Chiến dịch 100 ngày thực hiện Nghị quyết 57: Bộ máy cần gì để cất cánh? | KỲ 1
Dưới sức ép từ những mục tiêu lớn của Nghị quyết 57 và chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ, ngành Nông nghiệp và Môi trường đang bước vào cuộc "tổng tiến công" với chiến dịch 100 ngày thực hiện nghị quyết trên.
Ngoài áp lực tiến độ, đây là "bài thi" khắc nghiệt nhất để đo lường năng lực thực thi, khả năng làm chủ công nghệ và bản lĩnh gỡ bỏ những "điểm nghẽn" thể chế tồn tại dai dẳng. Tính đến hết quý 2/2026, thời điểm "bản lề" của chiến dịch, câu hỏi đặt ra là: Sau 100 ngày, diện mạo của bộ máy sẽ thay đổi thực chất, hay tất cả chỉ dừng lại ở những con số báo cáo khô khan trên giấy?
Loạt bài của Nông Thôn Việt sẽ góp thêm góc nhìn để làm rõ nghịch lý giữa khát vọng vươn mình và quán tính cũ kỹ. Từ đó chỉ ra những "mạch sống" cần thiết để nền nông nghiệp thực sự cất cánh.
Kỳ 1: Tại sao bộ máy đối mặt với áp lực chồng chất
Kỳ 2: “Nghịch lý” giữa tham vọng và hạ tầng
Kỳ 3: Bài toán về sự bền vững
KỲ 1: Tại sao bộ máy đối mặt với áp lực chồng chất?
Tại sao giữa bối cảnh chính sách đã có độ "thấm", các đạo luật lớn đã được ban hành, nhưng sự vận hành thực tế vẫn rơi vào tình trạng dồn ứ? Câu trả lời không nằm ở năng lực chuyên môn. Mà những ràng buộc cũ kỹ từ tư duy quản lý cùng nỗi sợ trách nhiệm đang âm thầm làm tê liệt bộ máy.
Khi thời hạn trở thành bài toán sinh tồn của chính sách
Những đạo luật mang tính kiến tạo như Luật Đất đai, Luật Môi trường hay Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo không tác động khu biệt trong từng lĩnh vực. Chúng là “cột sống” định hình tương lai của một quốc gia đang khát vọng thay đổi mạnh mẽ.
Nhưng, thực tế đang thay đổi từng giây. Trong khi đó, bộ máy soạn thảo lại đang chậm chạp một cách đáng báo động. Hạn chót đã định. Thời gian không còn cho những lần đẩy qua đẩy lại, "chờ văn bản hướng dẫn" lòng vòng.
Chiến dịch 100 ngày thực hiện Nghị quyết 57 là một phép thử bản lĩnh thực thi. Đây là một cuộc “tổng duyệt” năng lực của toàn hệ thống, trước yêu cầu thay đổi căn bản về tư duy quản trị: chuyển từ tư duy “xin - cho” sang “phục vụ - kiến tạo”.
Di sản của tư duy 'an toàn là trên hết'
Có 122 nhiệm vụ ngành NN&MT vẫn đang trong giai đoạn triển khai ngay trước thềm cuối năm. Nhìn vào con số đó, dư luận có quyền đặt câu hỏi. Tại sao bộ máy lại lâm vào tình trạng dồn ứ, chất chồng như vậy?
Nguyên nhân không nằm ở năng lực chuyên môn của đội ngũ. Nó nằm ở những điểm nghẽn cố hữu của tư duy quản lý cũ kỹ. Đây là thứ di sản của một thời kỳ bao cấp mà đúng quy trình quan trọng hơn đúng thực tế.
Hiện tượng “trên nóng, dưới lạnh” đang là rào cản lớn nhất. Chính sách ở cấp trung ương rất quyết liệt, nhưng khi về đến khâu thực thi ở cấp cơ sở lại chững lại. Mới đây, một cán bộ ở cơ sở ở Đà Nẵng cho biết, hoàn toàn có thể đưa ra hàng chục lý do để từ chối hoặc trì hoãn một dự án. Đó là quy định chưa có hướng dẫn. Đó là quy định kia đang chồng chéo với luật cũ. Hoặc, làm đúng thời điểm này, nếu sau này thanh tra vào cuộc, soi lại sai, thì sao? Chưa nói, một người ở xã, phường phải ôm việc cho 6 người nếu so với trước đây, thì trời đất nào làm cho kịp?
Đây là sự tê liệt vì nỗi sợ sai, sợ trách nhiệm, là quá tải công việc, là hệ quả của việc chúng ta chưa có một "tấm lá chắn" pháp lý đủ an toàn cho những cán bộ dám đột phá. Nếu không sớm trưng dụng lá chắn pháp lý, thì khó lòng đạt mục tiêu phát triển.
Cái giá của sự chậm trễ và hệ lụy từ những văn bản vội vã
Công việc chất đống không chỉ tạo áp lực lên nhân sự. Mà còn là rủi ro lớn đối với chất lượng văn bản.
Trong 100 ngày này, áp lực hoàn thành KPI có thể dẫn đến các hệ lụy: văn bản được soạn thảo vội vã, thiếu ý kiến thực chất từ những người chịu tác động trực tiếp... Một văn bản luật được ban hành nhanh nhưng không sống được trong thực tế sẽ là một sự lãng phí khủng khiếp. Nó thậm chí có thể làm trầm trọng hơn những điểm nghẽn cũ.
Chúng ta đang chạy đua với thời gian. Nếu không đúng hướng, càng chạy nhanh càng đi xa mục tiêu.
Đừng để 100 ngày thành 'chạy hình thức'
Chiến dịch 100 ngày mà Chính phủ phát động là "liều thuốc kích thích" cần thiết. Nhưng liệu nó có đủ mạnh để chữa trị 'căn bệnh trầm kha' này?
Sự chỉ đạo quyết liệt từ trung ương là kim chỉ nam. Nhưng nó chỉ phát huy tác dụng khi mỗi mắt xích trong bộ máy hiểu rằng: Trách nhiệm không chỉ là tránh rủi ro, mà là tạo ra giá trị.
Ở đây, không cách nào khác, là ngành NN&MT cần một sự chuyển dịch căn bản. Đó là đi từ quản trị dựa trên đầu mục công việc, sang tư duy quản trị dựa trên kết quả thực tế.
Câu hỏi cuối cùng đặt ra là bao nhiêu rào cản đã thực sự được dỡ bỏ? Để doanh nghiệp, nông dân tiếp cận được nguồn lực đất đai, nguồn lực biển đảo? Sự quyết liệt của cấp cao nhất cần được chuyển hóa thành sự an tâm cho cấp thực thi, bằng các cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm rõ ràng hơn.
Sau 100 ngày, thời gian sẽ trả lời liệu chúng ta đã thực sự thay đổi tư duy, hay chỉ đơn thuần là hoàn thành xong một thời hạn đầy áp lực. Mọi sự chuyển mình thực chất đều bắt đầu từ việc nhìn thẳng vào sự thật, ngay cả khi sự thật đó không hề dễ nghe.
