Đến Nam Phương Linh Từ, xem người Nam Bộ thờ vua Gia Long

Từ 2009, doanh nhân Đặng Phước Thành (Bảy Thành), dân Lấp Vò, Đồng Tháp khởi dựng Nam Phương Linh Từ, ngay tại quê mình. Đây là công trình duy nhất ở Việt Nam có giá trị độc đáo về nhiều mặt, hoạt động phong phú nhưng lại miễn phí tham quan. 

Cạnh Nam Phương Linh Từ là miếu Đức Cao Hoàng Miếu, thờ vua Gia Long. Miếu nhỏ mà linh thiêng, được tôn kính, giữ gìn hơn 200 năm qua, bất chấp bao biến thiên của thời thế. Cả Nam Bộ, nhiều nơi thờ vua Gia Long; có mấy chục địa danh, tên cây, tên vật... gắn liền Nguyễn Ánh. Từ Diên Khánh, Định Quán, Cần Giờ, Ba Giồng, Ba Tri, Long Ẩn, núi Cấm, cầu Linh Yến, phà Đình Khao, mũi Ông Đội, sông Cổ Chiên, đến lá trung quân, thủy liễu, cá linh, cá cơm…

Theo nghĩa nôm na, Nam Phương Linh Từ là nhà thờ các anh linh phương Nam, có tên gọi đầy đủ là Khu Du lịch Văn hóa phương Nam – Nam Phương Linh Từ. Đây là một địa chỉ không thể bỏ qua khi về Tây Nam Bộ. Được khởi công từ cuối năm 2009 và khánh thành vào dịp kỷ niệm 40 năm ngày hòa bình thống nhất đất nước 30/4/2015.

Xem thêm: Chợ nổi Cái Răng sẽ đi về đâu?

Ngày 7 và 8/3 âm lịch hàng năm là hội lớn của Nam Phương Linh Từ. Ngày 7 là “Lễ hội Tri ân” những người có công khai mở, gìn giữ và xây dựng vùng đất Nam Bộ. Ngày 8 là Lễ giỗ Thủy sư Đô đốc Đặng Nhân Cẩm (1744 - đầu thế kỷ 19), tổ dòng họ Đặng ở phương Nam.

Bất ngờ & ấn tượng

Theo tỉnh lộ 848, qua cầu Cao Lãnh, rẽ trái chừng 6 km là tới Nam Phương Linh Từ. Ngày xưa, đường hẹp, cầu yếu. Ông Bảy Thành đã cho mở đường lớn, cầu lớn để đón xe 45 vào vào tận cổng.Công trình nằm ở vùng Nước Xoáy, xã Long Hưng A, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp với diện tích 8ha. Diện tích này tính ra vẫn quá khiêm tốn so với chùa Bái Đính mới (Ninh Bình) - 80ha; chùa Tam Chúc (Hà Nam) - 144ha; những nơi đang sở hữu nhiều kỷ lục Việt Nam và châu Á.

Điều khác biệt ấn tượng nhất của Nam Phương Linh Từ chính là cái hồn của các công trình. Nơi đây là một quần thể là nhà thờ đúng nghĩa chứ không phải chùa như nhiều người tưởng. Điều này rất khó diễn tả. Chỉ những công trình mà từ chủ nhân đến người thiết kế, đặc biệt là đội ngũ thợ thi công dồn hết tâm huyết và sức lực mới thổi hồn vào mỗi chi tiết như vậy. Quần thể gồm các khối nhà gỗ, kiểu kiến trúc nhà rường truyền thống, cách tân theo phong cách Nam bộ, thực hiện bởi những nghệ nhân tài hoa đến từ cố đô và khắp cả nước.

Không gian Nam Phương Linh Từ được bao bọc bởi 2 cổng tam quan lớn gọi là “Đông - Tây lưỡng môn” với “Thập lục đại trụ”, nối kết bởi 2 trường lang lợp ngói, dài hơn 675m gồm 240 cột gỗ với các hạng mục khác trong quần thể. Mỗi trường lang có lầu là Tàng lâu và Nghinh lâu. Quần thể có sân lễ rộng hơn 2.000m², hơn 20.000m² được dành cho 54 loài hoa và kiểng đặc trưng của mọi miền đất nước, tượng trưng cho khối đại đoàn kết của 54 dân tộc anh em.

Trung tâm quần thể là Nam Phương Linh Từ và Đặng tộc Nam Phương Linh Từ (nhà thờ tộc Đặng ở phương Nam). Mỗi công trình đều gồm 7 gian, 2 chái, có mái hạ và hàng hiên bao quanh với trăm cột. Bên cạnh là Bảo tàng Nam bộ và Bảo tàng Đặng tộc, mỗi bảo tàng có diện tích gần 1.680m², gồm 80 cột, được thiết kế cách điệu với thủy tạ, với vô số hoa súng và sen, 2 loài thủy sinh đặc trưng Nam bộ. Ngoài ra còn những hạng mục khác như Đàn tế Trời (mùa Xuân), Đàn tế Đất (mùa Thu), Cô đàn, am Cô...

Điểm nhấn của quần thể là gỗ căm xẻ đỏ, nhập từ các nước Asean. Ngoài các cửa, kèo, rui, mè...; quần thể có 540 cột gỗ, đường kính lớn nhất là 1m và cao nhất là 8,6m. Ước tính khối lượng gỗ đã sử dụng vào khoảng 7.000m³.

Biết ơn tiền nhân

Ấn tượng nhất với tôi về quần thể không phải là kiến trúc với những phù điêu, câu đối, hoành phi, điển tích... được chạm nổi hoặc chạm lọng (thủng) tinh xảo mà là nội dung bên trong. Tôi đã đứng lặng người trước tượng đồng của 21 danh nhân có công khai mở phương Nam. Nhiều người lâu nay bị những định kiến phủ nhận. Lịch sử và nhân dân luôn công bằng và khách quan trong mọi đánh giá. Trong vòng 200 năm, nhà Nguyễn ở Đàng Trong đã mở rộng gần gấp đôi lãnh thổ Việt Nam trước đó. 

Nhà sử học Dương Trung Quốc, Phó chủ tịch, kiêm Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử Việt Nam; nhà báo Nguyễn Hạnh, Phó tổng biên tập Tạp chí Xưa và Nay đã cùng ban cố vấn bàn bạc, hội thảo, phản biện cân nhắc, trên quan điểm tôn trọng sự thật khách quan của lịch sử trong mối quan hệ đa dạng, phức tạp, nhiều chiều về tiêu chí chọn lựa, về thời điểm tồn tại, sự cống hiến của từng nhân vật để thờ vọng một cách xác đáng nhất.

Lấy mốc thời điểm từ khi mở cõi đến 1975, chia thành 3 lĩnh vực là “Khai mở, Gìn giữ và Làm rạng danh” vùng đất phương Nam. Bước đầu, chọn được 125 nhân vật. Do vậy, Nam Phương Linh Từ thờ từ Nguyễn Huệ - Quang Trung đến các chúa và vua nhà Nguyễn như Chúa Sãi Nguyễn Phước Chu, Nguyễn Ánh - Gia Long; các danh thần: từ Trần Thượng Xuyên, Dương Ngạn Địch, Lê Văn Duyệt, Trương Minh Giảng, Trương Vĩnh Ký, Phan Thanh Giản... đến chức sắc tôn giáo như Sư Thiện Chiếu, Phạm Công Tắc, Huỳnh Phú Sổ... tới các anh hùng liệt sĩ từ 1930 – 1975.

Xem thêm: Huyền thoại về dòng nước thiêng núi Cấm

Khu du lịch Văn hóa phương Nam – Nam Phương Linh Từ còn có nhiều không gian và hoạt động văn hóa đậm chất Nam Bộ như Nhà trưng bày bộ sưu tập nông cụ, hồ sen, các nhà hàng, cuối tuần có buffet bánh dân gian, đường trúc, làng quê miền Tây, trò chơi dưới nước, trải nghiệm làm nông dân vùng sông nước,...

Chủ nhân của Nam Phương Linh Từ, ông Đặng Phước Thành, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Ánh Dương Việt Nam Group (Vinasun Corporation) tâm sự: “Chúng tôi xây dựng quần thể kiến trúc này không nhằm kinh doanh (không bán vé), mà chỉ đơn thuần là để tri ân, thờ cúng và tôn vinh các bậc tiền nhân đã có công khai mở, gìn giữ và phát triển vùng đất phương Nam. Tất cả chúng ta đều là con cháu của các vị ấy...”.

Tấm chân tình của ông, cũng là của dân Nam Bộ, không phải ở số tiền hơn 400 tỉ (2009) bỏ ra cho quần thể mà còn ở cách thể hiện đạo lý “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Biết tin này, nhiều người Việt ở nước ngoài rất phấn khích, bởi đó là dấu ấn văn hóa của việc đổi mới thật sự. Nam Phương Linh Từ là điểm hẹn độc đáo không thể bỏ qua của du khách trong và ngoài nước, là niềm tự hào chính đáng của người dân Nam bộ.

Xem thêm: Đi tìm sự thật giữa bí ẩn Angkor

(*) Chủ tịch Lửa Việt Tours