Cả tuổi thanh xuân ‘mắc kẹt’ ở dự án nông nghiệp vùng Soi Chợ
Khó hình dung người phụ nữ trước mặt tôi đã đi qua hơn hai thập niên gắn bó với một dự án nông nghiệp ở vùng Soi Chợ, nơi những vấn đề pháp lý đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
Khát vọng trên vùng đất hoang Soi Chợ
Tôi gặp lại bà, người phụ nữ đơn thân nhưng tinh thần thì chẳng đơn độc chút nào. Vẫn dáng vẻ xông xáo ấy, vẫn sự mạnh mẽ của người luôn có việc để làm, có điều để nghĩ và những dự định chưa chịu dừng lại.
Khó hình dung người phụ nữ trước mặt tôi đã đi qua hơn hai thập niên gắn bó với một dự án nông nghiệp ở Soi Chợ, phường Đông Giang, thành phố Đông Hà (nay thuộc phường Đông Hà, tỉnh Quảng Trị), nơi những vấn đề pháp lý đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm.
“Ngày tôi về mảnh đất này, chưa có một con đường nào để đi vào khu dự án. Xung quanh chỉ toàn lăng mộ, nhà dân cách xa gần một cây số. Đường Thanh niên khi ấy cũng chưa có đường nhựa, dọc đường chỉ thưa thớt được vài nhà”, bà Nguyễn Thị Phương Chi nhớ lại.
Soi Chợ ngày ấy là vùng đất hoang hóa, cỏ rác mọc đầy, mỗi năm có đến bốn tháng chìm trong nước lụt. Bà tìm đến với mong muốn phát triển kinh tế trên vùng đất này, từ sản xuất rau, hoa, chăn nuôi đến mô hình trang trại kết hợp dịch vụ sinh thái nông nghiệp.
Để hiện thực hóa dự định, bà phải bỏ tiền mở rộng hồ, xây dựng nhà cửa, đắp đất đá nâng cao mặt bằng để vượt lũ. Những khoản đầu tư nối tiếp nhau, trong khi mưa bão và các vướng mắc trong quá trình triển khai luôn đặt dự án trước nhiều khó khăn.
Thời gian như bóng câu, từ cô gái trẻ với những nhiệt huyết năm nào, giờ đây bà đã là người phụ nữ trung niên hằn dấu thời gian.
“Cả một tuổi thanh xuân nằm lại ở đây”, bà nói.
Với bà, Soi Chợ không còn đơn thuần là một khu đất thuê để làm kinh tế, mà là nơi ghi dấu những năm tháng tuổi trẻ, tiền bạc, công sức và khát vọng gây dựng một cơ nghiệp.
Những vướng mắc kéo dài
Nhưng đời không như là mơ, những vướng mắc pháp lý kéo dài khiến dự án dang dở. Theo hồ sơ do phía dự án cung cấp, dự án “Xây dựng vùng chuyên canh sản xuất rau - hoa - lợn cá tập trung” tại vùng Soi Chợ được thị xã Đông Hà phê duyệt lần đầu ngày 16/5/2004, sau đó phê duyệt lần thứ hai vào ngày 4/3/2008.
Trong giai đoạn từ năm 2004 đến 2008, ông Trần Khương Đằng trực tiếp ký hợp đồng thuê đất với HTX Đông Giang 1.
Sau đó, dự án được chuyển giao cho Công ty CP Dinh dưỡng Trường Sanh. Ngày 1/7/2010, HTX Dịch vụ sản xuất nông nghiệp Đông Giang 1 ký hợp đồng cho thuê đất số 03/HĐ-HTX với doanh nghiệp này.
Qua quá trình chuyển nhượng cổ phần và dự án, bà Nguyễn Thị Phương Chi trở thành người thực hiện dự án hiện nay. Bên cạnh dự án chuyên canh nông nghiệp còn có dự án “Phát triển kinh tế trang trại Soi Chợ kết hợp kinh doanh dịch vụ sinh thái nông nghiệp An Hoa Viên”.
Ngày 7/6/2017, UBND TP Đông Hà tiếp tục có Công văn số 978/UBND-PKT liên quan đến dự án.
Qua hơn 20 năm, dự án trải qua nhiều chủ thể và giai đoạn quản lý. Cùng với đó là các hợp đồng, hồ sơ và văn bản được hình thành theo từng thời kỳ. Tuy nhiên, những vấn đề liên quan đến nguồn gốc đất, hợp đồng thuê đất và thủ tục pháp lý vẫn còn những điểm cần làm rõ.
Theo bà Chi, trong hợp đồng thuê đất và biên bản kiểm tra thực địa ban đầu không thể hiện phần diện tích đất công ích 5%. Tuy nhiên, trong một số hồ sơ, văn bản trả lời từ năm 2017 trở đi, phần diện tích này lại được xác định là đất công ích 5%.
Phía dự án đề nghị đối chiếu hồ sơ gốc, đặc biệt là hồ sơ phê duyệt năm 2004, để làm rõ căn cứ xác định diện tích đất qua các thời kỳ. Bà Chi cho biết đã nhiều lần đề nghị sao lục hồ sơ nhưng chưa được cung cấp đầy đủ.
Một vấn đề khác là cơ sở pháp lý và thẩm quyền của HTX Đông Giang 1 khi ký hợp đồng cho thuê đất. Sau quá trình thuê đất, hợp đồng giữa HTX và phía dự án được chấm dứt, kéo theo những câu hỏi liên quan đến quyền, nghĩa vụ của các bên và quá trình xử lý vụ việc.
Chính những vướng mắc kéo dài đã ảnh hưởng đến quá trình đầu tư, kinh doanh. Bà Chi cho biết đã bỏ vốn, vay vốn và hình thành tài sản trên đất, đồng thời cho rằng việc dự án kéo dài gây thiệt hại về tài sản và nguồn vốn.
Nhưng điều quan trọng hơn với người thực hiện dự án Soi Chợ hôm nay không chỉ là những khoản tiền đã đầu tư, mà còn là sự bất định về tương lai: tiếp tục hay dừng lại, tài sản đã hình thành sẽ được xử lý ra sao và dự án còn cơ hội triển khai hay không?.
“Điều tôi mong muốn là chính quyền ủng hộ tôi từ mọi mặt, từ pháp lý về đất đai cũng như những chính sách ưu đãi mà Nhà nước đã ban hành, ủng hộ dự án tiếp tục thực hiện, trở thành mảnh đất xanh, một khu sinh thái giữa trung tâm phường Đông Hà”, bà bày tỏ.
Nhưng ai cũng hiểu rằng mong muốn ấy cần được xem xét trên cơ sở pháp luật, quy hoạch và các điều kiện sử dụng đất. Nếu dự án đủ điều kiện tiếp tục, người thực hiện cần được hướng dẫn rõ ràng. Còn nếu không, cũng cần có câu trả lời cụ thể để xử lý tài sản và nguồn vốn đã đầu tư.
Tôi nhìn người phụ nữ vẫn giữ vẻ xông xáo như ngày nào, rồi nghĩ đến Soi Chợ của hơn 20 năm trước. Vùng đất hoang hóa mà bà từng đặt kỳ vọng sẽ trở thành một khu sản xuất nông nghiệp, sinh thái.
Từ những ngày đầu khai phá đến hiện tại là một chặng đường dài, với tiền bạc, công sức, những tổn thất do thiên tai và cả những dự định chưa thành. Câu chuyện của bà vì thế không chỉ là chuyện một dự án vướng mắc pháp lý, mà còn là hành trình của một người phụ nữ đã dành phần lớn tuổi thanh xuân để theo đuổi một kế hoạch làm ăn.
Trên hành trình đó, có những buồn vui, những chông gai và cả những kỳ vọng đong đầy phía trước.
Kết luận đã có, con đường phía trước vẫn cần làm rõ
Mới đây, UBND tỉnh Quảng Trị đã ban hành kết luận đối với các nội dung tố cáo của bà Nguyễn Thị Phương Chi với các cơ quan liên quan đến dự án tại vùng Soi Chợ.
Theo kết luận, các nội dung tố cáo liên quan đến việc giao đất, cho thuê đất, xác định phần diện tích đất công ích 5%, việc HTX Đông Giang 1 ký hợp đồng cho thuê đất, đơn phương chấm dứt hợp đồng và một số nội dung liên quan được xác định là không có cơ sở.
Tuy nhiên, UBND tỉnh yêu cầu rà soát, đối chiếu hiện trạng quy hoạch; nếu đủ điều kiện thì lập phương án cho thuê đất theo quy định pháp luật. Kết luận đồng thời yêu cầu kiểm điểm các tổ chức, cá nhân liên quan trong quá trình quản lý, thực hiện thủ tục và giải quyết vụ việc.
