Chanh leo: Bứt phá mạnh mẽ, hướng tới xuất khẩu tỷ đô

Tăng trưởng ngoạn mục và vị thế toàn cầu

 Từ mức 20 triệu USD năm 2015, giá trị xuất khẩu chanh leo đã tăng vọt lên 222,5 triệu USD vào năm 2023 và đạt hơn 202 triệu USD chỉ trong 10 tháng đầu năm 2025.

 Cơ hội tiếp tục mở ra, khi quy mô thị trường chanh leo toàn cầu được dự báo đạt khoảng 4,8 tỷ USD vào năm 2025, với các sản phẩm chế biến và đông lạnh chiếm tỷ trọng lớn.

 Cả nước hiện có khoảng 12.600 ha chanh leo, sản lượng trên 178.500 tấn. Tây Nguyên là vùng sản xuất chính, chiếm hơn 88% diện tích, với Gia Lai dẫn đầu.

 Việc được phép xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc từ tháng 7/2022 đã tạo đà tiêu thụ và nâng cao giá trị đáng kể.

Chiến lược chinh phục thị trường khó tính

Giá bán chanh leo tại các thị trường EU, Mỹ, Nhật Bản luôn ở mức cao, nhưng đi kèm là hàng loạt rào cản kỹ thuật chặt chẽ. Để thâm nhập sâu vào các thị trường này, việc tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng, an toàn thực phẩm, và truy xuất nguồn gốc là bắt buộc.

Thị trường EU là một trong những nơi định giá cao nhất cho nông sản chất lượng, nhưng cũng áp đặt các quy định khắt khe nhất, đặc biệt về:

Kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (MRLs): EU có danh sách các hoạt chất được phép sử dụng với giới hạn rất thấp. Đây là rào cản kỹ thuật lớn nhất mà chanh leo Việt Nam phải vượt qua.

An toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc: Việc chứng minh nguồn gốc rõ ràng và quy trình sản xuất an toàn là yêu cầu bắt buộc.

Tiêu chuẩn GlobalGAP: “Hộ chiếu” quốc tế

Để đạt được chứng nhận GlobalGAP – được xem là "hộ chiếu" để nông sản Việt Nam thâm nhập các thị trường khó tính như EU, Mỹ, Nhật Bản – sản xuất chanh leo cần tuân thủ nghiêm ngặt bốn yêu cầu cốt lõi.

 Đầu tiên là truy xuất nguồn gốc, đòi hỏi phải có sự ghi chép chi tiết và minh bạch toàn bộ quy trình từ khâu gieo trồng ban đầu cho đến khi thu hoạch sản phẩm. Tiếp theo, tiêu chí về An toàn thực phẩm là yếu tố then chốt, tập trung vào việc kiểm soát chặt chẽ dư lượng hóa chất cấm hoặc vượt ngưỡng, đồng thời phòng ngừa mọi nguy cơ ô nhiễm trong suốt quá trình sản xuất. Bên cạnh chất lượng sản phẩm, GlobalGAP còn chú trọng đến khía cạnh xã hội, cụ thể là sức khỏe và an toàn lao động, nhằm đảm bảo môi trường làm việc an toàn, công bằng cho người lao động. Cuối cùng, tiêu chí bảo vệ môi trường yêu cầu phải áp dụng các biện pháp quản lý bền vững tài nguyên, bao gồm bảo tồn nguồn nước, đất đai và duy trì đa dạng sinh học trong vùng sản xuất. Việc đáp ứng đầy đủ và nghiêm túc các yêu cầu này là nền tảng để chanh leo Việt Nam xây dựng thương hiệu uy tín và bền vững trên thị trường quốc tế.

Liên kết và chuẩn hoá

Để giải quyết các nút thắt và đáp ứng yêu cầu quốc tế, liên kết chuỗi giá trị được xác định là chìa khóa.

Cấu trúc liên kết: Củng cố mô hình “doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân”, hướng tới mô hình “5 nhà” (Nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân và ngân hàng) để tối ưu hóa sản xuất và tiếp cận thị trường.

Chuẩn hóa vùng trồng: Phát triển vùng nguyên liệu đồng nhất, quy mô lớn (tối thiểu 10 ha/mã số vùng trồng theo quy định Trung Quốc), và có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Kiểm soát chất lượng giống: Xây dựng bộ tiêu chuẩn quốc gia về giống chanh leo sạch bệnh và áp dụng hệ thống nhà lưới 3 cấp để đảm bảo chất lượng và hạn chế dịch hại ngay từ đầu.

Đầu tư công nghệ: Chuẩn hóa quy trình canh tác theo VietGAP, GlobalGAP và tăng cường chuyển đổi số trong quản lý vùng trồng. Song song đó, đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng thương hiệu để tăng giá trị.

Với đà tăng trưởng mạnh mẽ và chiến lược chuẩn hóa, liên kết chuỗi rõ ràng, ngành chanh leo Việt Nam hoàn toàn có thể vượt qua các rào cản kỹ thuật khắt khe, tận dụng hiệu quả cơ hội thị trường để vươn tầm trở thành ngành hàng tỷ đô, củng cố vị thế nông sản quốc gia trên bản đồ thế giới.