Bà Trần Thị Hồng Lan: "VINGA là của tất cả chúng ta"

Thưa bà, chỉ sau vài tháng kể từ lễ ra mắt, Mạng lưới Đổi mới Sáng tạo Nông nghiệp Xanh Việt Nam - VINGA đã thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ doanh nghiệp, chuyên gia và cộng đồng đổi mới sáng tạo. Điều gì tạo nên sức hút đặc biệt này?

Bà Trần Thị Hồng Lan: Tôi cho rằng sức hút ấy xuất phát từ nhu cầu thực tiễn. Nông nghiệp Việt Nam đang đi qua giai đoạn mà những mô hình sản xuất truyền thống phải đối diện với biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên, yêu cầu thị trường quốc tế ngày càng chặt chẽ. Chúng ta buộc phải tìm kiếm con đường mới: nông nghiệp xanh, tuần hoàn và dựa trên tiến bộ khoa học – công nghệ.

VINGA ra đời không phải để trở thành một tổ chức hành chính, mà là một không gian kết nối mở, nơi mọi người có thể chia sẻ sáng kiến, công nghệ, mô hình sản xuất, bài học hay thậm chí là những thất bại để cùng nhau tiến bộ. Tính chất tự nguyện, phi lợi nhuận, minh bạch và tinh thần cộng đồng đã khiến VINGA được đón nhận rộng rãi. Hoạt động của mạng lưới cũng bám sát định hướng đổi mới sáng tạo quốc gia theo Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 71/NQ-CP, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn.

Buổi họp mặt đầu tiên ngày 19/10/2025 được xem là dấu ấn quan trọng, mở đầu chuỗi hoạt động của VINGA. Bà ấn tượng nhất điều gì từ cuộc gặp đó?

Không chỉ là ấn tượng mà điều khiến tôi xúc động nhất là sự háo hức và chủ động kết nối của các thành viên. Chúng tôi không phải thúc ép hay gợi mở quá nhiều – mọi người tự tìm đến nhau. Một bên có giải pháp máy chế biến cà phê, bên khác làm phân sinh học, nhóm khác phát triển vật liệu tái chế hay các thiết bị môi trường… và họ lập tức chủ động kết nối, trao đổi, gửi số liên lạc.

Điều đó chứng minh rằng nhu cầu hợp tác là có thật, và VINGA chỉ đơn giản là tạo ra một chiếc “cầu nối” đúng thời điểm. Ngay sau buổi họp, trang Zalo của VINGA liên tục cập nhật thông tin: hội thảo, tài liệu kỹ thuật, bài học quốc tế… Mọi thứ rất tự nhiên, đúng tinh thần một cộng đồng đổi mới sáng tạo.

Như bà nói, VINGA mới chỉ bắt đầu. Vậy trong giai đoạn này, đâu sẽ là ưu tiên trọng tâm?

Trong giai đoạn đầu tiên này, chúng tôi tập trung vào bốn nhóm việc chính: Thứ nhất, hoàn thiện điều lệ, nguyên tắc vận hành để trình Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn – cơ quan chủ quản – bảo đảm mạng lưới hoạt động bài bản, minh bạch và hiệu quả. Thứ hai, thiết lập hệ thống kết nối thông tin: nền tảng chia sẻ tri thức, cơ sở dữ liệu công nghệ xanh, danh mục chuyên gia – doanh nghiệp – hợp tác xã, để mọi thành viên có thể tìm nhau một cách dễ dàng. Thứ ba, tổ chức các hoạt động đào tạo, hội thảo, mentoring cho startup và hợp tác xã. Thứ tư, thúc đẩy hợp tác thử nghiệm mô hình – như thỏa thuận chiến lược với Bioway Organic trong 3 năm để thí điểm phân bón hữu cơ, quy trình Biochar, giảm phát thải carbon, phát triển chuỗi giá trị gắn nhãn “VINGA Green”. Ngoài ra, trong thời gian qua, VINGA cũng thực hiện được một số mô hình tiêu biểu đang thu hút sự quan tâm của cộng đồng gồm: Mô hình kinh tế tuần hoàn Biochar Bình Định do Công ty BiFa triển khai; Mô hình phát triển dược liệu hữu cơ của Hợp tác xã Dược liệu Hữu cơ; Chuỗi giá trị thủy sản tuần hoàn do Công ty VietnamFood (VNF) phát triển… Và các giải pháp cơ khí – thiết bị phục vụ chuỗi cà phê sạch, xanh do Công ty Cơ khí Vina Nha Trang phát triển… Những mô hình này phản ánh sự đa dạng của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mà VINGA đang kết nối. Tất cả vẫn còn khiêm tốn, nhưng đó là những bước đầu cần thiết.

Xem  thêm: Thành lập Mạng lưới đổi mới sáng tạo nông nghiệp xanh Việt Nam (Vinga)

Với vai trò Chủ tịch VINGA và cũng là Phó Chủ tịch – Tổng Thư ký Tổng hội NN&PTNT Việt Nam, bà đánh giá thế nào về tiềm năng của VINGA trong hệ sinh thái nông nghiệp?

Tôi tin rằng tiềm năng rất lớn. Bởi VINGA được hình thành trên ba trụ cột: Trí tuệ của chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam ở trong nước và nước ngoài; Nguồn lực công nghệ từ doanh nghiệp, startup, các tổ chức quốc tế cùng nhu cầu thực tiễn từ nông dân và các địa phương. Khi ba trụ cột này gặp nhau, chúng ta có thể tạo ra những mô hình mới – thông minh hơn, xanh hơn và bền vững hơn. Đặc biệt, Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã và luôn đồng hành, bảo trợ để VINGA hoạt động đúng pháp luật, minh bạch và thống nhất, giúp mạng lưới có nền tảng vững vàng để phát triển lâu dài. Dù vậy, tôi luôn nhấn mạnh: VINGA không phải “giải pháp tất cả trong một”. Chúng tôi chỉ đóng vai trò khơi thông, kết nối đúng người với đúng nhu cầu. Phần còn lại phụ thuộc vào nỗ lực của từng thành viên.

Chỉ trong thời gian ngắn, VINGA đã kết nối được hàng trăm thành viên. Điều đó phản ánh điều gì?

Điều đó cho thấy doanh nghiệp Việt Nam thực sự khát khao đổi mới. Khi Vietnamfood, Bioway… và các đơn vị khác lựa chọn VINGA, tôi nghĩ, họ kỳ vọng tìm thấy một hệ sinh thái hỗ trợ, không chỉ về công nghệ mà còn về thị trường, đào tạo và liên kết chuỗi giá trị. Mạng lưới không hứa hẹn điều gì quá lớn lao ở giai đoạn này. Nhưng chúng tôi có thể tạo môi trường để doanh nghiệp “tự phát triển nhanh hơn”: được nghe các mô hình thành công, được tiếp cận chuyên gia, được tham gia hội thảo quốc tế, được thử nghiệm mô hình mới cùng nhau. Đây là giá trị mà doanh nghiệp đang tìm kiếm.

Được biết, trong giai đoạn 2025 - 2030, VINGA đặt mục tiêu kết nối 500 cá nhân, 100 tổ chức, tổ chức tối thiểu 10 sự kiện mỗi năm và triển khai nhiều dự án công nghệ xanh. Theo bà, điều gì sẽ quyết định thành công?

Thật sự, VINGA thành công hay không phụ thuộc vào ba yếu tố: Một là, sự tham gia thật sự của các thành viên. Mạng lưới chỉ mạnh khi các thành viên chủ động đóng góp tri thức, chia sẻ cơ hội và hợp tác với nhau. Hai là, tính minh bạch. Mạng lưới hoạt động phi lợi nhuận, không con dấu riêng, không thu phí - vậy nên tất cả phải minh bạch: cách ra quyết định, cách chọn dự án, cách tổ chức sự kiện. Ba là, sự đồng hành của các cơ quan quản lý. Chúng tôi cần sự ủng hộ về chuyên môn, chính sách và nguồn lực hỗ trợ từ các bộ, ngành, địa phương. Điều này sẽ giúp lan tỏa mô hình và đưa công nghệ xanh vào thực tiễn nhanh hơn. Nếu ba yếu tố này được đảm bảo, VINGA có thể trở thành điểm hội tụ đổi mới sáng tạo của nông nghiệp Việt Nam trong thập kỷ tới.

Bà kỳ vọng gì ở VINGA trong vòng 10 năm tới?

Tôi mong ước VINGA: Có những mô hình nông nghiệp xanh rõ ràng, có thể nhân rộng. Có những doanh nghiệp nhờ VINGA mà trưởng thành, mở rộng thị trường. Có những hợp tác xã và nông dân được nâng cao năng lực, tiếp cận công nghệ mới. Có những kết nối quốc tế giúp nông nghiệp Việt Nam hội nhập tốt hơn. Trong thời gian tới, việc tăng cường hợp tác quốc tế, đặc biệt với Hàn Quốc, EU... và các tổ chức đổi mới sáng tạo, sẽ mở ra nhiều cơ hội mới cho doanh nghiệp và các địa phương. Xa hơn, đến năm 2035, chúng tôi mong VINGA trở thành một địa chỉ uy tín, nơi người ta nghĩ tới đầu tiên khi nói về đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp Việt Nam.

Cuối cùng, bà có muốn gửi gắm điều gì tới các thành viên của VINGA?

Tôi chỉ muốn nói: VINGA là của tất cả chúng ta. Sức mạnh của mạng lưới không nằm ở Ban điều phối hay Chủ tịch, mà nằm ở từng chuyên gia, từng doanh nghiệp, từng nông dân đang tạo ra giá trị mỗi ngày. Nếu mỗi thành viên chia sẻ thêm một sáng kiến, kết nối thêm một đối tác, đưa vào thực tiễn thêm một mô hình… thì chúng ta sẽ tạo ra một làn sóng xanh thực sự. Tôi tin vào điều đó, và tôi tin vào cộng đồng VINGA.

Xin cảm ơn bà về cuộc trao đổi ý nghĩa này. Chúc VINGA tiếp tục lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo và đóng góp hiệu quả cho hoạt động Tổng hội Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Việt Nam vì nền nông nghiệp xanh – bền vững của Việt Nam. 

Xem thêm: Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp tham gia Mạng lưới Nông nghiệp xanh VinGa