Đậu tương Mỹ trở lại bàn đàm phán với Trung Quốc?
Cuộc gặp giữa ông Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh được kỳ vọng sẽ giúp nối lại dòng chảy thương mại đậu tương. Nhưng nông dân Mỹ vẫn khó có thể lạc quan. Bắc Kinh đang từng bước giảm phụ thuộc vào nông sản Mỹ. Còn Washington cũng hiểu rằng ‘đình chiến thương mại’ hiện nay chỉ mang tính tạm thời.
Trump: Giọng điệu "thực dụng" hơn
Năm 2017, Chiến lược An ninh Quốc gia đầu tiên dưới thời Tổng thống Donald Trump mô tả Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh. Hơn nữa, là ‘cường quốc xét lại’ đang tìm cách thay thế vai trò của Mỹ tại châu Á.
Nhưng tới bản chiến lược năm 2025, những ngôn từ cứng rắn ấy gần như biến mất. Thay vào đó là các tuyên bố mang tính trung lập hơn, từ phía Mỹ. Họ nhấn mạnh mục tiêu tái cân bằng quan hệ thương mại Mỹ - Trung . Chưa kể, Mỹ còn nêu vấn đề ngăn nguy cơ xung đột quanh câu chuyện Đài Loan.
Ngay cả phần được cho là nhắm trực tiếp vào Trung Quốc cũng không còn nêu đích danh. Diễn ngôn thành: ngăn các ‘đối thủ ngoài bán cầu’ tiếp cận tài sản chiến lược ở Tây Bán cầu. Hay, loại bỏ các công ty nước ngoài xây dựng hạ tầng trong khu vực.
Giới quan sát cho rằng đây, là dấu hiệu cho thấy cách Trump tiếp cận Trung Quốc thực dụng hơn. Không chỉ ở việc lời lẽ dịu đi. Các động thái thực tế từ Washington cũng phần nào cho thấy xu hướng hạ nhiệt. Chính quyền Mỹ đã nới lỏng một phần thuế quan. Đồng thời cho phép nối lại hoạt động bán chip công nghệ cao sang Trung Quốc.
Tuy nhiên, điều này cũng làm dấy lên lo ngại trong phe đối lập chống Trung Quốc tại Mỹ. Ông Matt Pottinger – cựu Phó cố vấn an ninh quốc gia trong nhiệm kỳ đầu của Trump từng cảnh báo. Đó là việc bán chip sẽ giúp Trung Quốc ‘tăng tốc hiện đại hóa quân đội’.
Đậu tương tiếp tục là ‘con bài chiến lược’
Trong các cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, nông dân Mỹ thuộc nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.
Năm ngoái, Mỹ áp thuế 100% lên hàng hóa Trung Quốc. Bắc Kinh đã ngừng mua đậu tương Mỹ trong nhiều tháng. Theo phân tích của The Economist, nông nghiệp là lĩnh vực bị tác động nặng nhất bởi các đòn trả đũa thương mại của Trung Quốc.
Đến mùa thu năm ngoái, hai bên đồng ý hạ nhiệt căng thẳng. Trung Quốc nối lại nhập khẩu đậu tương, còn Mỹ giảm thuế. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng đây mới là một lệnh đình chiến, chưa phải hòa giải thực sự.
Ngày 14/5 vừa qua, ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình có cuộc gặp tại Bắc Kinh. Và vấn đề đậu tương tiếp tục được đặt lên bàn nghị sự.
Trung Quốc còn muốn Mỹ tiếp tục giảm thuế và đảm bảo vận tải qua eo biển Hormuz. Ngược lại, Washington quan tâm tới nguồn cung đất hiếm và kiểm soát các tiền chất fentanyl.
Với Trump, việc Trung Quốc tiếp tục mua đậu tương là tín hiệu chính trị tích cực cho nông dân. Bởi, nông dân Mỹ là một lực lượng cử tri quan trọng của ông.
Bắc Kinh vẫn âm thầm chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất
Dù bầu không khí trước thềm hội nghị có phần tích cực hơn, nhưng căng thẳng Mỹ - Trung chưa hề biến mất. Ngay trước cuộc gặp thượng đỉnh, Bắc Kinh đã liên tiếp phát đi những tín hiệu cứng rắn. Trung Quốc yêu cầu Meta hủy thương vụ mua startup AI Manus trị giá 2 tỷ USD.
Mỹ áp lệnh trừng phạt với 5 nhà máy lọc dầu nhỏ của Trung Quốc vì nhập dầu Iran. Bắc Kinh ngay lập tức đáp trả. Họ kích hoạt quy định chống trừng phạt. Cho phép các doanh nghiệp Trung Quốc kiện những tổ chức tuân thủ lệnh cấm vận của Mỹ.
Theo Lingling Wei - phóng viên Wall Street Journal được đánh giá có mạng lưới nguồn tin sâu rộng về Trung Quốc, giới lãnh đạo Bắc Kinh tin rằng họ đã tìm ra cách “quản lý” ông Trump. Đó là thông qua chiến thuật kéo dài thời gian và leo thang có kiểm soát. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng việc này không dễ. Ông Trump khó chấp nhận việc bị xem là người có thể bị điều khiển. Vì thế, nguy cơ căng thẳng tái bùng phát sau hội nghị vẫn còn hiện hữu.
Trung Quốc muốn giảm phụ thuộc vào đậu tương Mỹ
Điều đáng chú ý là trong lúc nối lại nhập khẩu từ Mỹ, Trung Quốc vẫn âm thầm tái cấu trúc chuỗi cung ứng nông sản của mình. Bắc Kinh đang tăng cường mua đậu tương Brazil. Đầu tư hạ tầng logistics để hỗ trợ xuất khẩu từ quốc gia Nam Mỹ này. Đồng thời Trung Quốc phát triển các loại thức ăn chăn nuôi lên men. Vì nó sẽ giảm nhu cầu sử dụng đậu tương. Nói cách khác, Trung Quốc đang chuẩn bị cho khả năng quan hệ thương mại với Mỹ tiếp tục bất ổn trong dài hạn.
Điều đó cũng buộc nông dân Mỹ phải thay đổi tư duy. Dù thị trường Trung Quốc vẫn rất quan trọng, họ cần mở rộng mạnh hơn sang các thị trường khác. Tất cả nhằm để tránh phụ thuộc quá lớn vào Bắc Kinh.
Bởi cũng giống như Trung Quốc muốn thoát phụ thuộc vào đậu tương Mỹ, nông dân Mỹ giờ đây cũng phải học cách... sống. Đó là không quá lệ thuộc vào thị trường Trung Quốc.
