (TP rạch giá cũ), tình cảnh cũng không khác. Mỗi nhà có hai người phụ nhau buôn bán, cũng có doanh thu xấp xỉ 1,8 đến 2 tỉ/năm mà lợi nhuận thực tế tính ra chỉ 180- 200 triệu/ năm, tức thu nhập mỗi người chỉ hơn 8 triệu đồng/tháng.
Nhiều lần trò chuyện, chúng tôi đều nhận ra vấn đề lớn nhất của câu chuyện thuế hoàn toàn không nằm ở con số 500 triệu hay 1 tỉ đồng, mà nằm ở cách tính thuế. Nếu vẫn đánh trên doanh thu kiểu khoán 500 triệu, 1 tỉ mà không nêu rõ chi phí thực tế, thì những người bán quán như chúng tôi sẽ luôn thấy không công bằng. Bởi rõ ràng như anh chị em chúng tôi vậy, dù doanh thu cao không đồng nghĩa với lợi nhuận cao.
Mấy năm qua, tôi tuân thủ rất nghiêm túc chuyện đóng thuế, nhưng càng ngày càng cảm giác bị tính thuế bất công. Tôi không biết chữ nghĩa nhiều, nhưng tôi biết ai làm ăn có lời thì đóng góp là điều bình thường. Nhưng cần đảm bảo những người buôn bán như chúng tôi đã có mức thu nhập đủ sống, thậm chí có tích lũy một chút.
Cần dựa vào ngành nghề mà quy ra mức thuế!
Ngoài ra, nếu so với người làm công ăn lương, thì rõ ràng cách tính thuế này với chúng tôi cũng có sự “bất công”. Người đi làm có mức giảm trừ gia cảnh rõ ràng. Còn hộ kinh doanh như các anh chị em tôi thì không ai biết kê để xin giảm trừ gia cảnh thế nào. Trong khi thu nhập thực tế của chúng tôi tính ra còn thấp hơn, bởi còn thuê mặt bằng, nhân công… Chưa kể, buôn bán đâu phải lúc nào cũng thu vào chừng đó, nhất là thời buổi bây giờ giá cả cứ đua hàng ngày người đứng bán gánh thêm đủ thứ khổ, kể miết không hết.
Chúng tôi đều hiểu Nhà nước cần thu thuế để có ngân sách hoạt động. Vấn đề không phải là có thu hay không, mà là thu như thế nào cho hợp lý. Khi chính sách hợp lý, người ta sẽ yên tâm làm ăn, khi đủ lớn mạnh thì tự nhiên mọi người sẽ đóng góp nhiều hơn như quy định.
Tôi nghĩ các nhà làm chính sách thuế hãy xem xét cách tính thuế dựa vào ngành nghề. Ví dụ như bán ăn uống, tạp hóa thì lợi nhuận thấp, trong khi một số ngành khác có thể lời cao hơn nhiều. Không thể áp chung 1 mức.
Và quan trọng hơn, theo tôi, cán bộ thuế đừng ngồi bàn giấy nữa. Anh chị nên ghé vào từng hộ kinh doanh, hỗ trợ chúng tôi (những con người đa phần ít chữ) kê khai đầy đủ doanh thu, lao động chính, giúp việc, hoàn cảnh gia đình như con nhỏ, cha mẹ già yếu… để tính ra mức thuế hợp lý, công bằng nhất.
(*) Một chủ hộ kinh doanh ở địa bàn huyện Hóc Môn, TPHCM (cũ)
