'Cửa sáng' cho xuất khẩu gạo đầu năm 2026: Philippines chính thức mở kho

  Mở cửa đi kèm kiểm soát chặt

Cục Cây trồng (BPI) thuộc Bộ Nông nghiệp Philippines đã ban hành hướng dẫn chi tiết cho việc nối lại hoạt động nhập khẩu:

Mốc thời gian: Chính thức nhập khẩu từ ngày 1-1-2026. Doanh nghiệp có thể đăng ký giấy phép vệ sinh và kiểm dịch thực vật (SPSIC) ngay từ lúc này.

Thời gian giao hàng: Siết chặt trong vòng 60 ngày kể từ khi cấp phép. Nếu hàng cập cảng trễ, lô hàng sẽ bị trả ngược về nước xuất khẩu.

Xem thêm Thủ tướng: Mua tạm trữ, mở rộng thị trường, nâng tầm giá trị gạo Việt

Kiểm soát chất lượng: Áp dụng kiểm tra 100% tại cảng Zamboanga và Tacloban; kiểm tra ngẫu nhiên tại 15 cửa khẩu còn lại trong danh mục 17 cảng được chỉ định.

Quyết định tạm dừng nhập khẩu của Philippines từ 1-9-2025 (kéo dài đến hết năm) đã giáng một đòn mạnh vào ngành gạo Việt Nam:

Kim ngạch: Tính đến giữa tháng 12-2025, giá trị xuất khẩu đạt 3,923 tỉ đô la Mỹ, giảm tới 28,76% so với cùng kỳ.

Sản lượng: Đạt gần 7,7 triệu tấn, giảm 12,7%. Việc thị trường chiếm 40% thị phần đóng cửa đã khiến giá gạo xuất khẩu của Việt Nam chịu áp lực giảm sâu trong suốt quý 4-2025.

  Dự báo xu hướng giá gạo và thị trường năm 2026

Dựa trên các động thái chính sách mới, xu hướng thị trường gạo trong quý 1-2026 được dự báo sẽ có những biến động đáng chú ý:

Giá gạo xuất khẩu sẽ phục hồi nhanh trong tháng 1: Việc Philippines mở cửa trùng với thời điểm nước này cần bổ sung gấp nguồn dự trữ quốc gia đang cạn kiệt. Nhu cầu mua lớn và tập trung vào đầu tháng 1-2026 sẽ tạo lực đẩy kéo giá gạo 5% tấm và gạo thơm của Việt Nam tăng trở lại sau thời gian dài trầm lắng.

Áp lực từ vụ Đông Xuân: Tuy nhiên, đà tăng giá có thể bị kìm hãm khi Việt Nam bước vào vụ thu hoạch Đông Xuân (vụ lớn nhất năm) từ tháng 2. Nguồn cung dồi dào từ trong nước sẽ đối đầu với chính sách thuế linh hoạt mới của Philippines (dao động từ 15% - 35%). Nếu Philippines nâng thuế để bảo hộ nông dân nội địa như dự kiến, biên lợi nhuận của doanh nghiệp Việt sẽ bị thu hẹp.

Xem thêm Gạo Việt Nam lao dốc: Philippines siết nhập khẩu, giá trị xuất khẩu giảm gần 28%

Cạnh tranh khốc liệt: Thái Lan và Ấn Độ cũng sẽ tận dụng thời điểm Philippines mở cửa để đẩy mạnh xả hàng tồn kho. Điều này khiến giá gạo thế giới khó có thể "phi mã" mà sẽ duy trì ở mức ổn định quanh ngưỡng 450 - 500 USD/tấn tùy chủng loại.

Rủi ro ngắn hạn: Với quy định chỉ cho phép nhập khẩu mạnh trong tháng 1 và có khả năng lại tạm dừng từ tháng 2 đến tháng 4 để bảo vệ vụ mùa nội địa của Philippines, các doanh nghiệp Việt Nam cần đẩy nhanh tiến độ ký kết và giao hàng ngay trong tháng 1 để tránh rủi ro đọng hàng hoặc bị trả về.

 Việc Philippines mở cửa trở lại là tín hiệu "phá băng" quan trọng. Tuy nhiên, với cơ chế kiểm soát 100% tại một số cảng và chính sách thuế biến động, doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần thận trọng trong việc đàm phán giá và đặc biệt lưu ý thời hạn giao hàng 60 ngày để tối ưu hóa cơ hội trong giai đoạn đầu năm 2026.