Cô gái Huế và gói gia vị 'bún bò 5 sao' duy nhất xứ cố đô

Tôi gặp Kim Hằng vào một ngày mưa xứ Huế. Cô gái sinh năm 1993, giọng nói ngọt ngào, khuôn mặt thanh tú toát lên vẻ đẹp nghị lực, kể tôi nghe câu chuyện về một gói gia vị Huế mà cô đã mất nhiều năm để hoàn thiện.

Gói gia vị 150g ấy sau đó trở thành sản phẩm OCOP 5 sao đầu tiên của Huế.

50 lần thử đóng gói vị Huế

Ý tưởng về một gói gia vị hoàn chỉnh cho món bún bò Huế được Kim Hằng ấp ủ từ những năm còn là sinh viên tại Hà Nội. Khi đó, Hằng mở một nhà hàng món trứ danh của cố đô giữa khu phố cổ. Cô trực tiếp nấu nướng, phục vụ và nghe phản hồi của thực khách.

Hôm đó cũng là một ngày mưa, rồi Kim Hằng bất chợt nghĩ đến, tại sao không làm một sản phẩm tiện dụng hơn để đưa hương vị món ăn đặc trưng xứ sông Hương núi Ngự vượt khỏi ra những căn bếp truyền thống?.

Sau khi tốt nghiệp, Hằng trở về quê, cùng các cộng sự thành lập Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại YesHue để tiếp tục nghiên cứu.

Không có công thức nào được chốt ngay từ đầu. Hằng tự bỏ tiền mua nguyên liệu, nấu từng nồi bún, mời khách dùng thử rồi ghi nhận từng nhận xét. Những điểm được nhiều người đồng tình được giữ lại, những điểm chưa ổn tiếp tục điều chỉnh.

Ít ai biết rằng, công thức đã trải qua khoảng 50 lần thay đổi trước khi sản phẩm hiện nay được hoàn thiện.

“Bún bò muốn đi xa thì không thể chỉ dựa vào việc có một đầu bếp Huế đứng bếp. Hương vị ấy phải được chuẩn hóa thành sản phẩm để người ở bất cứ đâu cũng có thể tiếp cận và tự nấu”, Kim Hằng chia sẻ.

Do vậy, gói gia vị không có tham vọng thay thế toàn bộ nguyên liệu của một nồi bún bò truyền thống. Người nấu vẫn chuẩn bị bún, thịt bò, giò, rau sống và các nguyên liệu khác. Phần gia vị đảm nhận khâu khó nhất là tạo nền hương vị cho nước dùng.

Với chị Hiền Nguyễn, một người nội trợ ở đây, điều đáng chú ý nằm ở chỗ gói gia vị này giữ được cái vị quen thuộc của một nồi bún, nhưng rút ngắn đáng kể công đoạn chuẩn bị.

“Bún bò Huế nấu ngon thì phải có thời gian. Gói gia vị này không thay được một nồi nước dùng ninh xương kéo dài hàng giờ đồng hồ, nhưng với những hôm bận rộn, có sẵn nó trong bếp cũng tiện”, chị Hiền nói.

Vì sao một gói gia vị được 5 sao?

OCOP 5 sao được đánh giá theo hệ thống tiêu chí cấp quốc gia, không chỉ dựa vào chất lượng hay hương vị. Các tiêu chí bao quát sản phẩm, năng lực của chủ thể, yếu tố cộng đồng và địa phương, tiếp thị, câu chuyện sản phẩm, chất lượng, tiêu chuẩn quản lý và khả năng đáp ứng thị trường.

Với “Gia vị hoàn chỉnh - Bún Bò Huế”, Công ty TNHH Sản xuất và Thương mại YesHue phải hoàn thiện đồng bộ những yêu cầu đó để sản phẩm vừa giữ được đặc trưng lâu nay, vừa có khả năng sản xuất, thương mại hóa và tiếp cận thị trường rộng hơn.

Tôi hỏi, nếu chọn một giá trị cốt lõi cho sản phẩm, nó là gì? “Tính bản địa”, Kim Hằng nói.

Sản phẩm được phát triển từ chính món bún bò Huế, với những nguyên liệu tạo nên hương vị đặc trưng như mắm ruốc, sả tím, rồi được chuẩn hóa thành một sản phẩm tiện dụng, có thể sản xuất ở quy mô lớn.

Cũng lời Kim Hằng, rằng “điều chúng tôi muốn giữ xuyên suốt là khi sản phẩm đi càng xa thì người tiêu dùng càng nhận diện rõ hơn hương vị và câu chuyện của Huế”.

Tháng 6/2024, “Gia vị hoàn chỉnh - Bún Bò Huế” được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia, trở thành sản phẩm 5 sao đầu tiên của Huế. Trước đó, sản phẩm này đã từng đoạt giải Nhất cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tỉnh Thừa Thiên - Huế năm 2017 và giải Nhất Cuộc thi Tìm kiếm tài năng khởi nghiệp sáng tạo vùng Bắc Trung Bộ - TECHFST 2018.

Ông Lê Văn Anh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Huế, cho rằng việc một sản phẩm đặc trưng của địa phương đạt OCOP 5 sao cho thấy yêu cầu của chương trình không dừng ở câu chuyện sản phẩm ngon hay có bản sắc, mà còn đòi hỏi chủ thể phải đáp ứng các tiêu chuẩn về sản xuất, chất lượng và thị trường.

Theo ông Anh, đây cũng là hướng để các sản phẩm đặc trưng của địa phương đi từ lợi thế bản địa đến khả năng cạnh tranh trên thị trường rộng hơn.

Từ căn bếp quê nhà đến thị trường xuyên biên giới

Sau khi hoàn thiện, gia vị bún bò Huế của YesHue được bán thông qua nhiều kênh phân phối, trong đó có các hệ thống bán lẻ như Vin Mart, GO!, AEON Mall, Co.opmart, Bách Hoá Xanh và các sàn thương mại điện tử Shopee, TikTok Shop, Lazada.

Sản phẩm cũng được đưa đi quảng bá, thử nghiệm tại một số thị trường ngoài Việt Nam, trong đó nhiều quốc gia có đông người gốc Việt sinh sống Mỹ, Pháp, Nhật…. Tại các chương trình này người tiêu dùng được nấu thử và phản hồi trực tiếp về sản phẩm.

Không dừng ở đó, YesHue tiếp tục phát triển các sản phẩm theo hướng tiện lợi, hiện đại như ly bún bò Huế ăn liền, bánh canh, cà phê muối, gia vị phở, gia vị bún chay Huế, các sản phẩm mắm và nhiều dòng gia vị khác.

“Sự tiện lợi là giá trị sản phẩm mang đến, nhưng mục tiêu lớn hơn của chúng tôi là đưa hương vị Huế đi xa bằng một sản phẩm dễ sử dụng và có khả năng tiếp cận nhiều thị trường”, chị Hằng nói.

Từ một món ăn cần người nấu am hiểu khẩu vị Huế, hương vị bún bò được đóng lại trong gói 150g. Đó có lẽ là thay đổi lớn nhất mà Kim Hằng muốn làm với món ăn này.