Bạch mai 300 tuổi ở Vĩnh Long được vinh danh 'Thiên niên cổ mộc'
Cây bạch mai cổ thụ hơn 300 năm tuổi tại đình Phú Tự, phường Phú Khương, tỉnh Vĩnh Long vừa được xác lập kỷ lục Việt Nam với danh hiệu “Thiên niên cổ mộc”. Hai cây khế và thị hơn 200 năm tuổi trong khuôn viên đình cũng được công nhận là Cây Di sản Việt Nam.
Sáng 15/9, UBND phường Phú Khương, tỉnh Vĩnh Long tổ chức lễ công bố xác lập kỷ lục Việt Nam đối với cây bạch mai 300 tuổi tại đình Phú Tự. Dịp này, địa phương cũng đón nhận bằng công nhận Cây Di sản Việt Nam đối với cây khế và cây thị hơn 200 năm tuổi cùng sinh trưởng tại đình.
Việc xác lập các kỷ lục không chỉ ghi nhận giá trị của những cây cổ thụ đặc biệt. Đây còn là dịp nhắc nhớ câu chuyện về một vùng đất có lịch sử khai phá lâu đời. Những thân cây đã đứng đó qua nhiều thế hệ. Chúng chứng kiến sự đổi thay của làng quê và đời sống của cộng đồng.
Phát biểu tại buổi lễ, PGS-TS Phùng Chí Sỹ, Phó chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam, cho rằng việc công nhận cây thị và cây khế có ý nghĩa trong bảo tồn đa dạng sinh học và cảnh quan môi trường. Quan trọng hơn, đó là sự trân trọng đối với những thế hệ tiền nhân đã trồng, chăm sóc và gìn giữ cây cổ thụ cho hôm nay. Đối với đình Phú Tự, lần công nhận này càng có ý nghĩa đặc biệt.
Ông cho biết, năm 2014, ông từng đến nơi đây để công bố và trao bằng Cây Di sản Việt Nam cho cây bạch mai. Sau 12 năm, ông tiếp tục trở lại để trao bằng cho cây thị và cây khế: "Chính sự quan tâm của chính quyền và người dân địa phương giúp những cây cổ thụ tiếp tục được bảo tồn"- ông khẳng định.
Bạch mai 300 tuổi - “thần Mai” giữa vùng đất mở cõi
Đình Phú Tự gắn với quá trình khai phá vùng đất Phú Khương ngày nay. Theo tư liệu địa phương, từ khoảng giữa thế kỷ 18, người dân đã đến đây khai phá, sinh sống và lập nghiệp.
Ngôi đình thờ Thành hoàng bổn cảnh. Đình được xây dựng và phong sắc vào năm 1910. Đình Phú Tự và cây bạch mai cổ thụ từng được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh, thuộc loại hình kiến trúc nghệ thuật và tín ngưỡng dân gian.
Cây bạch mai nằm phía trước đình. Phía sau là cây khế và cây thị hơn 200 năm tuổi. Qua thời gian, ba cây cổ thụ trở thành một phần không thể tách rời của không gian đình.
Cây bạch mai đình Phú Tự được xem là một trong những cây bạch mai cổ hiếm hoi còn lại ở Nam Bộ. Cây có thân lớn và rất nhiều thân phụ và hoa trắng ngà với nhị vàng. Mỗi năm, cây chỉ nở hoa vào mùa xuân và hương hoa rất thơm
Đặc biệt, cây bạch mai được người dân gọi là “Thần Mai”. Đây không phải loại mai trắng thường gặp, mà là loài mai cổ được nhiều tài liệu xưa nhắc đến. Trong Gia Định thành thông chí, Trịnh Hoài Đức từng mô tả một loài Nam Mai có thân cỗi, hoa trắng và hương thơm đặc biệt.
Điều khiến người dân quanh vùng đặc biệt trân trọng, là vì loài bạch mai này rất khó nhân giống. Từng có nhiều người đem cây về trồng ở nơi khác nhưng không thành công. Từ đó, những câu chuyện về sự linh thiêng của cây dần được lưu truyền.
Cây bạch mai chứng nhân của lịch sử
Cây bạch mai không chỉ là một cổ thụ. Cây còn được xem như một chứng nhân của lịch sử địa phương.
Sau khi thôn Phú Tự được triều đình nhà Nguyễn công nhận vào năm 1808, người dân dựng đình bên cạnh cây cổ thụ. Qua những lần trùng tu, cây dần trở thành một phần quan trọng trong không gian kiến trúc của đình.
Đáng chú ý là dấu tích của chiến tranh vẫn còn trên thân cây. Năm 1968, trong một trận đánh lớn, khu vực đình Phú Tự hứng chịu bom đạn. Hai quả bom rơi cạnh gốc bạch mai, làm cây ngã mất 12 thân lớn. Tuy nhiên, cây không chết. Những chồi mới tiếp tục mọc lên. Cây lại xanh tốt và tồn tại cho đến hôm nay. Câu chuyện ấy càng làm tăng giá trị tinh thần của cây trong đời sống người dân. Với nhiều thế hệ, bạch mai không chỉ là một loài cây quý. Đó còn là biểu tượng của sức sống và sự bền bỉ.
Mỗi mùa hoa nở, người dân địa phương lại tìm về đình. Hoa bạch mai được hứng lấy, phơi khô và làm thành những phần lộc dành cho khách thập phương. Hoa cũng được dùng để pha trà. Một số người còn ngâm hoa với rượu theo cách truyền thống.
