2 tháng, hơn 12.000 con heo bị tiêu hủy: Lỗ hổng an toàn sinh học lơ lửng!
Mặc dù tổng đàn heo và gia cầm cả nước ghi nhận mức tăng trưởng dương trong 2 tháng đầu năm 2026, song sự bùng phát của dịch tả heo châu Phi (DTLCP) tại 23 tỉnh thành và áp lực chi phí đầu vào đang đặt ra những thách thức lớn cho bài toán tái đàn bền vững.
Phục hồi diện rộng nhưng thiếu đồng đều
Theo báo cáo mới nhất từ Bộ NN-MT, tính đến cuối tháng 2-2026, ngành chăn nuôi heo đã bắt đầu nhịp độ hồi phục sau đợt tiêu thụ cao điểm Tết Bính Ngọ. Tổng đàn heo cả nước ước tăng 1,58% so với cùng kỳ năm trước.
Đáng chú ý, sự tăng trưởng này chủ yếu tập trung ở các thủ phủ chăn nuôi công nghiệp và các địa phương kiểm soát tốt an toàn sinh học. Cụ thể, Gia Lai dẫn đầu với mức tăng 9,4%, tiếp theo là Lâm Đồng (7,5%) và TPHCM (3,8%). Sự dịch chuyển từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang mô hình trang trại quy mô lớn (farm) đang giúp các địa phương này duy trì đà tăng trưởng ổn định bất chấp biến động thời tiết.
Ở phân khúc gia cầm, tốc độ quay vòng vốn nhanh và chu kỳ nuôi ngắn đã giúp tổng đàn tăng 1,9%. Trong đó, Nghệ An và Thanh Hóa là hai điểm sáng với mức tăng ấn tượng lần lượt là 7,4% và 5,8%.
Nghịch lý chi phí và lợi nhuận
Dù số lượng đàn tăng, nhưng biên lợi nhuận của người chăn nuôi đang bị thu hẹp bởi hai gọng kìm.
Chi phí đầu vào duy trì mức cao: Giá thức ăn chăn nuôi (chiếm 65-70% giá thành) vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt đáng kể do phụ thuộc nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Đối với chăn nuôi trâu bò, tình hình còn khó khăn hơn khi giá tiêu thụ thiếu ổn định, dẫn đến tâm lý thu hẹp sản xuất (đàn trâu giảm 4,4%, đàn bò giảm 2,1%).
Rủi ro tài chính từ dịch bệnh: Từ đầu năm đến nay, cả nước đã phải tiêu hủy gần 12.700 con heo do DTLCP. Với 225 ổ dịch tại 23 tỉnh, thành, tổn thất kinh tế không chỉ nằm ở giá trị con giống mà còn là chi phí trống chuồng và xử lý môi trường sau dịch.
Việc tái đàn hiện nay chỉ thực sự hiệu quả đối với các doanh nghiệp có chuỗi liên kết giá trị từ con giống đến bàn ăn. Các hộ nhỏ lẻ đang đối mặt với rủi ro "mất trắng" nếu không tham gia vào các tổ hợp tác hoặc liên kết với doanh nghiệp lớn để đảm bảo đầu ra.
Cảnh báo lỗ hổng an toàn sinh học
Tình trạng dịch bệnh xảy ra chủ yếu ở các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ cho thấy những lỗ hổng lớn về kỹ thuật phòng dịch.
Tâm lý chủ quan với vắc-xin: Phần lớn các ổ dịch xảy ra tại các đàn chưa được tiêm phòng đầy đủ hoặc sử dụng vắc-xin không rõ nguồn gốc. Trong bối cảnh thời tiết giao mùa, sức đề kháng của vật nuôi giảm mạnh, việc thiếu hụt hàng rào miễn dịch từ vắc-xin là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến lây lan diện rộng.
An toàn sinh học lỏng lẻo: Việc kiểm soát người ra vào, phương tiện vận chuyển và nguồn nước tại các hộ gia đình vẫn còn mang tính hình thức. Bộ NN-MT khuyến cáo các địa phương cần đặc biệt lưu ý 78 ổ dịch chưa qua 21 ngày tại 17 tỉnh thành để khoanh vùng, tránh hiện tượng "dịch chồng dịch".
Dự báo thị trường quý II/2026
Dự báo trong quý II, nguồn cung thịt heo và gia cầm sẽ tiếp tục dồi dào nhờ lượng tái đàn từ đầu năm. Tuy nhiên, giá cả có thể biến động nhẹ tùy thuộc vào khả năng kiểm soát dịch bệnh của các địa phương.
Khuyến nghị cho người chăn nuôi:
Về kỹ thuật: Tuyệt đối tuân thủ lịch tiêm chủng và vệ sinh khử trùng chuồng trại định kỳ 2 lần/tuần trong giai đoạn giao mùa.
Về kinh tế: Cần tính toán kỹ mật độ nuôi, tránh tái đàn ồ ạt bằng mọi giá khi chưa đảm bảo các điều kiện về an toàn sinh học và hợp đồng bao tiêu sản phẩm.
